Wtyczka Disable Gutenberg – co to jest?
Disable Gutenberg to popularna wtyczka WordPressa, która pozwala na pełne wyłączenie nowego edytora blokowego (Gutenberg) i powrót do klasycznego edytora TinyMCE. Od czasu wprowadzenia edytora Gutenberg w WordPressie 5.0 wielu użytkowników tęskniło za znanym interfejsem. Disable Gutenberg pozwala swobodnie decydować, gdzie i kiedy ma być używany edytor blokowy, a gdzie klasyczny.
Wtyczka jest przyjazna dla nowych użytkowników – wystarczy aktywować i już domyślnie wyłącza edytor blokowy. Zaawansowani użytkownicy docenią zaś dodatkowe opcje konfiguracyjne, które pozwalają precyzyjnie sterować, gdzie edytor blokowy ma pozostać aktywny, a gdzie zawsze pojawi się klasyczny. W praktyce oznacza to łatwą adaptację działania wtyczki do różnorodnych scenariuszy pracy z WordPressem, bez konieczności pisania własnych modyfikacji kodu.
Edytor blokowy Gutenberg vs klasyczny
Edytor blokowy, znany jako Gutenberg, to nowoczesne środowisko do tworzenia treści oparte na blokach – takich jak akapity, obrazy, przyciski czy galerie. Wprowadza ono większą elastyczność układania strony, ale jednocześnie zmianę przyzwyczajeń wielu redaktorów. Z drugiej strony klasyczny edytor (TinyMCE) to starszy sposób edycji, znany z wcześniejszych wersji WordPressa. Dla wielu użytkowników, zwłaszcza tych pracujących z systemem przed rokiem 2018, klasyczny edytor jest bardziej czytelny i stabilny.
Cel i zastosowanie wtyczki
Głównym celem wtyczki Disable Gutenberg jest przywrócenie oryginalnego edytora WordPress (Classic Editor) tam, gdzie jest to potrzebne. Użytkownik może wybrać, czy chce całkowicie wyłączyć edytor blokowy, czy tylko ograniczyć go do wybranych sytuacji. Wtyczka pomaga też ukryć powiadomienia zachęcające do korzystania z Gutenberga (tzw. nag) oraz pozycje menu związane z edytorem blokowym. Wszystko po to, aby korzystający mieli czyste, niezmienione środowisko klasycznego edytora, bez widocznych elementów Gutenberga.
Funkcje wtyczki Disable Gutenberg
Disable Gutenberg oferuje szeroki wachlarz funkcji konfiguracyjnych, które pozwalają dostosować zachowanie edytora na stronie. Dzięki przejrzystemu panelowi ustawień można w prosty sposób włączyć lub wyłączyć Gutenberga w różnych kontekstach. Poniżej przedstawiamy najważniejsze możliwości tej wtyczki.
Podstawowe opcje wyłączania edytora
- Wyłączenie Gutenberga na całej stronie: jedna opcja umożliwia całkowite przełączenie na klasyczny edytor dla wszystkich wpisów i stron. W praktyce oznacza to, że blokowy interfejs zostaje całkowicie ukryty i użytkownik zawsze edytuje treści w trybie klasycznym.
- Wyłączenie dla wybranych typów wpisów: wtyczka pozwala wybrać konkretne typy wpisów (posty, strony, produkty WooCommerce, niestandardowe typy postów), dla których Gutenberg będzie wyłączony. Dzięki temu można np. pozostawić edytor blokowy tylko dla stron informacyjnych, a artykuły blogowe edytować klasycznie.
- Wyłączenie dla określonych ról użytkowników: administrator może zdecydować, że niektóre grupy użytkowników (np. autorzy, redaktorzy, subskrybenci) zawsze zobaczą klasyczny edytor. Dzięki temu bardziej doświadczeni redaktorzy mogą korzystać z bloków, podczas gdy początkujący pracują w tradycyjnym widoku.
