Alt Text (tekst alternatywny) – co to jest?

Tekst alternatywny, znany również jako alt text lub atrybut alt, to krótki opis tekstowy dodawany do obrazków na stronie WWW. Jego zadaniem jest przekazanie treści grafiki w formie tekstu, aby była zrozumiała dla użytkowników oraz odczytywana przez wyszukiwarki internetowe. Jeśli obraz nie zostanie załadowany (np. z powodu wolnego łącza lub błędu), pojawi się tekst alternatywny zawierający informację, co grafika przedstawia. Prawidłowo napisany alt text poprawia widoczność strony w wynikach wyszukiwania i zapewnia dostępność treści dla osób niedowidzących używających czytników ekranu.

Tekst alternatywny a SEO

Tekst alternatywny jest istotnym elementem optymalizacji strony pod kątem wyszukiwarek. Wyszukiwarki internetowe (takie jak Google) nie potrafią “zobaczyć” zawartości obrazka w taki sposób jak człowiek – zamiast tego analizują między innymi tekst alternatywny powiązany z grafiką. Tekst alternatywny obrazu informuje algorytmy wyszukiwarki, co przedstawia dana ilustracja, dzięki czemu mogą one właściwie zaindeksować obraz i powiązać go z treścią strony. W praktyce oznacza to, że poprawnie opisane obrazy mają szansę pojawić się wyżej w wynikach wyszukiwania grafik, a także wspierają ogólne pozycjonowanie witryny.

Obrazy z unikalnym i trafnym tekstem alternatywnym mogą generować dodatkowy ruch organiczny na stronie. Użytkownicy często korzystają z wyszukiwarki grafik Google w poszukiwaniu produktów, inspiracji czy informacji. Jeżeli nasze zdjęcia posiadają dobrze napisane opisy alt, mogą pojawiać się w wynikach Google Grafika dla powiązanych zapytań. To z kolei przekłada się na dodatkowe odwiedziny – internauta, który znajdzie obraz z naszej strony w wynikach wyszukiwania, może kliknąć i trafić bezpośrednio do naszego serwisu. W ten sposób tekst alternatywny wspiera działania z zakresu marketingu internetowego, zwiększając widoczność marki w sieci.

Warto również pamiętać, że tekst alternatywny stanowi część kodu strony, więc wyszukiwarki odczytują go tak samo jak pozostałą treść. Jeżeli opis grafiki zawiera istotne dla tematu strony wyrażenia, wyszukiwarki mogą lepiej zrozumieć kontekst całej podstrony. Oczywiście należy to robić z umiarem – opis alternatywny powinien przede wszystkim opisywać obraz, ale umieszczenie w nim powiązanych tematycznie słów (odpowiadających zawartości strony) może dodatkowo pomóc w pozycjonowaniu. Jest to jeden z elementów on-page SEO, który – choć drobny – może przynieść korzyści w postaci lepszej widoczności strony na konkurencyjnym rynku online.

Tekst alternatywny a dostępność i UX

Zapewnienie dostępności cyfrowej to ważny aspekt projektowania stron – oznacza dostosowanie treści tak, aby mogły z nich korzystać także osoby z niepełnosprawnościami. Jednym z istotnych elementów dostępności obrazów w sieci jest właśnie poprawnie dodany tekst alternatywny. Osoby niewidome lub niedowidzące często używają czytników ekranu, które odczytują na głos zawartość strony. Gdy napotykają obraz, potrafią przekazać użytkownikowi opis tego, co się na nim znajduje właśnie dzięki tekstowi alt. Jeśli jednak obraz nie ma uzupełnionego opisu, czytnik pominie go lub odczyta jedynie nazwę pliku (np. „image123.jpg”), co nie niesie żadnej wartości. Z perspektywy takiego odbiorcy nasza treść będzie niepełna lub niezrozumiała, jeżeli pominiemy opisy alternatywne.

Dodawanie tekstów alternatywnych to przejaw dobrej praktyki i dbałości o użytkownika. Strony internetowe spełniające standardy dostępności (takie jak wytyczne WCAG) wymagają, aby wszystkie ważne grafiki posiadały adekwatny opis. Dzięki temu serwis jest bardziej inkluzywny – trafia do szerszego grona odbiorców, w tym osób z dysfunkcjami wzroku. Ma to również wymiar etyczny i wizerunkowy: marka czy instytucja dbająca o dostępność pokazuje, że zależy jej na wszystkich użytkownikach. Coraz więcej firm i organizacji zwraca uwagę na dostępność swoich serwisów, gdyż jest to część odpowiedzialności społecznej, a zarazem element profesjonalnego wizerunku w sieci.

