WHOIS – co to jest?

WHOIS to publiczna baza danych domen internetowych oraz ich właścicieli, dostępna dla wszystkich użytkowników Internetu. Pozwala ona w prosty sposób sprawdzić, czy dana nazwa domeny internetowej jest wolna, a jeśli domena jest już zarejestrowana – uzyskać szczegółowe informacje na jej temat. W wynikach wyszukiwania WHOIS znajdziemy m.in. dane rejestrowe właściciela (tzw. abonenta domeny), datę rejestracji i wygaśnięcia domeny, informacje o jej rejestratorze oraz adresy serwerów DNS, na które domena wskazuje. WHOIS działa na zasadzie zapytania i odpowiedzi – po wysłaniu zapytania o konkretną domenę otrzymujemy odpowiedź zawierającą zebrane publicznie dane związane z tą domeną.

Do czego służy WHOIS?

WHOIS jest niezwykle przydatnym narzędziem dla wielu osób i branż związanych z Internetem. Korzystają z niego m.in. firmy i osoby rejestrujące domeny, sprzedawcy domen, administratorzy stron WWW, a także specjaliści SEO i marketerzy. Każdy, kto chce poznać szczegóły na temat danej strony lub adresu internetowego, może sięgnąć po bazę WHOIS, aby zdobyć potrzebne informacje. Dzięki WHOIS łatwo sprawdzisz, czy wybrana domena jest dostępna do rejestracji. Jeśli domena jest już zajęta, dowiesz się, kto jest jej właścicielem i kiedy wygasa okres jej rejestracji. To pozwala podjąć decyzję, czy szukać innej nazwy, czy skontaktować się z obecnym właścicielem.

Przykład: Wyobraź sobie, że wymarzona nazwa Twojej firmy jest już zajęta jako domena internetowa. Za pomocą wyszukiwania WHOIS możesz ustalić, kto zarejestrował tę domenę. Jeśli okaże się, że adres nie jest aktywnie wykorzystywany (np. nie ma pod nim działającej strony), możesz spróbować skontaktować się z właścicielem i zapytać o możliwość odkupienia domeny. Informacje uzyskane z bazy WHOIS (np. adres e-mail właściciela lub nazwa firmy) ułatwią Ci nawiązanie takiego kontaktu.

Specjaliści ds. marketingu online doceniają WHOIS również w analizie konkurencji. Na podstawie danych rejestrowych mogą ocenić, jak długo konkurencyjna strona istnieje (data założenia domeny) lub kto formalnie jest właścicielem danej witryny. Pozwala to lepiej zrozumieć otoczenie rynkowe w Internecie. WHOIS bywa też używany do monitorowania własnych domen – np. aby pilnować terminu wygaśnięcia domeny i zapobiec jej przypadkowemu utraceniu.

Jak korzystać z bazy WHOIS?

Korzystanie z WHOIS jest proste i nie wymaga specjalistycznej wiedzy technicznej. Istnieje wiele darmowych i łatwo dostępnych serwisów internetowych, które udostępniają wyszukiwarkę WHOIS. Wystarczy wejść na taką stronę, wpisać nazwę domeny, a następnie odczytać wyświetlone informacje. Przykładowe popularne serwisy WHOIS to między innymi:

• dns.pl – oficjalna baza WHOIS dla domen z końcówką .pl (prowadzona przez państwowy rejestr NASK).
• whois.com – serwis umożliwiający sprawdzanie globalnych domen (.com, .net, .org itp.) oraz wielu domen krajowych.
• who.is – prosta w użyciu wyszukiwarka WHOIS obsługująca większość rozszerzeń domen (poza niektórymi wyjątkami, np. .eu).
• eurid.eu – strona rejestru EURid z wyszukiwarką WHOIS dla domen europejskich (.eu).

Warto dodać, że także wielu rejestratorów domen i firm hostingowych posiada własne wyszukiwarki WHOIS na swoich stronach internetowych. Niezależnie od tego, z którego narzędzia skorzystasz, rezultat będzie podobny – otrzymasz zestaw informacji rejestrowych o wybranej domenie.

