Web scraping – co to jest?

Web scraping to automatyczne pozyskiwanie danych ze stron internetowych. Dzięki tej technice komputer lub skrypt przegląda witryny i wydobywa z nich potrzebne informacje. Mówiąc prościej – zamiast ręcznie kopiować treści z różnych stron, web scraping pozwala zebrać dane w sposób zautomatyzowany, szybko i na dużą skalę. Uzyskane dane można zapisać w uporządkowanej formie, np. w tabelach lub bazach danych, i wykorzystać do analiz biznesowych i marketingowych. Web scraping, nazywany też skrobaniem stron lub scrapowaniem danych, jest dziś powszechny – korzystają z niego porównywarki cen oraz marketerzy.

Web scraping – jak to działa?

Web scraping działa w oparciu o analizę kodu stron internetowych. Specjalny program (tzw. skraper lub bot) automatycznie pobiera zawartość wybranej strony WWW, a następnie „przegląda” jej kod, aby wyłowić interesujące nas informacje. Proces rozpoczyna się od wysłania zapytania HTTP do serwera – podobnie jak robi to zwykła przeglądarka, gdy odwiedzasz stronę. Gdy serwer odeśle kod źródłowy strony (HTML, CSS, czasem również dane JSON lub skrypty JavaScript), narzędzie scrapujące zaczyna go przetwarzać. Wyszukuje w tym kodzie konkretne elementy, takie jak znaczniki HTML o określonych klasach czy identyfikatorach, które zawierają pożądane dane. Następnie skrypt ekstraktuje (wyciąga) te dane z kodu – może to być tekst (np. ceny, nazwy produktów, adresy e-mail), ale też inne typy informacji, jak linki, numery telefonów czy nawet obrazy.

Po zebraniu potrzebnych informacji skrypt zapisuje je lokalnie, np. w pliku CSV, arkuszu kalkulacyjnym lub bazie danych. Dzięki temu użytkownik może je później łatwo przeszukiwać i analizować. Co ważne, cały ten proces dzieje się w tle i jest zautomatyzowany – nie trzeba przeglądać setek stron ręcznie, bo program zrobi to za Ciebie. Przykładowo, skraper produktów w sklepie internetowym może w kilka minut odwiedzić każdą podstronę z ofertą, odczytać ceny oraz opisy towarów, po czym zgromadzić te informacje w uporządkowanej tabeli. Wszystko odbywa się znacznie szybciej niż przy ręcznym kopiowaniu i minimalizuje ryzyko pominięcia istotnych danych. Oczywiście skuteczność web scrapingu zależy od budowy danej witryny – jeśli strona ma czytelny, przewidywalny kod HTML, scrapowanie jest prostsze. Natomiast witryny dynamiczne (takie, które generują treść dopiero w przeglądarce za pomocą JavaScript) lub strony celowo utrudniające ekstrakcję danych mogą wymagać bardziej zaawansowanych metod (np. symulowania działania przeglądarki za pomocą narzędzi typu Selenium).

Zastosowania web scrapingu w marketingu

Technika web scrapingu oferuje marketerom i firmom wiele możliwości wykorzystania danych dostępnych w internecie. Automatyczne zbieranie informacji ze stron WWW przydaje się wszędzie tam, gdzie potrzebne jest śledzenie trendów, porównywanie ofert lub monitorowanie aktywności online. W świecie marketingu i e-commerce dostęp do aktualnych danych bywa decydujący dla szybkiego reagowania na ruchy konkurencji i zmiany na rynku. Poniżej kilka popularnych zastosowań web scrapingu związanych z marketingiem i biznesem:

