Certyfikaty SSL poznajcie ich znaczenie

Bezpieczeństwo w Internecie odgrywa ogromną rolę. Użytkownicy powierzają witrynom swoje dane osobowe, hasła czy informacje finansowe, oczekując, że będą one chronione przed niepowołanymi osobami. Właśnie tu z pomocą przychodzą certyfikaty SSL. Zapewniają one szyfrowanie połączenia i potwierdzają wiarygodność strony internetowej. W poniższym artykule wyjaśniamy, co to jest certyfikat SSL, jak działa i dlaczego warto go mieć na swojej stronie. Dowiesz się również, jakie są rodzaje certyfikatów SSL oraz jak przebiega proces ich wdrożenia. Wszystko to przedstawimy w przystępny sposób, tak aby nawet początkujący właściciele stron zrozumieli, dlaczego SSL stał się standardem w nowoczesnym internecie.

Co to jest certyfikat SSL?

Certyfikat SSL (ang. Secure Sockets Layer) to cyfrowe potwierdzenie wiarygodności strony internetowej, które jednocześnie umożliwia zaszyfrowanie komunikacji między przeglądarką użytkownika a serwerem. Mówiąc prościej – jest to specjalny plik instalowany na serwerze, dzięki któremu dane przesyłane między użytkownikiem a witryną są szyfrowane i zabezpieczone przed podejrzeniem lub modyfikacją przez osoby trzecie. Certyfikat SSL pełni zatem dwie kluczowe funkcje: uwierzytelnia tożsamość strony (dzięki czemu użytkownik ma pewność, że łączy się z właściwą witryną, a nie jej imitacją) oraz szyfruje przesyłane informacje, zapewniając ich poufność.

W praktyce certyfikat SSL objawia się w postaci adresu zaczynającego się od https:// zamiast http://. Dodatkowo większość przeglądarek wyświetla symbol zamkniętej kłódki obok adresu URL. Ten znak kłódki to sygnał dla użytkownika, że połączenie ze stroną jest bezpieczne. Po kliknięciu w kłódkę można zobaczyć informacje o certyfikacie – np. dla kogo został wystawiony i przez jaki urząd certyfikacji (CA, Certificate Authority).

Warto zaznaczyć, że chociaż mówimy “certyfikat SSL”, obecnie używana technologia to TLS (Transport Layer Security) – następca protokołu SSL. Pierwszy protokół SSL powstał w połowie lat 90. (opracowany przez firmę Netscape w 1994 roku) i doczekał się kilku wersji, lecz później został zastąpiony przez ulepszony TLS. Nazwa SSL pozostała jednak w powszechnym użyciu jako synonim zabezpieczonego szyfrowanego połączenia. Niezależnie od nazwy, cel pozostaje ten sam: zapewnienie bezpiecznej komunikacji w sieci.

Jak działa certyfikat SSL? Szyfrowanie i uwierzytelnienie

Działanie certyfikatu SSL opiera się na mechanizmach kryptografii klucza publicznego. W dużym uproszczeniu, działa to następująco: serwer posiada dwa klucze kryptograficzne – publiczny i prywatny. Klucz publiczny jest zawarty w certyfikacie i udostępniany wszystkim odwiedzającym. Klucz prywatny pozostaje tajemnicą na serwerze. Gdy przeglądarka łączy się ze stroną zabezpieczoną SSL, następuje tzw. handshake – wymiana informacji potrzebnych do ustanowienia bezpiecznego połączenia. Przeglądarka weryfikuje certyfikat (sprawdza, czy jest ważny i wydany przez zaufany urząd certyfikacji), a następnie uzgadnia z serwerem klucz sesji służący do szyfrowania danych.