Poza wygodnymi stronami WWW istnieją również inne sposoby na uzyskanie informacji WHOIS. Bardziej zaawansowani użytkownicy mogą skorzystać z wiersza poleceń (komendy whois dostępnej w większości systemów operacyjnych) lub dedykowanych wtyczek do przeglądarek. Jednak dla większości osób najwygodniejszą opcją jest użycie wymienionych wyżej narzędzi online – są one intuicyjne i błyskawicznie prezentują komplet danych o domenie w bardzo czytelnej formie.

Jakie informacje zawiera baza WHOIS?

Zawartość bazy danych WHOIS dla danej domeny obejmuje szereg przydatnych informacji na jej temat. Warto zaznaczyć, że zakres dostępnych danych może różnić się w zależności od rodzaju domeny (np. narodowej .pl czy globalnej .com) oraz od tego, czy właściciel zdecydował się na ukrycie swoich danych. Ogólnie jednak w wyniku zapytania WHOIS można otrzymać następujące informacje:

• Dane abonenta (właściciela domeny): imię i nazwisko osoby fizycznej lub nazwa firmy posiadającej domenę, a także jej dane kontaktowe (adres, e-mail, numer telefonu) – chyba że właściciel je ukrył ze względów prywatności.
• Data rejestracji domeny: kiedy dokonano pierwszej rejestracji domeny (czasami określana też jako data utworzenia domeny).
• Data wygaśnięcia domeny: do kiedy opłacony jest bieżący okres rejestracji. Po tej dacie domena traci ważność, jeśli właściciel nie przedłuży abonamentu.
• Serwery DNS: adresy serwerów DNS, na które domena jest skierowana (czyli gdzie znajduje się strona lub usługi powiązane z domeną).
• Rejestrator domeny: nazwa firmy (registrar), poprzez którą dokonano rejestracji domeny. Przykładowo może to być nazwa firmy hostingowej lub serwisu rejestrującego domeny.
• Status domeny: status techniczny i prawny domeny, np. czy jest aktywna, zablokowana, oczekuje na odnowienie, wygasła itp.

Dzięki tym informacjom można dowiedzieć się więcej o każdej domenie. Na przykład data rejestracji pozwala ocenić, jak długo dana strona istnieje w Internecie, a dane abonenta (jeśli są publiczne) umożliwiają skontaktowanie się z właścicielem strony. Trzeba jednak pamiętać, że w dobie rosnącej ochrony prywatności nie zawsze wszystkie powyższe dane będą widoczne – część z nich może być ukryta, jeśli właściciel korzysta z opcji ochrony danych w WHOIS (o czym więcej w kolejnym rozdziale).

WHOIS Privacy – jak ukryć dane właściciela domeny?

Domyślnie wszystkie wymienione wyżej informacje o domenie są dostępne publicznie dla każdego, kto wykona zapytanie WHOIS. Nie każdy właściciel strony życzy sobie jednak upubliczniania swoich danych osobowych (takich jak imię i nazwisko, adres czy e-mail). Z tego powodu wielu rejestratorów oferuje dodatkową usługę ukrywania danych abonenta, znaną jako WHOIS Privacy (prywatność WHOIS). Dzięki niej w bazie WHOIS zamiast prawdziwych danych abonenta wyświetlają się dane pośrednika (np. rejestratora lub firmy ochronnej), a osoba przeglądająca rekord zobaczy jedynie te informacje zastępcze. W praktyce oznacza to, że można ukryć swoje dane kontaktowe przed publicznym wglądem, zachowując przy tym kontrolę nad domeną.

Usługa WHOIS Privacy zazwyczaj jest płatna i opcjonalna. Wiele firm dodaje ją jako dodatkową opłatę przy rejestracji lub utrzymaniu domeny. Warto jednak zauważyć, że po wprowadzeniu regulacji o ochronie danych osobowych (RODO/GDPR) część rejestratorów domen zaczęła automatycznie zasłaniać dane prywatnych abonentów z krajów UE. Na przykład w przypadku polskich domen .pl informacje o indywidualnych właścicielach (osobach fizycznych) nie pojawiają się w wynikach WHOIS – widać jedynie, że abonent jest osobą prywatną, bez podawania jego danych. Dane firm (organizacji) pozostają natomiast jawne.