• Analiza konkurencji: Regularne skanowanie stron konkurencyjnych firm w celu sprawdzenia ich cen, asortymentu, promocji czy opinii klientów. Dzięki temu Twoja firma może szybko dostosować własną ofertę lub strategię do działań rywali.
• Badania rynku i trendów: Zbieranie danych z różnych źródeł internetowych (np. mediów społecznościowych, forów, blogów), aby poznać opinie konsumentów, popularne tematy dyskusji czy pojawiające się trendy. Takie informacje pomagają lepiej zrozumieć potrzeby odbiorców i zaplanować skuteczniejsze kampanie marketingowe.
• Monitorowanie marki (social listening): Śledzenie wzmianek o marce, produkcie lub branży w internecie. Skrypty mogą przeszukiwać portale społecznościowe, serwisy z recenzjami czy artykuły, wyłapując nowe wzmianki o Twojej firmie. Ułatwia to szybką reakcję na opinie klientów i zarządzanie reputacją marki.
• Tworzenie baz danych klientów i leadów: Automatyczne pozyskiwanie z sieci publicznie dostępnych informacji kontaktowych (np. firmowych adresów e-mail, danych z katalogów firm) i budowanie z nich własnej bazy. Taka baza może posłużyć w działaniach sprzedażowych i marketingowych – trzeba jednak pamiętać o respektowaniu przepisów dotyczących ochrony danych osobowych.
• SEO i analiza wyników wyszukiwania: Wykorzystywanie scrapingu do badania wyników wyszukiwarek (SERP) oraz analizy konkurencji pod kątem pozycjonowania. Można np. automatycznie zbierać dane o pozycjach własnej strony i stron rywali na różne zapytania użytkowników, sprawdzać meta opisy, liczbę linków prowadzących (backlinków) czy analizować strukturę treści konkurencyjnych witryn. Takie działania dostarczają cennych wskazówek do optymalizacji strategii SEO.

Oczywiście to tylko niektóre przykłady. Techniki scrapingu znajdują zastosowanie także w wielu innych obszarach – od agregatorów ofert (np. porównywarki cen, serwisy rezerwacyjne) po sektor finansowy czy badania naukowe. Jego elastyczność sprawia, że niemal każda branża może znaleźć dla niego praktyczne zastosowanie, a w marketingu cyfrowym web scraping stał się ważnym narzędziem wspierającym decyzje oparte na danych.

Web scraping w praktyce – przykłady

Przykład 1: Porównywarka cen w e-commerce

Wyobraź sobie sklep internetowy, który chce mieć zawsze konkurencyjne ceny. Zamiast ręcznie sprawdzać ofertę rywali, firma może użyć web scrapingu do stałego monitorowania cen. Skrypt regularnie odwiedza strony konkurencyjnych e-sklepów i zbiera informacje o cenach tych samych produktów. Następnie skrypt zestawia wszystkie dane w raporcie lub arkuszu kalkulacyjnym. Dzięki temu właściciel sklepu szybko widzi, gdy konkurencja obniży cenę – i może natychmiast zareagować, dostosowując własną ofertę. Taka automatyzacja pozwala oszczędzić czas i zapewnia, że firma zawsze jest na bieżąco z ruchami konkurentów.

Przykład 2: Monitorowanie opinii o marce

Firma prowadząca aktywny marketing w sieci chce wiedzieć, co klienci mówią o jej produktach. Web scraping przychodzi z pomocą, umożliwiając tzw. social listening na dużą skalę. Specjalny bot może przeszukiwać fora internetowe, blogi czy platformy społecznościowe w poszukiwaniu nazwy marki lub konkretnych produktów. Na przykład, skrypt codziennie sprawdza nowe wpisy na forach branżowych i komentarze na Twitterze, wyłapując wszelkie wzmianki o firmie. Zgromadzone wypowiedzi użytkowników skrypt przekazuje zespołowi marketingowemu do analizy. Dzięki temu marketerzy wiedzą, czy dominują opinie pozytywne czy negatywne i jakie kwestie pojawiają się najczęściej. Pozwala to szybko reagować na ewentualne kryzysy wizerunkowe i lepiej zrozumieć potrzeby klientów.

Przykład 3: Agregator treści z wielu źródeł

Web scraping jest też wykorzystywany do tworzenia agregatorów treści, które zbierają informacje z różnych miejsc w internecie. Przykładowo serwis branżowy może używać skryptu, który co godzinę odwiedza strony kilku portali informacyjnych i pobiera nagłówki najnowszych artykułów wraz z odnośnikami. Następnie zestawia te informacje na jednej stronie, tworząc przegląd wiadomości z wielu źródeł. Użytkownicy takiego agregatora oszczędzają czas, bo nie muszą odwiedzać osobno kilkunastu witryn – wszystkie aktualności mają zebrane w jednym miejscu. Dla twórców serwisu to sposób na przyciągnięcie odbiorców świeżym, aktualnym contentem, który skrypt zbiera automatycznie w tle dzięki web scrapingowi.