Teksty alternatywne poprawiają też ogólne doświadczenie użytkownika (UX) na stronie. Nawet osoby w pełni sprawne docenią obecność alt tekstów w sytuacjach, gdy grafika nie chce się załadować – zamiast pustego pola zobaczą wtedy opis, który przekazuje kontekst. Szczególnie w sklepach internetowych lub serwisach informacyjnych brak opisu obrazka może frustrować odwiedzających (np. gdy zdjęcie produktu się nie wyświetli, a klient nie wie, co na nim było). Uzupełnienie atrybutu alt eliminuje ten problem. Warto dodać, że funkcjonalność dodawania tekstu alternatywnego pojawia się nie tylko na klasycznych stronach WWW, ale i w mediach społecznościowych. Platformy takie jak Instagram czy Facebook również umożliwiają dodanie własnego opisu do zdjęcia właśnie po to, by uczynić treści bardziej dostępne i zrozumiałe. Wszystko to składa się na pozytywniejsze odczucia użytkowników podczas korzystania z naszych treści.

Jak pisać skuteczny tekst alternatywny?

Znając już znaczenie tekstu alternatywnego, warto wiedzieć, jak go formułować, aby spełniał swoje zadanie. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady tworzenia dobrych opisów alternatywnych dla grafik:

• Opisuj konkretnie i rzeczowo: Tekst alt powinien jasno przekazywać, co znajduje się na obrazku. Używaj prostego języka i staraj się zawrzeć najistotniejsze informacje (kto lub co jest na grafice, w jakiej sytuacji, co robi itp.).
• Bądź zwięzły: Długość opisu powinna być możliwie krótka – zazwyczaj wystarczy jedno zdanie o długości do około 125 znaków. Zwięzłość ułatwia odbiór – wiele czytników ekranu przerywa czytanie tekstu alternatywnego po ok. 120–125 znakach, dlatego lepiej unikać przesadnie rozbudowanych opisów.
• Unikaj zbędnych wstępów: Nie zaczynaj od słów typu “obrazek przedstawia” lub “zdjęcie pokazuje”. Czytnik ekranu i tak informuje użytkownika, że natrafił na obraz; powtarzanie tego w opisie jest niepotrzebne. Od razu przejdź do meritum, opisując to, co widać.
• Dopasuj opis do kontekstu: Zastanów się, jaką rolę pełni obraz w danej treści. Jeśli grafika ilustruje jakiś koncept opisany w artykule, alt tekst może nawiązać do tej treści (np. “wykres przedstawiający wzrost sprzedaży w 2023 roku”). Gdy obraz zawiera tekst (np. cytat, infografika), warto przepisać go w opisie, by użytkownik nie ominął istotnej informacji.
• Używaj trafnych słów związanych z treścią: Staraj się, by opis zawierał słowa i nazwy, które mają związek z tematem strony lub artykułu. Opis powinien jednak brzmieć naturalnie – wplatanie ważnych wyrażeń jest wskazane tylko wtedy, gdy pasują do opisu obrazka. Unikaj sztucznego “upychania” wielu powtarzających się fraz. Wyszukiwarki mogą uznać takie praktyki za spam.
• Pomijaj obrazy czysto dekoracyjne: Nie każdy obraz wymaga alt tekstu. Jeśli grafika jest jedynie ozdobnikiem i nie niesie żadnej informacji (np. tło strony czy ozdobna linia), atrybut alt powinien pozostać pusty (alt="") lub obraz powinien zostać zignorowany w kodzie strony. Dzięki temu czytniki ekranu pominą nieistotny element i nie rozpraszają użytkownika.

Pamiętaj, że celem tekstu alternatywnego jest dostarczenie wartościowej informacji o grafice. Dobrze napisany alt tekst jest niewidoczny dla większości odbiorców, ale pracuje “w tle” – pomaga zarówno ludziom (lepsze zrozumienie treści), jak i algorytmom (lepsza indeksacja strony). Tworząc opisy, warto poświęcić chwilę na zastanowienie się, co dane zdjęcie wnosi do treści i jak opisać je w sposób zwięzły, a zarazem treściwy.