WHOIS Privacy dla firm

W kontekście domen firmowych warto pamiętać, że usługa ukrywania danych ma pewne ograniczenia. Dla niektórych domen krajowych i regionalnych (takich jak .pl czy .eu) funkcja WHOIS Privacy jest dostępna tylko dla osób fizycznych, a nie dla firm. Oznacza to, że jeśli domena zarejestrowana jest na firmę (przedsiębiorstwo), jej nazwa i adres pozostaną widoczne w bazie WHOIS. W przypadku polskiej domeny .pl przedsiębiorstwo nie może skorzystać z opcji pełnego ukrycia swoich danych – jedynym sposobem na anonimizację byłoby przerejestrowanie domeny na osobę prywatną, co jednak wiąże się z utratą formalnego statusu firmowego abonenta. Warto więc, aby firmy świadomie podawały informacje do WHOIS, zdając sobie sprawę z ich publicznej dostępności.

Podsumowując, opcja WHOIS Privacy to przydatne rozwiązanie dla osób ceniących prywatność – chroni przed ujawnieniem danych w Internecie i może zapobiec niechcianym kontaktom (np. spamowi czy telemarketingowi kierowanemu na dane z WHOIS). Z drugiej strony, korzystając z tej usługi należy pamiętać, że utrudnia ona innym skontaktowanie się z właścicielem domeny, co czasem może być minusem (np. gdy ktoś chce zaproponować odkupienie domeny lub nawiązać współpracę).

Zastosowanie WHOIS w marketingu internetowym

WHOIS kojarzy się głównie z kwestiami technicznymi i administracją domen, ale znajduje również zastosowanie w świecie marketingu internetowego i SEO. Dostęp do informacji o domenach może dostarczyć marketerom cennych wskazówek i danych pomocnych w planowaniu strategii online. Oto kilka sposobów, jak dane z bazy WHOIS mogą być wykorzystane przez specjalistów od marketingu:

• Analiza konkurencji: Sprawdzenie daty rejestracji konkurencyjnej strony oraz ustalenie jej formalnego właściciela. Informacja o dacie rejestracji pozwala ocenić, jak długo konkurent działa na rynku online, a dane abonenta (jeśli dostępne) mogą ujawnić powiązania między różnymi witrynami (np. gdy kilka serwisów należy do tej samej osoby lub firmy).
• Ochrona marki: Jeśli ktoś zarejestrował domenę zawierającą nazwę Twojej marki lub produktu, poprzez WHOIS możesz sprawdzić, kto to zrobił. Pozwala to podjąć działania – od kontaktu z tą osobą w celu polubownego rozwiązania kwestii, aż po kroki prawne, jeśli dochodzi do naruszenia znaku towarowego.
• Pozyskiwanie kontaktów biznesowych: WHOIS bywa pomocny przy nawiązywaniu współpracy lub zdobywaniu linków. Znajdując w bazie WHOIS publiczny kontakt do właściciela interesującej Cię strony (np. bloga w Twojej branży), możesz wysłać mu propozycję współpracy, wymiany treści lub innej formy partnerstwa marketingowego.
• Monitoring i przechwytywanie domen: Marketerzy oraz specjaliści SEO śledzą niekiedy ważne dla nich domeny – na przykład te, które mogą wkrótce wygasnąć. Dzięki danym WHOIS wiesz, kiedy konkretny adres wygaśnie, co daje szansę na jego przejęcie. Możesz też monitorować zmiany w rejestracji domen konkurencji (np. czy nie pojawiają się nowe projekty lub zaplecza SEO zakładane przez konkurentów).

Jak widać, informacje z WHOIS mogą służyć nie tylko administratorom IT, ale także osobom odpowiedzialnym za marketing online. Umożliwiają lepsze rozeznanie się w otoczeniu biznesowym w sieci, identyfikację potencjalnych partnerów lub zagrożeń (np. ktoś podszywający się pod naszą markę) oraz podejmowanie bardziej świadomych decyzji dotyczących działań w Internecie. Mimo że coraz więcej danych w WHOIS jest chronionych ze względów prywatności, narzędzie to wciąż stanowi wartościowe źródło informacji dla marketerów i specjalistów SEO.