Techniki i narzędzia web scrapingu

Istnieje wiele podejść do realizacji web scrapingu – od pisania własnych skryptów programistycznych po korzystanie z gotowych aplikacji. Wybór metody zależy od umiejętności i potrzeb użytkownika. Osoby znające podstawy programowania często sięgają po języki takie jak Python czy JavaScript, które oferują bogate biblioteki do ekstrakcji danych. Przykładowo, Python posiada narzędzie BeautifulSoup do łatwego parsowania kodu HTML i wyszukiwania elementów po znacznikach. Bardziej zaawansowany framework Scrapy pozwala tworzyć własne “pająki” internetowe, które przemierzają wiele stron i zbierają z nich informacje według ustalonych reguł. Z kolei biblioteka Selenium umożliwia automatyzację prawdziwej przeglądarki – jest przydatna, gdy musimy pobrać dane ze stron generujących zawartość za pomocą JavaScript (np. dynamicznie ładujące się wyniki).

Jeśli ktoś nie jest programistą, również może korzystać z web scrapingu dzięki szeregowi narzędzi niewymagających kodowania. Dostępne są aplikacje typu point and click, w których użytkownik wskazuje elementy strony do zebrania, a program samodzielnie wykonuje resztę. Przykładem mogą być platformy takie jak Octoparse czy ParseHub, oferujące graficzne interfejsy do konfiguracji procesu scrapowania. Istnieją też wtyczki do przeglądarek (np. Web Scraper dla Google Chrome), pozwalające wyklikać plan pobierania danych bez pisania skryptu. Takie narzędzia są szczególnie przydatne dla marketerów i analityków, którzy chcą szybko pozyskać informacje ze stron, a nie posiadają umiejętności programowania. Oczywiście mają one pewne ograniczenia w porównaniu z własnym kodem (np. mniejsza elastyczność czy limity w darmowych wersjach), ale w wielu przypadkach okazują się wystarczające.

W praktyce, wybierając technikę web scrapingu, warto też sprawdzić, czy dana strona nie udostępnia oficjalnego API. Jeśli tak, lepiej skorzystać z API zamiast „zdrapywać” dane z kodu strony – daje to czystsze dane i mniejsze ryzyko naruszenia regulaminu serwisu. Jednak wiele przydatnych informacji nie ma udostępnionych API, dlatego scraping HTML pozostaje popularnym rozwiązaniem. Niezależnie od wybranej metody, należy dokładnie przetestować narzędzie na wybranych stronach i upewnić się, że pobiera dane poprawnie oraz efektywnie.

Zalety i wady web scrapingu

Jak każda technika, również web scraping ma swoje plusy i minusy. Poniżej zestawiono najważniejsze zalety tej metody oraz potencjalne wady, z którymi należy się liczyć:

Zalety web scrapingu

• Oszczędność czasu i skala: Automatyczne skrypty potrafią zebrać dane z setek czy tysięcy stron w krótkim czasie, co byłoby niewykonalne przy pracy ręcznej. Web scraping pozwala szybko uzyskać dużą ilość informacji i zaoszczędzić wiele godzin pracy.
• Powtarzalność i dokładność: Dobrze zaprogramowany skrypt konsekwentnie wykona zadanie za każdym razem tak samo, nie pomijając żadnych elementów. W przeciwieństwie do człowieka, komputer nie męczy się i nie traci uwagi, więc zmniejsza się ryzyko błędów czy przeoczeń.
• Uporządkowane dane gotowe do analizy: Zebrane informacje można od razu zapisać w ustrukturyzowanym formacie (np. arkusz kalkulacyjny, baza danych). Dzięki temu dane są łatwe w dalszej analizie – można je filtrować, porównywać, tworzyć wykresy itp. Web scraping umożliwia przekształcenie chaotycznych danych z różnych stron w spójny zestaw informacji.
• Aktualność informacji: Skrypty mogą działać cyklicznie (np. codziennie lub co godzinę), dzięki czemu uzyskiwane dane są zawsze aktualne. Pozwala to na bieżąco śledzić zmiany (np. ceny, stany magazynowe, nowe treści) i reagować natychmiast, podczas gdy ręczne zbieranie danych często powoduje opóźnienia.
• Dostęp do trudno dostępnych danych: Często jedynym sposobem zdobycia pewnych informacji publicznie dostępnych w sieci jest ich “zeskrobanie” ze strony. Web scraping daje możliwość dotarcia do danych, które nie są oferowane w formie gotowych raportów czy baz – na przykład opinii klientów rozproszonych po wielu witrynach, danych ze starych systemów webowych itp.