- Wyłączenie dla wybranych szablonów motywu: istnieje opcja, aby wyłączyć Gutenberga na stronach korzystających z konkretnych szablonów (np. landing page, strona główna). Pozwala to na szczegółowe dopasowanie edytora do projektu i uniknięcie problemów z motywami wymagającymi klasycznego podejścia.
- Wyłączenie dla konkretnych wpisów lub stron: w ustawieniach można podać wybrane ID, slugi lub tytuły postów, które mają być zawsze edytowane klasycznie. Ta tzw. „biała lista” jest przydatna, gdy chcemy wykluczyć jedynie pojedyncze treści z działania Gutenberga.
- Ukrycie komunikatu powitalnego (nag): Gutenberg czasem wyświetla informację zachęcającą do zapoznania się z edytorem blokowym. Disable Gutenberg umożliwia również usunięcie tego powiadomienia, dzięki czemu panel administracyjny nie rozprasza uwagi redaktorów.
Dodatkowe funkcje i integracje
- Przywracanie klasycznych widżetów: WordPress wprowadził blokowy edytor widżetów. Disable Gutenberg oferuje opcję przywrócenia starego panelu z klasycznymi widżetami, co jest ważne, jeśli używamy dawnych widżetów lub motywów bez bloków.
- Ukrycie menu i linków: wtyczka pozwala ukryć swój własny element w menu administracyjnym, a także link do ustawień Gutenberg. To ułatwia zarządzanie uprawnieniami – na przykład gdy twórca strony nie chce, by klient zmieniał te ustawienia.
- Link „Edytuj (klasycznie)” przy wpisach: Disable Gutenberg dodaje przyciski umożliwiające szybkie przejście do klasycznego edytora z poziomu listy wpisów. Każdy wpis zyskuje link „Edytuj (klasycznie)”, co przyspiesza pracę dla osób przyzwyczajonych do starej nawigacji.
- Pozycja menu „Dodaj nowy (klasycznie)”: w panelu administracyjnym pojawia się nowy odnośnik, który przenosi bezpośrednio do tworzenia nowego wpisu w trybie klasycznym. To alternatywa dla domyślnej funkcji „Dodaj nowy” Gutenberg.
- Aktywacja metaboxu ACF: wtyczka oferuje specjalną opcję dla wtyczki Advanced Custom Fields (ACF) – można wymusić wyświetlanie metaboxów ACF w edytorze klasycznym, co bywa przydatne, gdy używamy niestandardowych pól w treściach.
- Wybór edytora dla pojedynczego wpisu: dodatkowa opcja pozwala na ręczne przełączanie pomiędzy edytorem klasycznym a blokowym dla konkretnego wpisu. Jeśli chcemy eksperymentować z blokami tylko w jednym artykule, możemy to zrobić bez zmiany ustawień globalnych.
- Biała lista wpisów: ta funkcja umożliwia określenie wyjątków – czyli takich treści, które pomimo globalnego wyłączenia Gutenberga i tak będą otwierane w edytorze blokowym.
- Wyłączenie styli front-endowych: istnieje opcja wyłączenia ładowania domyślnych styli Gutenberga na stronie publicznej. Dzięki temu motywy, które nie uwzględniają edytora blokowego, nie muszą usuwać niechcianych styli, a strona może ładować się nieco szybciej.
- Przywracanie domyślnych ustawień: wtyczka ma przycisk przywracania do oryginalnych ustawień. W razie potrzeby możemy jednym kliknięciem cofnąć wszystkie zmiany konfiguracji i powrócić do domyślnych parametrów wtyczki.
Darmowa czy płatna?
Wersja darmowa i licencja
Disable Gutenberg to wtyczka całkowicie darmowa. Nie istnieje wersja płatna ani PRO, która by odblokowywała dodatkowe funkcje – wszystkie możliwości opisane powyżej są dostępne od razu po instalacji. Wtyczka jest udostępniona na licencji open source (GPL), więc każdy może jej używać bez żadnych opłat. Autor wtyczki, Jeff Starr, rozwija projekt z pasją i prosi jedynie o dobrowolne wsparcie – poprzez darowizny lub zakup innych jego publikacji czy wtyczek.