Dzięki temu procesowi wszystkie dane przesyłane między użytkownikiem a stroną są zaszyfrowane algorytmami kryptograficznymi. Jeśli ktoś spróbuje je przechwycić po drodze, zobaczy jedynie ciąg nieczytelnych znaków. Tylko przeglądarka i serwer (posiadający klucz prywatny) są w stanie te dane odszyfrować. Certyfikat SSL zapewnia również integralność danych, co oznacza, że nie mogą one zostać zmienione w trakcie transmisji – każda próba manipulacji danymi zostałaby wykryta i połączenie zostałoby przerwane.

Co ważne, certyfikat SSL potwierdza tożsamość serwera. Oznacza to, że użytkownik łącząc się z daną domeną może mieć pewność, iż dane szyfrowane kluczem publicznym mogą być odszyfrowane tylko przez właściwy serwer posiadający odpowiadający mu klucz prywatny. Utrudnia to działania takie jak podszywanie się pod cudzą stronę. W skrócie: SSL tworzy bezpieczny tunel pomiędzy użytkownikiem a witryną – nikt postronny nie podejrzy ani nie zmodyfikuje przesyłanych przez ten tunel informacji.

HTTP vs HTTPS – na czym polega różnica?

Zrozumienie znaczenia certyfikatów SSL wymaga wyjaśnienia różnicy między zwykłym protokołem HTTP a jego szyfrowaną wersją HTTPS.

HTTP (HyperText Transfer Protocol) to podstawowy protokół przesyłania danych w sieci Web. Niestety, sam w sobie nie zapewnia on żadnego szyfrowania. Gdy korzystasz ze strony http://, wszystkie dane które wpisujesz lub odbierasz (np. hasła, dane formularzy, numer karty kredytowej) są przesyłane otwartym tekstem. Oznacza to, że jeśli ktoś przechwyci ruch między Twoją przeglądarką a serwerem (np. poprzez niezabezpieczone Wi-Fi lub atak typu man-in-the-middle), będzie mógł te dane bez trudu odczytać. Brak szyfrowania w HTTP stwarza więc poważne ryzyko dla prywatności i bezpieczeństwa użytkowników.

HTTPS (HTTP Secure) to rozszerzenie protokołu HTTP o warstwę szyfrowania TLS/SSL. Gdy strona używa https://, przeglądarka najpierw nawiązuje bezpieczne połączenie SSL z serwerem (wspomniany handshake), a dopiero potem przesyła żądane dane. Dzięki temu cała komunikacja jest szyfrowana i poufna. Osoba podsłuchująca taki ruch nie zobaczy wartościowych informacji – w najlepszym wypadku natrafi na zaszyfrowany, niezrozumiały ciąg znaków.

Różnicę między HTTP a HTTPS łatwo zauważyć gołym okiem. Strony HTTPS są oznaczane kłódką w pasku adresu i często słowem „Bezpieczna” w niektórych przeglądarkach. Z kolei strony po HTTP mogą być oznaczone jako „Niezabezpieczone” lub „Niezaufane”. Od pewnego czasu przeglądarki (jak np. Google Chrome) wyraźnie ostrzegają użytkowników, gdy wchodzą na strony bez SSL. Taki komunikat potrafi skutecznie zniechęcić odwiedzającego do pozostania na stronie, zwłaszcza jeśli planował on wprowadzić tam jakiekolwiek dane.

Podsumowując, HTTPS różni się od HTTP właśnie tym, że wykorzystuje certyfikat SSL do zabezpieczenia połączenia. W rezultacie strona korzystająca z HTTPS zapewnia poufność i integralność danych, podczas gdy przy HTTP tych gwarancji brak. Współcześnie HTTPS jest standardem – nie tylko dla banków czy sklepów internetowych, ale praktycznie dla wszystkich stron, którym zależy na wiarygodności i bezpieczeństwie.

Jak rozpoznać bezpieczną stronę?