Wady web scrapingu

• Aspekty prawne i etyczne: Nie wszystkie strony internetowe zezwalają na scrapowanie ich zawartości, a niektóre traktują to jako naruszenie regulaminu. Ponadto gromadzenie danych osobowych podlega przepisom (np. RODO). Nieprzemyślane użycie web scrapingu może prowadzić do problemów prawnych lub być oceniane jako działanie nieetyczne, zwłaszcza gdy pobierane są dane wrażliwe lub chronione.
• Blokady techniczne: Wiele serwisów aktywnie broni się przed botami. Mogą one stosować mechanizmy takie jak CAPTCHA, ograniczenia częstotliwości zapytań (rate limiting) czy blokowanie podejrzanych adresów IP. Intensywny scraping bez odpowiednich zabiegów (np. rotacji IP czy przerw między zapytaniami) może spowodować, że strona docelowa zablokuje nasz dostęp.
• Zmienność źródła danych: Strony internetowe często zmieniają swój design i strukturę kodu. To, co działało dziś, jutro może przestać – wystarczy drobna zmiana w kodzie HTML, aby skrypt przestał poprawnie rozpoznawać potrzebne elementy. W efekcie rozwiązania oparte na scrapingu wymagają ciągłego monitorowania i aktualizacji, aby nadążyć za zmianami na stronach źródłowych.
• Jakość i kompletność danych: Dane uzyskane przez scraping mogą wymagać czyszczenia i weryfikacji. Czasem strony zawierają błędy, duplikaty lub niepełne informacje, co potem znajduje odzwierciedlenie w zebranych zbiorach. Ponadto, jeśli skrypt nie został dobrze przetestowany, może niechcący pomijać pewne dane lub zbierać nie to, co potrzeba, co wpływa na jakość wyników.
• Wymóg wiedzy technicznej: Bardziej zaawansowane projekty scrapingowe wymagają umiejętności programistycznych i znajomości narzędzi. Osoby nietechniczne mogą mieć trudność z samodzielnym przygotowaniem i utrzymaniem skryptu. Alternatywą są wprawdzie gotowe narzędzia, ale ich konfiguracja też wymaga zrozumienia struktury stron. Dodatkowo duże projekty mogą wymagać infrastruktury (proxy, serwery), co zwiększa złożoność przedsięwzięcia.

Dobre praktyki web scrapingu

Aby korzystać z web scrapingu skutecznie, a jednocześnie etycznie i zgodnie z przepisami, należy przestrzegać pewnych dobrych praktyk. Oto kilka wskazówek, które pomogą prowadzić scrapowanie w sposób odpowiedzialny:

• Szanuj zasady witryny (sprawdź robots.txt): Przed rozpoczęciem scrapowania danej strony upewnij się, które obszary są dozwolone do indeksowania przez boty. Większość witryn posiada plik robots.txt, w którym właściciele określają, co roboty mogą, a czego nie powinny odwiedzać. Nie omijaj tych wytycznych – ich łamanie może skutkować blokadą dostępu lub innymi konsekwencjami.
• Nie przeciążaj serwera: Nawet jeśli strona nie blokuje scrapingu, działaj rozważnie. Wysyłanie zbyt wielu zapytań w krótkim czasie może obciążyć serwer docelowy. Stosuj przerwy między żądaniami (np. opóźnienia kilku sekund) i ogranicz jednoczesną liczbę połączeń. Twoim celem powinno być pobranie danych bez zakłócania działania strony.
• Identyfikuj się jako bot: Używaj nagłówka User-Agent, który jasno informuje, kim jesteś (np. nazwa Twojej aplikacji/firmy) i w jakim celu pobierasz dane. Dzięki temu właściciele strony, widząc logi serwera, wiedzą, że nie jesteś anonimowym agresywnym botem. Dobra identyfikacja buduje zaufanie i zmniejsza szansę, że Twoje działania zostaną zinterpretowane jako wrogie.
• Zbieraj tylko potrzebne dane: Nie ściągaj masowo wszystkiego, co się da, jeśli i tak wykorzystasz tylko część informacji. Po pierwsze, szkoda czasu i zasobów na zbędne dane. Po drugie, im więcej danych gromadzisz (zwłaszcza jeśli dotyczą osób), tym większe ryzyko naruszenia prywatności lub przepisów. Określ jasno cel scrapingu i zbieraj tylko te informacje, które są niezbędne do jego realizacji.
• Unikaj danych wrażliwych bez zgody: Dane osobowe podlegają ochronie prawnej. Jeśli natrafiasz na informacje takie jak adresy e-mail osób fizycznych, numery telefonów, dane adresowe itp., zachowaj szczególną ostrożność. Zbieraj je tylko wtedy, gdy masz ku temu podstawy prawne lub wyraźną zgodę. W przeciwnym razie możesz narazić się na poważne konsekwencje prawne wynikające z naruszenia prywatności.

