AVIF – co to jest?

AVIF (skrót od AV1 Image File Format) to nowoczesny format plików graficznych, który powstał jako odpowiedź na rosnące potrzeby szybkiego ładowania obrazów w internecie. Ten format wykorzystuje technologię kompresji AV1 opracowaną przez organizację Alliance for Open Media. Dzięki temu pliki AVIF potrafią zachować wysoką jakość obrazu przy jednocześnie znacznie mniejszym rozmiarze niż tradycyjne formaty, takie jak JPEG czy PNG. Format AVIF zyskuje popularność wśród twórców stron internetowych i marketerów, ponieważ pomaga przyspieszyć działanie witryn i poprawić doświadczenia użytkowników. Pliki w tym formacie mają rozszerzenie .avif.

Zalety formatu AVIF dla stron internetowych

Najważniejszą zaletą AVIF jest jego wyjątkowa efektywność kompresji, dzięki której obrazy zajmują znacznie mniej miejsca niż w tradycyjnych formatach. Mniejszy rozmiar plików przekłada się bezpośrednio na szybsze ładowanie stron internetowych. Użytkownicy nie muszą długo czekać, aż grafiki się pojawią, co poprawia ich doświadczenie na stronie i zmniejsza ryzyko opuszczenia witryny z powodu wolnego działania. W praktyce oznacza to, że strona z obrazami w formacie AVIF może ładować się zauważalnie szybciej niż ta sama strona z grafikami JPEG czy PNG.

Kolejnym atutem AVIF jest wysoka jakość obrazu zachowywana pomimo silnej kompresji. Twórcy formatu zaprojektowali go tak, aby minimalizować utratę szczegółów i artefaktów kompresji. Obrazy AVIF mogą wyglądać lepiej przy tym samym rozmiarze pliku w porównaniu do JPEG. Co więcej, AVIF obsługuje zaawansowane funkcje, takie jak przezroczystość (kanał alfa) oraz animacje. Dzięki temu może zastąpić zarówno format PNG (gdy potrzebna jest przezroczystość), jak i GIF (dla prostych animacji), oferując przy tym mniejsze rozmiary plików. AVIF wspiera także HDR i głębię kolorów do 12 bitów, co pozwala na prezentowanie obrazów o szerokiej rozpiętości tonalnej i bogatych barwach – istotne np. przy fotografiach produktowych lub krajobrazowych.

Wszystkie te zalety przekładają się również na oszczędność zasobów. Mniejsze pliki graficzne to mniejsze zużycie transferu danych i niższe obciążenie serwerów. Ma to znaczenie w przypadku serwisów o dużym ruchu, gdzie wysyłanie lżejszych obrazów przekłada się na niższe koszty utrzymania infrastruktury oraz szybsze działanie strony dla wielu użytkowników jednocześnie. Przykładowo, niektóre testy wykazały, że po konwersji zdjęcia ważącego ok. 560 KB z formatu JPEG do AVIF jego rozmiar zmalał do ~100 KB przy porównywalnej jakości obrazu. Oznacza to redukcję wielkości pliku o ponad 80%. Tak znaczna różnica pokazuje, jak potężnym narzędziem optymalizacji jest format AVIF.

AVIF a SEO i pozycjonowanie stron

Szybkość ładowania witryny jest jednym z ważnych czynników wpływających na pozycjonowanie w wyszukiwarkach. Google od lat promuje optymalizację wydajności stron, a obrazy odgrywają w tym dużą rolę. Dzięki wykorzystaniu AVIF strony internetowe mogą ładować się szybciej, co pomaga w osiągnięciu lepszych wyników w rankingach. Nowoczesne formaty graficzne są wręcz zalecane przez narzędzia takie jak Google PageSpeed Insights – często pojawia się sugestia, aby stosować „next-gen” formaty obrazów, do których zalicza się właśnie AVIF. Mniejsze pliki graficzne oznaczają krótszy czas wczytywania, co pozytywnie wpływa na wskaźniki Core Web Vitals (np. szybszy Largest Contentful Paint). W efekcie strona jest oceniana przez algorytmy jako bardziej przyjazna użytkownikom, co może przełożyć się na wyższą pozycję w wynikach wyszukiwania.