Każdy internauta, nawet nie posiadając wiedzy technicznej, może łatwo sprawdzić, czy dana witryna jest zabezpieczona certyfikatem SSL. Oto najprostsze sposoby rozpoznania bezpiecznej strony:

• Adres zaczynający się od https:// – jeżeli w pasku przeglądarki adres strony poprzedzony jest literami „https”, oznacza to, że połączenie jest szyfrowane. Warto zwrócić uwagę na tę drobną różnicę: brak litery „s” (czyli samo „http”) informuje, że strona nie korzysta z SSL.
• Symbol kłódki obok adresu – większość nowoczesnych przeglądarek internetowych wyświetla ikonkę zamkniętej kłódki przy adresie strony z certyfikatem SSL. Ikonka ta bywa czasem zielona lub szara, w zależności od przeglądarki i rodzaju certyfikatu. Po kliknięciu na kłódkę można uzyskać więcej informacji, np. zobaczyć nazwę organizacji posiadającej certyfikat (w przypadku certyfikatów wyższych klas) lub stwierdzenie, że „Połączenie jest bezpieczne”.
• Brak ostrzeżeń bezpieczeństwa – jeśli strona nie ma certyfikatu SSL, nowoczesne przeglądarki często wyświetlają ostrzeżenie. Może to być tekst „Niezabezpieczona witryna” w pasku adresu lub nawet pełnostronicowy komunikat ostrzegawczy przed wejściem (zwłaszcza gdy strona próbuje zbierać hasła lub dane kart kredytowych bez szyfrowania). Jeżeli nie widzisz takich ostrzeżeń, a zamiast tego pojawia się kłódka – to dobry znak.

Warto również pamiętać, że bezpieczna strona to nie tylko taka, która szyfruje dane, ale także taka, która jest tym, za kogo się podaje. Certyfikaty SSL wyższych poziomów walidacji potrafią wyświetlać w szczegółach certyfikatu nazwę firmy lub organizacji. Dzięki temu użytkownik może upewnić się, że np. strona banku faktycznie należy do danego banku, a nie jest tylko podobnie wyglądającą kopią. Więcej o rodzajach certyfikatów i poziomach walidacji powiemy w dalszej części artykułu.

Dlaczego warto mieć certyfikat SSL na swojej stronie?

Skoro wiemy już, czym jest certyfikat SSL i jak odróżnić stronę bezpieczną od niezabezpieczonej, pora odpowiedzieć na pytanie: dlaczego właściwie warto wdrożyć SSL na swojej witrynie? Korzyści jest wiele – od czysto technicznych aspektów ochrony danych, poprzez budowanie zaufania użytkowników, aż po wymierne efekty w postaci lepszego pozycjonowania w wyszukiwarkach. Poniżej omawiamy najważniejsze powody.

Ochrona danych i bezpieczeństwo użytkowników

Bezpieczeństwo danych to podstawowy powód, dla którego należy korzystać z certyfikatu SSL. Wszystkie informacje przesyłane między odwiedzającym a stroną (np. dane logowania, dane formularzy, numery kart płatniczych czy inne dane osobowe) są szyfrowane. Dzięki temu, nawet jeśli ktoś przechwyci ruch sieciowy, nie będzie w stanie odczytać tych wrażliwych informacji. Chroni to użytkowników przed kradzieżą danych i nadużyciami.

W dobie narastających zagrożeń w sieci (ataków hakerskich, malware, prób wykradania informacji) internauci są coraz bardziej świadomi ryzyka. Coraz częściej zwracają uwagę, czy strona posiada zabezpieczenia. Witryna bez SSL może zostać uznana za potencjalnie niebezpieczną – wielu użytkowników od razu zrezygnuje z jej używania, obawiając się o swoje dane. Dlatego certyfikat SSL to dziś podstawa ochrony zarówno dla właściciela strony, jak i jej odbiorców.

Co więcej, szyfrowanie chroni nie tylko przed podglądaniem danych, ale też przed ich modyfikacją w trakcie przesyłania. Bez SSL cyberprzestępca mógłby nie tylko ukraść, ale i zmienić przesyłane informacje (np. przekierować płatność na inne konto czy zmodyfikować treść wyświetlaną użytkownikowi). Z SSL takie manipulacje są praktycznie niemożliwe – połączenie jest niezawodne i odporne na manipulacje.

