WCAG 3.0 – co to jest?

WCAG 3.0 to skrót od Web Content Accessibility Guidelines w wersji 3.0. Jest to zbiór wytycznych opracowywanych przez organizację W3C, których celem jest zapewnienie pełnej dostępności treści cyfrowych dla osób z niepełnosprawnościami. Nowa wersja WCAG wprowadza szereg zmian i ulepszeń w porównaniu z poprzednimi standardami (WCAG 2.0, 2.1, 2.2), dostosowując zasady dostępności do współczesnych technologii i potrzeb użytkowników. WCAG 3.0 ma na celu ułatwić tworzenie stron internetowych i aplikacji, które będą przyjazne i zrozumiałe dla każdego odbiorcy – niezależnie od jego możliwości. W świecie marketingu internetowego termin ten oznacza dążenie do tego, aby serwisy i treści online były dostępne dla jak najszerszego grona użytkowników.

Znaczenie WCAG 3.0 w marketingu internetowym

W marketingu cyfrowym dostępność ma ogromne znaczenie. Stosowanie wytycznych WCAG 3.0 pozwala dotrzeć do szerszego grona odbiorców – w tym także do osób z niepełnosprawnościami, które stanowią znaczną część populacji. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia około 15% ludzi na świecie ma jakąś formę niepełnosprawności, a w Polsce żyje nawet ponad 7 milionów osób z ograniczeniami. Ignorowanie potrzeb tak dużej grupy oznacza ryzyko utraty potencjalnych klientów. Z kolei serwis internetowy zgodny z WCAG 3.0 pokazuje, że marka dba o inkluzję i wygodę wszystkich użytkowników, co pozytywnie wpływa na jej wizerunek. Co więcej, przepisy prawa w wielu krajach (w tym w Polsce w sektorze publicznym) wymagają przestrzegania wytycznych WCAG, dla firm prywatnych wdrożenie tych standardów również przynosi korzyści – zmniejsza ryzyko wykluczenia części odbiorców i świadczy o społecznej odpowiedzialności marki.

Korzyści dla UX i SEO

Dodatkowo, strona spełniająca standardy dostępności jest zwykle bardziej przyjazna w obsłudze dla wszystkich odbiorców. Przejrzysta struktura nagłówków, opisy alternatywne obrazów czy poprawna nawigacja klawiaturą – te elementy nie tylko pomagają osobom z niepełnosprawnościami, ale też poprawiają ogólne doświadczenie użytkownika (UX) serwisu. W praktyce może to przełożyć się na dłuższy czas spędzany na stronie i większe zaangażowanie odbiorców. Co więcej, wiele aspektów WCAG pokrywa się z dobrymi praktykami SEO – np. odpowiednie opisy i logiczna struktura treści ułatwiają indeksowanie strony przez wyszukiwarki. Tym samym dostosowanie do WCAG 3.0 może pośrednio pomóc w lepszej widoczności witryny w wynikach wyszukiwania.

Nowości w standardzie WCAG 3.0

Wersja 3.0 wprowadza znaczące zmiany w podejściu do dostępności cyfrowej. Nowe wytyczne powstały, aby nadążyć za rozwojem technologii i lepiej odpowiadać na potrzeby użytkowników. Organizacja W3C pracuje nad tym standardem już od kilku lat – ostatnia opublikowana wersja robocza WCAG 3.0 ukazała się w maju 2024 roku. Choć dokładna data oficjalnego wdrożenia nie jest jeszcze znana, już teraz wiadomo, że WCAG 3.0 zawiera szereg istotnych zmian, które odróżniają go od poprzednich wersji. W odróżnieniu od WCAG 2.2 (ewolucji WCAG 2.1), wersja 3.0 stanowi gruntowną przebudowę standardu. Nie będzie w pełni kompatybilna wstecz, więc zgodność strony z WCAG 2.x nie gwarantuje automatycznej zgodności z 3.0. Po oficjalnym przyjęciu nowego standardu konieczne będą ponowne oceny dostępności serwisów według nowych kryteriów.