Warto pamiętać, że optymalizacja obrazów wpływa nie tylko na same algorytmy, ale przede wszystkim na doświadczenie odwiedzających. Strona, która wyświetla się sprawnie i szybko reaguje, zachęca użytkowników do pozostania na dłużej i przeglądania kolejnych treści. Zredukowanie czasu ładowania dzięki AVIF może obniżyć współczynnik odrzuceń – użytkownicy rzadziej będą rezygnować z odwiedzin z powodu wolno ładujących się elementów. To z kolei daje wyszukiwarkom sygnał, że witryna oferuje wartościową i dobrze działającą zawartość. Szczególnie w dobie mobile SEO ma to znaczenie, ponieważ na urządzeniach mobilnych szybkie wczytywanie elementów strony jest niezwykle istotne dla wygody odbiorców. Wdrożenie formatu AVIF wpisuje się więc w dobre praktyki SEO, łącząc techniczną optymalizację z dbałością o pozytywne wrażenia użytkownika.

Porównanie AVIF z formatami JPEG, PNG i WebP

AVIF to nie jedyny format obrazów używany w internecie. Każdy format graficzny ma swoje mocne i słabe strony. Poniżej przedstawiamy, jak AVIF wypada na tle trzech popularnych rozwiązań: JPEG, PNG oraz WebP.

AVIF a JPEG

JPEG to od dekad podstawowy format zdjęć w sieci, znany ze swojej stratnej kompresji. Praktycznie każda przeglądarka i urządzenie obsługuje pliki JPEG, a ich kompresja i dekompresja nie obciąża nadmiernie procesora. Jednak okupione jest to stratą jakości przy wysokiej kompresji oraz brakiem obsługi przezroczystości. W porównaniu z JPEG, obrazy w formacie AVIF mogą osiągnąć dużo mniejsze rozmiary przy porównywalnej jakości. AVIF lepiej zachowuje detale i redukuje artefakty kompresji. JPEG oferuje także tryb progresywnego wczytywania obrazu (pojawia się stopniowo w trakcie ładowania), czego AVIF nie obsługuje. Jednak mniejszy rozmiar plików AVIF sprawia, że obraz i tak pojawia się szybko w całości, więc brak trybu progresywnego nie jest dużym problemem. Dla fotografii i grafiki na stronach internetowych AVIF stanowi nowocześniejszą alternatywę, o ile tylko użytkownik korzysta z przeglądarki wspierającej ten format.

AVIF a PNG

PNG jest formatem cenionym za bezstratną kompresję i obsługę przezroczystości. Używany jest często do grafik wektorowych, logotypów, ikon lub innych obrazów, gdzie ważna jest najwyższa jakość i brak utraty danych. Minusem PNG są jednak duże rozmiary plików – grafiki PNG mogą ważyć wielokrotnie więcej niż te same obrazy zapisane stratnie. Tutaj AVIF również ma przewagę: oferuje tryb kompresji bezstratnej, a równocześnie potrafi zachować przezroczystość. Obraz zapisany jako bezstratny AVIF często będzie mniejszy niż odpowiednik PNG, co usprawnia ładowanie strony. Format AVIF może więc z powodzeniem zastąpić PNG w wielu zastosowaniach webowych, zapewniając zarówno przejrzyste tło grafiki, jak i mniejszy plik. Trzeba jednak pamiętać, że PNG jest od lat standardem i niemal każdy program graficzny oraz przeglądarka go obsługuje, podczas gdy AVIF dopiero zdobywa pełne wsparcie.