Wiarygodność i zaufanie odwiedzających

Wizerunek strony w oczach użytkowników to kolejny aspekt, na który wpływa posiadanie certyfikatu SSL. Witryna oznaczona jako bezpieczna (kłódka, https) od razu budzi większe zaufanie. Odwiedzający widząc te oznaczenia mają pewność, że właściciel strony dba o ich bezpieczeństwo i prywatność. To szczególnie ważne w przypadku sklepów internetowych, serwisów wymagających logowania czy witryn firmowych – wszędzie tam, gdzie użytkownik ma podawać swoje dane lub wykonywać ważne działania.

Brak certyfikatu może sprawić, że użytkownik zacznie się wahać. Komunikat „ta strona nie jest bezpieczna” potrafi skutecznie zniechęcić do zrobienia zakupów czy wypełnienia formularza kontaktowego. Z kolei obecność certyfikatu i związanej z nim kłódki podnosi profesjonalizm odbioru strony. Użytkownik odnosi wrażenie, że ma do czynienia z nowoczesną, godną zaufania witryną, która stosuje aktualne standardy bezpieczeństwa.

Dla budowania wiarygodności ważne jest też to, że certyfikat SSL uwiarygadnia tożsamość strony. Przy podstawowym certyfikacie (DV) zakres tej weryfikacji ogranicza się do potwierdzenia, że dana domena należy do właściciela, ale certyfikaty wyższych klas (OV, EV) dodatkowo potwierdzają istnienie i wiarygodność firmy. W przypadku certyfikatu EV nazwa organizacji może być widoczna w informacjach o certyfikacie, co daje odwiedzającym dodatkową pewność, z kim mają do czynienia. Taka transparentność przekłada się na większe zaufanie, a to z kolei może oznaczać chętniejsze korzystanie z usług czy oferty prezentowanej na stronie.

Podsumowując, SSL buduje reputację – strona z nim uchodzi za bardziej rzetelną i profesjonalną. W oczach internauty brak zabezpieczeń może świadczyć o niedbałości właściciela albo wręcz budzić podejrzenie, czy strona nie jest fałszywa. Nie warto ryzykować utraty użytkowników z takiego powodu.

Pozycja w Google – wpływ SSL na SEO

Nie tylko użytkownicy zwracają uwagę na bezpieczeństwo strony – robią to też wyszukiwarki internetowe. Google od kilku lat oficjalnie przyznaje, że obecność certyfikatu SSL jest jednym z czynników rankingowych. Oznacza to, że w równych warunkach strona z HTTPS może być oceniana lepiej niż ta sama strona dostępna tylko przez HTTP. Google promuje bezpieczny internet, zachęcając webmasterów do wdrażania SSL, i nagradza to (choć niewielkim) wzrostem rankingu.

Oczywiście sam certyfikat SSL nie zapewni automatycznie pierwszego miejsca w wynikach wyszukiwania – to jeden z wielu czynników SEO. Jednak może przeważyć szalę na korzyść strony, zwłaszcza jeśli konkuruje ona z innymi o zbliżonej jakości treści. Ponadto strony z SSL często notują niższy współczynnik odrzuceń (bounce rate), ponieważ użytkownicy nie uciekają z nich spłoszeni brakiem zabezpieczeń. A dłuższe pozostawanie na stronie i większe zaangażowanie użytkowników również pośrednio wpływa korzystnie na ocenę strony przez algorytmy wyszukiwarek.

Warto też wspomnieć o innym aspekcie: strony bez SSL mogą nie tylko być gorzej pozycjonowane, ale wręcz oznaczane w wynikach lub przeglądarce jako niebezpieczne. Google Chrome od pewnego czasu przy adresach bez https wyświetla komunikat „Niezabezpieczona”. Tego typu ostrzeżenia mogą pojawiać się także w wynikach wyszukiwania (np. przeglądarka mobilna może pokazać notkę o braku zabezpieczeń przy danej stronie). Taka czerwona flaga potrafi skutecznie obniżyć współczynnik kliknięć (CTR) – nawet jeśli Twoja strona pojawi się w wynikach wyszukiwania, użytkownik może jej nie odwiedzić, widząc ostrzeżenie o braku bezpieczeństwa.