Stosowanie się do powyższych zasad sprawi, że web scraping będzie bezpieczniejszy, zarówno pod względem prawnym, jak i technicznym. Pamiętaj, że długofalowo opłaca się działać fair play – pozyskiwać dane w sposób, który nie szkodzi innym podmiotom i nie naraża Ciebie na problemy.

Czy web scraping jest legalny?

Kwestia legalności web scrapingu nie jest jednoznaczna i zależy od kontekstu. Samo automatyczne pobieranie publicznie dostępnych informacji ze strony internetowej na ogół nie jest wprost zabronione przez prawo. Innymi słowy, jeśli dane są dostępne dla każdego użytkownika w sieci (bez łamania zabezpieczeń), to ich odczytanie przez program nie różni się zasadniczo od odczytania ich przez człowieka. Jednak to, co zrobisz z pozyskanymi danymi oraz czy właściciel strony wyraził na to zgodę, może stanowić o legalności lub jej braku.

Warto zwrócić uwagę na kilka aspektów prawnych związanych ze scrapowaniem danych. Po pierwsze, warunki użytkowania (regulaminy) wielu serwisów zabraniają automatycznego ekstraktowania danych. Ignorowanie takiego zapisu może skutkować wypowiedzeniem umowy licencyjnej korzystania z serwisu lub podjęciem kroków prawnych przez właściciela witryny. Po drugie, ochrona danych osobowych: w Unii Europejskiej obowiązuje RODO, które chroni informacje pozwalające zidentyfikować osobę. Jeśli podczas scrapingu zbierasz dane osobowe (np. imiona i nazwiska, e-maile powiązane z konkretnymi osobami), musisz mieć ku temu podstawę prawną lub zgodę tych osób. W przeciwnym razie naruszasz prawo. Głośnym przykładem były działania firmy, która masowo scrapowała zdjęcia ludzi z mediów społecznościowych – nałożono na nią wielomilionowe kary za naruszenie prywatności.

Kolejnym aspektem są prawa autorskie. Treści zamieszczone na stronie (teksty, zdjęcia) są zazwyczaj chronione prawem autorskim. Jeśli web scraping polega na kopiowaniu czyjejś unikalnej treści i publikowaniu jej u siebie, może to naruszać prawa twórców. Co innego pobranie danych w celach analitycznych na własny użytek – to zwykle mieści się w dozwolonym użytku. Należy jednak zawsze respektować prawa właścicieli treści.

Podsumowując, web scraping znajduje się w szarej strefie – nie jest odrębnym przestępstwem, ale w zależności od sposobu i celu może wejść w konflikt z różnymi przepisami. Aby działać legalnie, najlepiej:

• Sprawdzać regulamin danej strony i respektować zawarte w nim zastrzeżenia.
• Unikać scrapowania danych osobowych, a jeśli to konieczne – mieć wyraźną podstawę prawną.
• Wykorzystywać zebrane dane wyłącznie w sposób, który nie narusza praw autorskich ani zasad uczciwego użytku.

W razie wątpliwości co do legalności planowanego scrapingu, warto skonsultować się z prawnikiem lub poszukać oficjalnego API udostępnianego przez daną usługę. Rozsądek i poszanowanie cudzej własności to najlepszy drogowskaz, by korzystać z web scrapingu zgodnie z prawem.