Najczęstsze błędy przy tworzeniu tekstu alternatywnego

Brak tekstu alternatywnego

Najbardziej podstawowym błędem jest w ogóle nieuzupełnienie atrybutu alt przy istotnym obrazie. Wielu początkujących twórców stron pomija tekst alternatywny, czy to z pośpiechu, czy z braku świadomości. W efekcie strona traci zarówno pod względem SEO, jak i dostępności – wyszukiwarki nie wiedzą, co przedstawia grafika, a użytkownik niedowidzący nie otrzyma żadnej informacji. Każdą znaczącą ilustrację (np. zdjęcie produktu, wykres, infografika) należy opatrzyć opisem alt. Brak tekstu alternatywnego to utracona szansa na lepszą widoczność w sieci i gorsze doświadczenie dla części odbiorców.

Zbyt ogólny opis obrazka

Kolejnym błędem jest tekst alternatywny tak ogólny, że niewiele wnosi. Przykładowo nadanie zdjęciu tytułu „pies” jest mało pomocne, gdyż nie przekazuje pełnego kontekstu. Dużo lepiej sprawdzi się opis w stylu: „czarny pies rasy labrador bawiący się piłką na trawie” – jest bardziej szczegółowy i pozwala wyobrazić sobie scenę. Zbyt lakoniczne, jedno- lub dwuwyrazowe opisy nie wykorzystują potencjału tekstu alternatywnego. Należy dodać kilka słów, które precyzyjnie opiszą zawartość grafiki, zamiast pozostawiać alt w formie szczątkowej.

Zbędne słowa w opisie

Dość częstym błędem jest używanie w alt tekście sformułowań, które nic nie wnoszą. Frazy typu „grafika pokazuje…” czy „zdjęcie przedstawia…” zajmują cenne miejsce, a nie dodają wartości. Ponieważ sam atrybut alt dotyczy obrazu, możemy od razu przejść do opisu sedna sceny bez wstępów. Podobnie nie ma potrzeby dodawania do tekstu alternatywnego informacji oczywistych (np. „na zdjęciu kolorowy wykres kołowy…” – lepiej opisać, co ten wykres przedstawia, zamiast koncentrować się na tym, że jest kolorowy). Usunięcie zbędnych słów sprawi, że alt będzie treściwszy i bardziej czytelny.

Nadmierne upychanie fraz w opisie

Niektórzy błędnie uważają, że dodanie do tekstu alternatywnego jak największej liczby słów związanych z tematem strony poprawi SEO. W efekcie tworzą bardzo nienaturalne opisy naszpikowane powtarzającymi się wyrazami. Takie podejście, znane jako keyword stuffing, przynosi więcej szkody niż pożytku. Przykładowo alt o treści: „buty sklep buty buty sportowe najlepsze buty promocja” wygląda sztucznie i algorytmy wyszukiwarki mogą odebrać to negatywnie. Zamiast podnosić pozycję strony, nadmiar upchanych słów w opisie może wręcz obniżyć jej wiarygodność. Zawsze należy stawiać na jakość opisu, a nie na ilość upchanych fraz.

Zbyt długi tekst alternatywny

Przeciwieństwem braku alt jest przesada w drugą stronę – opisy zbyt rozwlekłe. Alt tekst nie powinien składać się z kilku rozbudowanych zdań ani eseju. Zbyt długi opis bywa męczący w odbiorze i może zostać ucięty przez czytniki ekranowe. Jeżeli opis grafiki jest bardzo szczegółowy, warto rozważyć, czy wszystkie informacje są niezbędne. Być może część z nich można przekazać w towarzyszącym tekście na stronie, a sam alt pozostawić zwięzły. Zasadniczo jedno dobrze zbudowane zdanie lub dwa krótsze zdania powinny w pełni wystarczyć do oddania sensu obrazu.

Powielanie jednego opisu dla wielu obrazów

Ostatni częsty błąd to stosowanie identycznego tekstu alternatywnego przy różnych obrazach. Czasem administratorzy stron kopiują ten sam alt do wielu grafik (np. powtarzając nazwę strony lub produktu przy każdym zdjęciu). Powoduje to utratę szansy na opisanie indywidualnych cech danego obrazka. Każda grafika jest inna, więc powinna mieć unikalny alt tekst, dopasowany do jej treści. Jeśli wszystkie obrazki mają taki sam opis, wyszukiwarka nie zyska dodatkowej wiedzy o ich zawartości, a użytkownika może to wprowadzić w błąd. Warto poświęcić chwilę na napisanie odrębnego, precyzyjnego alt dla każdej ważnej ilustracji na stronie.