Z punktu widzenia SEO, przejście na HTTPS to zatem niemal obowiązkowy krok. Trzeba go co prawda wykonać ostrożnie (poprawnie przekierować adresy z http na https, zaktualizować linki wewnętrzne itp., aby nie stracić dotychczasowego ruchu), ale korzyści w postaci większego zaufania użytkowników i lepszej oceny przez Google zdecydowanie to rekompensują.

Spełnienie wymogów prawnych i standardów

Rosnąca świadomość w zakresie ochrony danych osobowych sprawiła, że pojawiły się regulacje prawne wymagające należytego zabezpieczania informacji o użytkownikach. Najbardziej znanym aktem prawnym tego typu jest RODO (GDPR) – europejskie rozporządzenie o ochronie danych osobowych obowiązujące również w Polsce. Jednym z jego wymogów jest zapewnienie odpowiednich środków bezpieczeństwa przy przetwarzaniu i przesyłaniu danych osobowych. Trudno wyobrazić sobie spełnienie tego obowiązku bez szyfrowania transmisji danych. Certyfikat SSL pomaga w spełnieniu wymogów RODO, ponieważ zapewnia, że dane wprowadzone przez użytkownika (np. w formularzu rejestracyjnym czy kontaktowym) są przesyłane w sposób poufny.

Choć samo posiadanie SSL nie oznacza automatycznie pełnej zgodności z RODO, brak szyfrowania mógłby zostać uznany za zaniedbanie w kontekście ochrony danych. W razie wycieku informacji firma naraża się wtedy na poważne konsekwencje prawne i finansowe. Dlatego wdrożenie certyfikatu SSL to nie tylko kwestia dobrych praktyk, ale wręcz obowiązek dla każdej strony, która przetwarza dane użytkowników.

Poza RODO, obowiązują również branżowe standardy i wytyczne dotyczące bezpieczeństwa. Na przykład w branży e-commerce czy finansowej stosowanie szyfrowania jest od dawna standardem wymaganym przez regulatorów i partnerów (np. operatorów płatności). Nawet jeśli prowadzisz małego bloga, standardem nowoczesnego internetu jest posiadanie bezpiecznego protokołu HTTPS. Można zaryzykować stwierdzenie, że dziś strona bez SSL wygląda archaicznie i nieprofesjonalnie.

Ochrona przed atakami i oszustwami (phishing, MITM)

Certyfikat SSL utrudnia życie cyberprzestępcom. Wspomnieliśmy już, że szyfrowanie zapobiega podsłuchiwaniu i modyfikacji danych (atakom typu Man in the Middle). Warto tu dodać, że SSL może także pomóc w walce z phishingiem – czyli podstępnym podszywaniem się pod zaufane strony w celu wyłudzenia danych.

Wyobraź sobie, że ktoś tworzy fałszywą stronę łudząco podobną do Twojego banku czy sklepu internetowego, licząc na to, że nieświadomi użytkownicy wpiszą tam swoje dane logowania lub numer karty. Jeśli Twoja prawdziwa strona ma certyfikat SSL (np. https://bankX.pl), a oszust podrobi tylko wygląd strony, ale nie jest w stanie podrobić certyfikatu – to fałszywa strona będzie dostępna bez kłódki, zwykle pod inną, podobną domeną i przez http. Coraz więcej użytkowników zwraca na to uwagę i rezygnuje, gdy widzi brak kłódki przy rzekomej stronie banku. Oczywiście zdarzają się także phishingowe strony z certyfikatami (bo przestępcy mogą zdobyć podstawowy certyfikat DV dla swojej domeny). Niemniej posiadanie przez Ciebie poprawnego certyfikatu SSL pozwala użytkownikom łatwiej odróżnić oryginał od podróbki – zwłaszcza jeśli masz certyfikat OV lub EV wyświetlający nazwę firmy.