AVIF a WebP

WebP to format wprowadzony przez Google jako odpowiedź na ograniczenia JPEG i PNG. WebP, podobnie jak AVIF, umożliwia kompresję stratną i bezstratną oraz obsługuje przezroczystość, a także animacje. W ostatnich latach WebP zyskał powszechne wsparcie w przeglądarkach i jest już szeroko wykorzystywany na stronach internetowych. Jeśli chodzi o kompresję, AVIF wypada jeszcze lepiej – pliki AVIF mogą być średnio o 20–30% mniejsze od odpowiadających im plików WebP przy zachowaniu tej samej jakości obrazu. To znacząca różnica, zwłaszcza dla stron bogatych w zdjęcia. Należy jednak pamiętać, że kodowanie (zapisywanie) obrazów w AVIF jest bardziej czasochłonne i wymaga większej mocy obliczeniowej niż w przypadku WebP. Dlatego w praktyce niektóre serwisy korzystają z obu formatów – AVIF tam, gdzie liczy się każdy zaoszczędzony kilobajt, a WebP tam, gdzie ważniejsza jest szybkość przetwarzania lub szersza kompatybilność. Oba formaty są nowoczesne i przeznaczone do internetu, lecz AVIF oferuje wyższy stopień kompresji, co czyni go potencjalnie przyszłym standardem w nadchodzących latach.

Kompatybilność i wsparcie AVIF w przeglądarkach

Choć AVIF oferuje wiele korzyści, jego wprowadzenie wiąże się z koniecznością zapewnienia zgodności z różnymi przeglądarkami i urządzeniami. Obecnie większość nowoczesnych przeglądarek – takich jak Google Chrome, Mozilla Firefox, Microsoft Edge czy nowsze wersje Safari – obsługuje format AVIF. Oznacza to, że użytkownicy korzystający z aktualnych wersji tych programów zobaczą obrazy AVIF bez problemu. Niemniej jednak część internautów nadal używa starszych przeglądarek lub systemów, które nie zostały zaktualizowane o obsługę tego formatu. Szacuje się, że na początku 2025 roku około 80% użytkowników przeglądarek miało możliwość wyświetlania obrazów AVIF natywnie, podczas gdy pozostali wciąż nie mieli takiego wsparcia. Z tego względu twórcy stron muszą brać pod uwagę potencjalne problemy – np. w starszych wersjach Safari na systemach iOS przed 14 lub w przestarzałych przeglądarkach typu Internet Explorer obrazy AVIF po prostu się nie wyświetlą.

Rozwiązaniem tego problemu jest wdrożenie mechanizmu awaryjnego, który zapewni wyświetlanie grafik także tam, gdzie AVIF nie jest obsługiwany. W praktyce oznacza to przygotowanie tzw. fallback – alternatywnej wersji obrazka w innym formacie (np. JPEG lub WebP) dla niekompatybilnych przeglądarek. Przeglądarka, która nie rozpoznaje AVIF, automatycznie skorzysta z dostarczonego zamiennika. Dzięki temu końcowy użytkownik zawsze zobaczy grafikę, niezależnie od tego, jakiej przeglądarki używa. Podejście to wymaga nieco więcej pracy (trzeba wygenerować i przechowywać kilka wersji każdego obrazka), ale jest obecnie niezbędne, jeśli chcemy wykorzystać zalety AVIF i jednocześnie zapewnić pełną kompatybilność. Na szczęście wsparcie dla AVIF stale rośnie – kolejne aktualizacje przeglądarek i systemów operacyjnych poszerzają grono użytkowników, którzy mogą skorzystać z tego formatu bez żadnych przeszkód.