Wsparcie i rozwój
Twórca podkreśla, że wtyczka nie ma charakteru tymczasowego: podczas gdy oficjalna wtyczka Classic Editor była planowana tylko do określonego terminu wygaszania, Jeff Starr zamierza wspierać Disable Gutenberg przez długie lata. W praktyce oznacza to, że można bez obaw korzystać z wtyczki przez wiele lat, bez konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów na licencje czy przedłużenie subskrypcji.
Zalety wtyczki Disable Gutenberg
Zalety dla użytkowników
- Prosta obsługa: Wystarczy aktywować wtyczkę i ewentualnie dostosować kilka opcji. Dla początkujących oznacza to szybką i bezproblemową zmianę edytora bez pisania kodu czy skomplikowanych ustawień.
- Znane środowisko pracy: Użytkownicy mogą korzystać ze sprawdzonego edytora TinyMCE, z jego klasycznym paskiem narzędzi i meta polami. Dzięki temu proces edycji tekstu pozostaje spójny z wcześniejszymi wersjami WordPressa.
- Kompatybilność z innymi wtyczkami: Wtyczka gwarantuje, że rozwiązania niekompatybilne z Gutenbergiem nadal będą działać poprawnie (np. wtyczki do niestandardowych pól, meta boxy czy galerie). Eliminuje to problemy z konfliktami, jakie mogłyby wystąpić przy używaniu edytora blokowego.
- Brak dodatkowych kosztów: Możliwość wyłączenia Gutenberga jest dostępna całkowicie za darmo. Nie trzeba płacić za żadne rozszerzenia ani licencje – wtyczka oferuje pełną funkcjonalność bez ukrytych opłat.
- Wsparcie dla użytkowników polskojęzycznych: Wtyczka jest przetłumaczona na język polski, co ułatwia korzystanie z niej osobom nieznającym angielskiego. Interfejs menu i ustawień jest czytelny i zrozumiały.
Zalety techniczne
- Lekka i szybka: Kod Disable Gutenberg jest zoptymalizowany i oparty na API WordPressa. Wtyczka nie obciąża serwera – ładuje minimalną ilość skryptów i styli, przez co działa szybko i nie wpływa znacząco na wydajność strony.
- Bezpieczeństwo i prywatność: Wtyczka nie zbiera żadnych danych użytkowników ani nie komunikuje się z zewnętrznymi serwisami. Gwarantuje to pełną prywatność – żadne śledzące skrypty nie zostaną dołączone do witryny.
- Elastyczność konfiguracji: Bogata paleta opcji pozwala na bardzo precyzyjne dopasowanie działania edytora. Możemy włączać lub wyłączać Gutenberg w wielu scenariuszach, co daje dużą kontrolę zarówno początkującym, jak i zaawansowanym użytkownikom.
- Częste aktualizacje: Disable Gutenberg jest regularnie aktualizowany wraz z nowymi wersjami WordPressa. Dzięki temu nawet po premierze kolejnych edycji WP wtyczka nadal działa poprawnie i pozostaje kompatybilna z nowymi wydaniami.
- Kompatybilność z AMP i optymalizacją: Wtyczka współpracuje z dodatkami przyspieszającymi strony (np. z obsługą Google AMP), dzięki czemu można korzystać z klasycznego edytora nawet przy wdrożonych optymalizacjach wydajności. Nie powoduje to konfliktów ani dodatkowego obciążenia.
Wady i ograniczenia wtyczki Disable Gutenberg
Ograniczenia techniczne
- Brak wsparcia dla motywów blokowych (Full Site Editing): Jeżeli motyw strony opiera się na mechanizmie pełnej edycji z wykorzystaniem bloków, wyłączenie Gutenberga za pomocą tej wtyczki nie będzie możliwe. W takich motywach cała struktura strony tworzona jest w blokach, więc nie można korzystać z klasycznego edytora.