Reasumując, certyfikat SSL jest jednym z elementów wielowarstwowej obrony przed zagrożeniami online. Sam w sobie nie zastąpi innych zabezpieczeń (jak aktualne oprogramowanie, firewalle, skanery antywirusowe na serwerze itp.), ale stanowi fundament bezpiecznej strony. Trudno mówić o jakimkolwiek zabezpieczeniu witryny, jeśli komunikacja z nią może być swobodnie podsłuchiwana lub fałszowana – a do tego właśnie sprowadza się brak SSL.

Rodzaje certyfikatów SSL

Certyfikaty SSL nie są jednorodne – istnieje kilka typów różniących się zakresem weryfikacji, poziomem zaufania oraz zastosowaniem. Wybór odpowiedniego certyfikatu zależy od potrzeb Twojej witryny oraz tego, jakiego poziomu zaufania oczekujesz od użytkowników. Poniżej przedstawiamy główne rodzaje certyfikatów SSL oraz ich charakterystykę.

Podział certyfikatów ze względu na poziom walidacji

Najczęściej certyfikaty SSL dzieli się na trzy klasy, różniące się sposobem walidacji (czyli potwierdzania tożsamości) podmiotu, który certyfikat otrzymuje:

• Certyfikat DV (Domain Validation) – to podstawowy rodzaj certyfikatu SSL. Walidacja DV polega tylko na sprawdzeniu, czy podmiot zamawiający certyfikat ma kontrolę nad daną domeną internetową. Odbywa się to zazwyczaj automatycznie – np. poprzez wysłanie e-maila z linkiem weryfikacyjnym na adres administratora domeny lub umieszczenie wskazanego pliku na serwerze. Certyfikat DV nie zawiera informacji o firmie czy organizacji – gwarantuje jedynie, że dana domena jest zabezpieczona i należy do zweryfikowanego posiadacza. Z punktu widzenia przeglądarki i technicznego bezpieczeństwa, DV zapewnia tak samo silne szyfrowanie jak inne certyfikaty. Jest też wydawany najszybciej (nawet w kilka minut) i zazwyczaj najtańszy lub wręcz darmowy. W pasku adresu strona z DV będzie miała kłódkę, ale nie pokazuje żadnych dodatkowych informacji o właścicielu – po kliknięciu w szczegóły certyfikatu zobaczymy jedynie nazwę domeny i urząd, który go wydał.
• Certyfikat OV (Organization Validation) – certyfikat z walidacją organizacji. Aby go uzyskać, trzeba nie tylko potwierdzić kontrolę nad domeną, ale również przejść proces weryfikacji danych firmy lub instytucji wnioskującej o certyfikat. Urząd certyfikacji sprawdza m.in. oficjalne rejestry firm (np. KRS/CEIDG w Polsce), może wymagać dokumentów potwierdzających adres, a czasem wykonuje telefon kontrolny. Proces trwa zwykle kilka dni. W zamian otrzymujemy certyfikat, który poświadcza nazwę organizacji. Po zainstalowaniu takiego certyfikatu, w szczegółach certyfikatu (po kliknięciu na kłódkę) użytkownik zobaczy nazwę firmy/organizacji, dla której certyfikat został wydany. To zwiększa wiarygodność – odwiedzający mają pewność, kto stoi za daną stroną. Certyfikaty OV są często wybierane przez firmy, sklepy, instytucje publiczne – wszędzie tam, gdzie budowanie dodatkowego zaufania ma znaczenie.
• Certyfikat EV (Extended Validation) – najwyższy poziom walidacji i certyfikat dający największe zaufanie. Extended Validation oznacza, że weryfikacja podmiotu jest bardzo szczegółowa. Urząd certyfikacji dokładnie sprawdza uprawnienia prawne firmy, jej fizyczne istnienie, adres, a także prawo do posługiwania się daną domeną. Wymagane są oficjalne dokumenty, a proces trwa najdłużej (kilka dni do kilku tygodni). W zamian przeglądarki dawniej wyróżniały takie certyfikaty wyświetlając nazwę firmy bezpośrednio obok adresu (często na zielonym pasku). Obecnie przeglądarki nie podkreślają już tak mocno EV w interfejsie (zrezygnowano z osobnego zielonego paska adresu), ale nazwa firmy jest wciąż dostępna w informacjach o certyfikacie. Certyfikat EV daje użytkownikom największą pewność, że strona należy do autentycznego, zweryfikowanego podmiotu – trudno wyobrazić sobie skuteczniejsze potwierdzenie wiarygodności strony. Tego typu certyfikaty są jednak najdroższe i wymagają najwięcej formalności, dlatego sięgają po nie głównie duże firmy, banki, instytucje finansowe lub inne serwisy, gdzie reputacja i zaufanie są absolutnie kluczowe.