Najważniejsze zmiany w WCAG 3.0

• Nowa struktura wytycznych: WCAG 3.0 zmienia format prezentacji wymagań. Zamiast dotychczasowych „kryteriów sukcesu” pojawiają się bardziej szczegółowe wyniki (ang. outcomes) z powiązanymi metodami i testami. Nowa struktura skupia się na rezultatach, jakie mają być osiągnięte (np. czy treść jest zrozumiała), zamiast jedynie na spełnieniu technicznych warunków.
• Elastyczność i częste aktualizacje: Nowy standard jest bardziej elastyczny, co umożliwi sprawniejsze uzupełnianie go o kolejne zalecenia. WCAG 3.0 zaprojektowano tak, aby można było szybciej reagować na zmiany technologiczne (np. rozwój urządzeń mobilnych, VR czy AI) i pojawiające się problemy z dostępnością.
• Nowe poziomy zgodności: WCAG 3.0 wprowadza inny model oceny dostępności. Dotychczasowe poziomy A, AA i AAA zastępuje trzema stopniami: brązowym, srebrnym i złotym. Poziom brązowy ma odpowiadać podstawowym wymogom dostępności (zbliżonym do obecnego poziomu AA), poziom srebrny oznacza wyższy standard, a złoty najwyższy poziom spełnienia wytycznych. Taka gradacja ma uprościć przekaz – łatwiej zrozumieć, że „złota” strona jest wzorem dostępności, podczas gdy „brązowa” spełnia jedynie minimalne wymagania.
• Szerszy zakres treści: WCAG 3.0 obejmie swoim zakresem nie tylko strony WWW, ale również aplikacje mobilne, dokumenty elektroniczne, a nawet rozwiązania z obszaru rzeczywistości wirtualnej i rozszerzonej. Oznacza to, że zasady dostępności będą dotyczyć szerszego wachlarza produktów cyfrowych niż wcześniej, co jest istotne w erze wielu platform i urządzeń.
• Większa inkluzywność: W nowych wytycznych położono większy nacisk na potrzeby osób z różnymi niepełnosprawnościami. WCAG 3.0 dodaje zalecenia ułatwiające korzystanie z treści m.in. osobom z dysleksją, zaburzeniami poznawczymi, ograniczonym widzeniem czy seniorom. Dzięki temu Internet ma stać się bardziej inkluzywny, czyli dostępny dla wszystkich grup odbiorców.

Jak przygotować się na WCAG 3.0?

Wdrożenie WCAG 3.0 nie stanie się obowiązkowe z dnia na dzień, ale firmy już teraz mogą podjąć pewne kroki, aby przygotować się na nadchodzące zmiany. Przede wszystkim warto upewnić się, że obecna strona spełnia wymogi aktualnych standardów WCAG 2.1 lub WCAG 2.2. Te wersje zawierają podstawy dostępności, które są fundamentem również dla WCAG 3.0. Jeśli witryna jest przyjazna dla osób z niepełnosprawnościami już dziś, łatwiej będzie ją dostosować do nowych wytycznych.

Audyt serwisu i szkolenie zespołu

Dobrym krokiem jest przeprowadzenie audytu dostępności serwisu – samodzielnie lub z pomocą ekspertów. Taki audyt wskaże elementy strony wymagające poprawy (np. brak tekstów alternatywnych przy obrazach, błędy w nawigacji za pomocą klawiatury czy niski kontrast tekstu). Na podstawie wyników audytu można następnie stopniowo wprowadzać niezbędne usprawnienia w witrynie. Ważne jest również szkolenie zespołu odpowiedzialnego za treści i rozwój strony. Projektanci, programiści i redaktorzy powinni znać zasady dostępności, aby od początku tworzyć materiały zgodne z wytycznymi.