Wdrażanie formatu AVIF na stronie internetowej

Aby zacząć korzystać z AVIF na własnej stronie, w pierwszej kolejności należy przygotować grafiki w tym formacie. Można to osiągnąć poprzez konwersję istniejących obrazów (np. JPEG lub PNG) do AVIF za pomocą odpowiednich narzędzi. Dostępne są zarówno aplikacje desktopowe, skrypty, jak i narzędzia online ułatwiające taką konwersję. Przykładem może być darmowa aplikacja webowa Squoosh od Google, która pozwala przekonwertować obraz na różne formaty (w tym AVIF) z kontrolą jakości i rozmiaru. W kontekście systemów zarządzania treścią (CMS) popularne stają się też wtyczki automatyzujące konwersję przesyłanych plików graficznych do nowoczesnych formatów. W przypadku WordPressa istnieją dodatki, które przy wgrywaniu obrazów tworzą również wersje AVIF (oraz WebP) i serwują je użytkownikom, jeśli ich przeglądarka je obsługuje.

Kolejnym etapem wdrożenia jest właściwe osadzanie obrazów AVIF w kodzie strony. Standardowy tag <img> pozwala wskazać tylko jeden plik graficzny, dlatego aby obsłużyć wiele formatów, warto skorzystać z elementu <picture>. Pozwala on zdefiniować kilka wersji obrazu. Przeglądarka sama wybierze tę, którą potrafi wyświetlić. Poniżej zamieszczono uproszczony przykład użycia <picture> z obrazami w formatach AVIF, WebP oraz JPEG:

<picture> <source srcset="obraz.avif" type="image/avif"> <source srcset="obraz.webp" type="image/webp"> <img src="obraz.jpg" alt="Opis obrazka"> </picture> 

W powyższym kodzie przeglądarka najpierw sprawdzi, czy obsługuje AVIF – jeśli tak, wczyta obraz.avif. Jeśli nie, przejdzie do kolejnego źródła i spróbuje załadować obraz.webp. Na końcu podany jest standardowy JPEG jako ostateczna opcja. Dzięki takiemu podejściu mamy pewność, że każdy użytkownik zobaczy grafikę, a jednocześnie ci dysponujący nowoczesnymi przeglądarkami skorzystają z zalet AVIF. Po wdrożeniu obrazów AVIF warto przetestować stronę w różnych przeglądarkach i na różnych urządzeniach, aby upewnić się, że mechanizm zastępowania działa prawidłowo i wszystkie grafiki wyświetlają się poprawnie.

Wykorzystanie AVIF w marketingu internetowym

We współczesnym marketingu online liczy się zarówno atrakcyjność treści, jak i wygoda użytkowników. Format AVIF pomaga pogodzić te dwie kwestie, dostarczając obrazy wysokiej jakości bez spowalniania działania serwisu. Dla specjalistów od marketingu i właścicieli stron oznacza to lepsze doświadczenie klientów, które może przekładać się na konkretne korzyści biznesowe. Szybsze ładowanie strony dzięki lżejszym obrazom wpływa na dłuższy czas spędzany przez użytkowników na stronie, większą liczbę obejrzanych podstron oraz wyższe prawdopodobieństwo wykonania pożądanej akcji (zakupu, rejestracji, zapytania ofertowego itp.). Badania pokazują, że nawet ułamek sekundy opóźnienia w wyświetlaniu treści potrafi obniżyć konwersje – dlatego wszelkie usprawnienia, w tym optymalizacja obrazów, mają znaczenie.

Poniżej kilka przykładów, jak wykorzystanie AVIF może wspierać działania marketingowe w internecie:

• Sklepy internetowe i e-commerce – szybsze wczytywanie zdjęć produktów przekłada się na lepsze wyniki sprzedaży. Klienci oglądają więcej produktów, mniej osób porzuca koszyk z powodu wolno działającej strony, a sam sklep wydaje się bardziej profesjonalny. Lepsza jakość obrazów (np. ostre zdjęcia w powiększeniu) buduje również większe zaufanie do oferty.
• Blogi i portale informacyjne – lżejsze grafiki przyspieszają ładowanie artykułów bogatych w multimedia. Czytelnicy chętniej pozostaną na stronie i przeczytają cały artykuł, jeśli ilustracje pojawiają się płynnie. Zmniejsza się ryzyko, że użytkownik zniecierpliwi się czekaniem na załadowanie obrazka i opuści witrynę przedwcześnie. To ważne zwłaszcza w przypadku ruchu z social media, gdzie uwaga odbiorców jest ulotna.
• Strony mobilne i aplikacje webowe – AVIF jest szczególnie przydatny przy odbiorcach mobilnych, korzystających z wolniejszych sieci. Mniejszy transfer danych potrzebny do wczytania obrazów oznacza krótszy czas oczekiwania na załadowanie treści na smartfonie. Poprawia to wskaźniki doświadczenia mobilnego (Mobile UX) i może zwiększyć zaangażowanie użytkowników korzystających z urządzeń przenośnych.
• Portfolio i serwisy fotograficzne – strony prezentujące dużo zdjęć (np. portfolio fotografa, galerie) mogą dzięki AVIF znacząco skrócić czas ładowania kolejnych fotografii. Pozwala to oglądać zdjęcia w wysokiej rozdzielczości bez długiego czekania. Fotograf lub artysta może pokazać swoje prace w najlepszej jakości, nie obawiając się, że użytkownik zrezygnuje z powodu wolno ładującej się galerii.

Wszystkie powyższe sytuacje sprowadzają się do jednego: szybsze i sprawniejsze działanie strony dzięki AVIF sprzyja osiąganiu celów marketingowych. Lepsza wydajność serwisu przekłada się na pozytywny odbiór marki i może dawać przewagę konkurencyjną. Warto więc, aby osoby odpowiedzialne za marketing internetowy i rozwój witryny znały nowe technologie takie jak AVIF i potrafiły je wykorzystać dla poprawy wyników swojej działalności. Przykładowo, odnotowano przypadki, gdzie wdrożenie AVIF skróciło czas ładowania strony o ponad 20–25%, co bezpośrednio przełożyło się na wzrost konwersji i zaangażowania użytkowników. Taka poprawa to dla działów marketingu wymierny efekt, który trudno zignorować.

Przyszłość formatu AVIF

Format AVIF, choć stosunkowo nowy, ma duże szanse na ugruntowanie swojej pozycji w sieci. Wraz z upływem czasu coraz więcej platform, narzędzi i bibliotek graficznych dodaje wsparcie dla AVIF, co ułatwia jego powszechne wykorzystanie. Wydajność kodowania i dekodowania również się poprawia – trwają prace nad optymalizacją algorytmów, a nowoczesne procesory i układy graficzne coraz lepiej radzą sobie z kompresją AV1. Można się spodziewać, że w najbliższych latach AVIF stanie się standardem na wielu witrynach, podobnie jak WebP stał się powszechny dekadę po swoim debiucie. Rozpowszechnienie się AVIF przyczyni się do szybszego, bardziej efektywnego internetu, gdzie bogate wizualnie treści nie będą już tak obciążać łącza ani zniechęcać długim ładowaniem.

Oczywiście branża technologiczna nie stoi w miejscu i pojawiają się też alternatywne rozwiązania. Równolegle powstają inne nowoczesne formaty obrazów, takie jak JPEG XL, który również obiecuje wysoką kompresję i jakość. Konkurencja między formatami może wpłynąć na tempo adaptacji AVIF, jednak póki co największe firmy technologiczne (Google, Mozilla, Microsoft i inni zrzeszeni w Alliance for Open Media) aktywnie go wspierają. Daje to duże prawdopodobieństwo, że AVIF będzie dalej rozwijany i stanie się istotnym elementem optymalizacji stron. Dla marketerów i twórców internetowych oznacza to konieczność trzymania ręki na pulsie – warto śledzić trendy i dostosowywać strategie contentowe oraz techniczne do zmieniających się standardów. Na ten moment AVIF jawi się jako przyszłość optymalizacji grafik w sieci i już dziś warto rozważyć jego wykorzystanie, aby wyprzedzić konkurencję i zapewnić użytkownikom najlepsze możliwe doświadczenia.