W praktyce, dla standardowej strony firmowej czy sklepu internetowego często wystarcza certyfikat DV lub OV. Certyfikat EV to prestiżowy dodatek zwiększający zaufanie, ale nie jest technicznie „bardziej bezpieczny” – każdy rodzaj certyfikatu zapewnia ten sam poziom szyfrowania danych. Różnica tkwi w poziomie zaufania i ilości informacji dla użytkownika o właścicielu strony.

Zakres ochrony: pojedyncza domena, Wildcard, Multi-domain

Drugim kryterium podziału certyfikatów SSL jest zakres domen, jakie dany certyfikat obejmuje. Tutaj wyróżniamy głównie:

• Certyfikat na pojedynczą domenę – standardowy certyfikat, który zabezpiecza konkretną domenę (np. mojastrona.pl). Zazwyczaj obejmuje on również tę samą domenę z prefiksem www (czyli działa zarówno dla mojastrona.pl, jak i www.mojastrona.pl), o ile zostało to wskazane przy zamówieniu. Nie chroni natomiast żadnych subdomen ani innych powiązanych adresów.
• Certyfikat Wildcard – jest to certyfikat ze specjalnym oznaczeniem pozwalającym zabezpieczyć wszystkie subdomeny danej domeny głównej. W nazwie domeny certyfikatu zamiast konkretnej subdomeny występuje znak * (wildcard). Np. certyfikat dla *.mojastrona.pl zabezpieczy mojastrona.pl, www.mojastrona.pl, a także blog.mojastrona.pl, sklep.mojastrona.pl i dowolne inne subdomeny na pierwszym poziomie. To bardzo wygodne rozwiązanie, jeśli masz wiele subdomen na swojej stronie – nie musisz kupować oddzielnego certyfikatu dla każdej z nich. Trzeba jednak wiedzieć, że wildcard nie obejmuje subdomen drugiego rzędu (czyli np. *.blog.mojastrona.pl – tu wymagany byłby kolejny certyfikat).
• Certyfikat Multi-Domain (SAN/UCC) – ten typ certyfikatu pozwala zabezpieczyć wiele różnych domen za pomocą jednego certyfikatu. Nazywany bywa certyfikatem SAN (Subject Alternative Name) lub UCC (Unified Communication Certificate). Przydaje się, gdy posiadasz kilka odrębnych stron/domen i chcesz uprościć zarządzanie certyfikatami. Można np. jednym certyfikatem zabezpieczyć mojastrona.pl, mojastrona.com, twojafirma.pl etc. Certyfikat SAN zawiera w sobie listę domen, dla których jest ważny. W zależności od dostawcy certyfikatu, bywa limitowana liczba domen (np. do 3, 5 albo nawet 100 domen na jednym certyfikacie). To rozwiązanie często wybierane w środowiskach korporacyjnych lub np. dla zabezpieczenia wielu usług na różnych domenach w ramach jednej firmy.