Monitorowanie zmian

Należy także śledzić rozwój WCAG 3.0 – warto obserwować komunikaty W3C oraz branżowe publikacje informujące o postępach prac nad nowym standardem. Dzięki temu, gdy pojawią się oficjalne wytyczne, firma będzie mogła szybko zaimplementować wymagane zmiany. Już teraz można wdrażać niektóre zalecenia, które prawdopodobnie znajdą się w WCAG 3.0, a przy okazji przynoszą korzyść użytkownikom (np. prostszy język treści, lepsza struktura nagłówków, bardziej czytelne czcionki). Takie usprawnienia poprawiają dostępność serwisu od razu, nie czekając na formalne wejście w życie nowej wersji standardu.

Przykłady dostosowania stron do WCAG 3.0

Aby lepiej zrozumieć, co oznacza praktyczne zastosowanie zasad WCAG 3.0, warto spojrzeć na kilka konkretnych przykładów. Poniżej przedstawiamy wybrane działania, które poprawiają dostępność strony internetowej zgodnie z duchem nowych wytycznych. Takie usprawnienia nie tylko spełniają techniczne wymagania, ale przede wszystkim zwiększają wygodę wszystkich użytkowników.

• Teksty alternatywne do obrazów: Każda grafika na stronie (np. zdjęcie produktu w sklepie internetowym) powinna posiadać opis tekstowy. Dzięki temu osoba niewidoma, korzystająca z czytnika ekranu, pozna zawartość grafiki. Dodawanie opisów alternatywnych zapewnia, że treść wizualna staje się postrzegalna dla każdego odbiorcy.
• Napisy i transkrypcje do wideo: Jeżeli firma publikuje film promocyjny lub webinar, powinna dodać do niego napisy oraz – jeśli to możliwe – transkrypcję tekstową. Osoby niesłyszące lub mające problemy ze słuchem mogą wtedy zapoznać się z przekazem wideo, czytając napisy. To przykład zasady, że treści muszą być zrozumiałe dla użytkowników niezależnie od sposobu, w jaki je odbierają.
• Nawigacja bez użycia myszy: Strona powinna umożliwiać pełną obsługę za pomocą klawiatury. Wszystkie linki i przyciski muszą być dostępne przez naciśnięcie klawisza Tab i wyraźnie zaznaczone, gdy otrzymują fokus. Taka zasada sprawia, że serwis jest operowalny także dla osób z ograniczoną sprawnością ruchową lub preferujących klawiaturę zamiast myszy.
• Jasny i prosty język: Treści na stronie należy pisać możliwie prostym językiem, unikając złożonych zdań i branżowego żargonu. Zamiast jednego długiego akapitu omawiającego wiele kwestii, lepiej podzielić informacje na mniejsze fragmenty – każdy dotyczący jednego zagadnienia. Taki styl komunikacji ułatwia zrozumienie przekazu wszystkim odbiorcom, a szczególnie pomaga osobom z dysleksją czy zaburzeniami uwagi.
• Kontrast i czytelność: Należy zadbać, aby teksty i grafiki na stronie odznaczały się dostatecznym kontrastem kolorów. Przykładowo, jasnoszary tekst na białym tle będzie mało czytelny dla wielu osób (nie tylko słabowidzących). Zwiększenie kontrastu – np. zastosowanie ciemniejszego fontu na jasnym tle – poprawia czytelność. Ważna jest także odpowiednia wielkość oraz krój czcionki. Te ulepszenia sprawiają, że strona staje się łatwiejsza w odbiorze dla każdego użytkownika.

Powyższe przykłady to tylko niektóre działania składające się na dostępny serwis internetowy. Stosując wytyczne WCAG 3.0, firma nie tylko spełni standardy techniczne, ale też stworzy stronę bardziej przyjazną dla użytkowników, co może przełożyć się na lepsze wyniki biznesowe i pozytywny odbiór marki.