- Brak dostępu do nowych funkcji: Wyłączenie edytora blokowego oznacza rezygnację z niektórych nowych możliwości WordPressa, takich jak bloki osadzania multimediów, zaawansowane układy stron czy edycja całego szablonu w jednym widoku. Jeżeli w przyszłości pojawi potrzeba użycia tych funkcji, konieczne będzie ponowne włączenie Gutenberga lub użycie innego rozwiązania.
- Potencjalne konflikty z innymi wtyczkami: Chociaż Disable Gutenberg współpracuje z większością wtyczek, zaleca się, by nie używać jej jednocześnie z innymi rozwiązaniami wyłączającymi Gutenberga (np. oficjalną wtyczką Classic Editor). Aktywacja kilku wtyczek o podobnej funkcji może prowadzić do konfliktów lub nieprzewidzianych błędów.
- Zależność od aktualizacji autora: Mimo że autor obiecuje dalszą obsługę, projekt działa na zasadzie społecznościowej. Jeśli Jeff Starr przestałby rozwijać wtyczkę, mogą wystąpić problemy z kompatybilnością przy kolejnych dużych aktualizacjach WordPressa.
Inne wady
- Brak oficjalnego wsparcia: W przeciwieństwie do płatnych rozwiązań, Disable Gutenberg nie oferuje dedykowanej pomocy technicznej. Użytkownicy muszą polegać na dokumentacji, forach i własnym doświadczeniu.
- Zbędna w niektórych projektach: Jeśli projekt opiera się na nowoczesnych motywach blokowych lub wymaga najnowszych możliwości edycyjnych, korzystanie z Disable Gutenberg może być ograniczające. W takich przypadkach wyłączenie Gutenberga mija się z celem.
- Różne interfejsy dla redaktorów: Gdy część strony edytowana jest w klasycznym edytorze, a część blokowo, użytkownicy mogą napotkać niespójność interfejsów. To wymaga uwagi przy przełączaniu trybów edycji.
Przykładowe zastosowania w projektach WordPress
Strony firmowe i blogi
Na stronach firmowych lub blogach, gdzie treść jest aktualizowana przez różnych redaktorów, często preferowane jest utrzymanie stałego, znanego interfejsu. W takich projektach Disable Gutenberg pozwala zachować jednorodność sposobu edycji artykułów i stron informacyjnych. Redaktorzy mogą korzystać ze sprawdzonego edytora TinyMCE, podczas gdy twórcy motywów nie martwią się o niekompatybilne bloki. Dla początkujących użytkowników praca w dobrze znanym edytorze jest często bardziej intuicyjna.
Sklepy internetowe i e-commerce
W przypadku sklepów opartych o WooCommerce czy inne rozwiązania e-commerce, Disable Gutenberg może okazać się bardzo przydatna. Wielu sprzedawców używa starszych wtyczek do zarządzania produktami, które wymagają klasycznego edytora przy dodawaniu opisów czy pól produktu. Wyłączenie Gutenberga pozwala uniknąć problemów z kompatybilnością i zapewnia stabilność dotychczasowych procesów sprzedaży. Dodatkowo, przy dużej liczbie produktów łatwiej jest szkolić zespół na jednym, niezmiennym interfejsie edycyjnym.
Projekty edukacyjne i demonstracyjne
W projektach szkoleniowych lub prezentacyjnych, gdzie demonstruje się działanie WordPressa, warto skorzystać z Disable Gutenberg. Pozwala to skoncentrować uwagę uczniów na klasycznym edytorze i funkcjach znanych z wcześniejszych wersji WP. Dzięki temu kursanci uczą się podstaw tworzenia treści bez dodatkowych komplikacji, a następnie mogą przejść do nauki edytora bloków, gdy będą na to gotowi. Ponadto, przygotowując stronę demonstracyjną dla klienta, można pokazać mu najprostsze rozwiązania – np. wyświetlanie statycznych treści bez zbędnych funkcji, co często ułatwia dostosowanie projektu do indywidualnych potrzeb.