Pod względem technicznym, certyfikaty wildcard i multi-domain mogą również mieć poziomy walidacji DV, OV lub EV, tak jak opisano wcześniej. Np. można kupić certyfikat OV Wildcard (waliduje firmę i chroni wszystkie subdomeny) albo DV Multi-Domain (weryfikacja domeny, obejmuje kilka domen).

Wybierając rodzaj certyfikatu, warto rozważyć strukturę swojej strony i usług. Jeśli prowadzisz tylko jedną stronę pod jedną domeną – wystarczy zwykły certyfikat pojedynczy. Jeśli masz wiele subdomen (forum.twojastrona.pl, sklep.twojastrona.pl itd.) – wildcard będzie opłacalny i wygodny. Gdy zarządzasz wieloma stronami na różnych domenach – certyfikat Multi-Domain może uprościć życie, choć w niektórych przypadkach wygodniejsze może być skorzystanie z oddzielnych darmowych certyfikatów DV dla każdej domeny (o czym poniżej).

Jak uzyskać i wdrożyć certyfikat SSL?

Po zapoznaniu się z teorią przychodzi czas na praktykę: w jaki sposób zdobyć certyfikat SSL i zainstalować go na stronie? Dobra wiadomość jest taka, że obecnie jest to prostsze i tańsze niż kiedykolwiek wcześniej. Wiele firm hostingowych i rejestratorów domen oferuje certyfikaty w pakiecie lub pomaga w ich instalacji. Istnieją także darmowe certyfikaty SSL, co obala dawny argument o wysokich kosztach zabezpieczenia strony.

Darmowe a płatne certyfikaty SSL

Kiedyś za każdy certyfikat SSL trzeba było płacić (czasem niemałe pieniądze, zwłaszcza za certyfikaty OV/EV). Dziś podstawowe zabezpieczenie można uzyskać bezpłatnie dzięki inicjatywom takim jak Let’s Encrypt. Let’s Encrypt to urząd certyfikacji, który automatycznie i bez opłat wystawia certyfikaty DV dla zainteresowanych domen. Wiele hostingów posiada integrację z Let’s Encrypt, co umożliwia założenie darmowego certyfikatu jednym kliknięciem w panelu administracyjnym hostingu. Taki certyfikat niczym nie ustępuje płatnemu DV pod względem poziomu szyfrowania. Jego ograniczeniem jest krótszy okres ważności (zazwyczaj 3 miesiące), ale odnowienie odbywa się automatycznie, więc użytkownik nawet tego nie zauważy.

Płatne certyfikaty nadal jednak mają swoją rację bytu. Po pierwsze, obejmują one wyższe poziomy walidacji (OV, EV), które Let’s Encrypt i inne darmowe usługi nie oferują – jeśli potrzebujesz certyfikatu potwierdzającego nazwę firmy, musisz kupić go od komercyjnego dostawcy. Po drugie, płatne certyfikaty mogą obejmować właśnie wildcard czy multi-domeny, co dla niektórych użytkowników jest niezbędne. Po trzecie, niektóre firmy i organizacje wolą korzystać z płatnych certyfikatów ze względu na dodatkowe wsparcie, ubezpieczenie (wiele certyfikatów płatnych ma tzw. warranty – gwarancję finansową na wypadek kompromitacji certyfikatu) czy po prostu wymogi formalne. Koszt podstawowego certyfikatu DV jest jednak obecnie niewielki – często w granicach kilkudziesięciu złotych rocznie, a bywa że hosting dodaje go gratis.

Dla większości małych stron i blogów darmowy certyfikat Let’s Encrypt w zupełności wystarcza. Jeśli jednak prowadzisz biznes online i zależy Ci na wizerunku i dodatkowym zaufaniu – rozważ inwestycję w certyfikat OV lub EV od renomowanego dostawcy. Warto przy tym porównać oferty, bo pośredników sprzedających certyfikaty jest wielu, a ceny mogą się różnić mimo identycznych parametrów technicznych.

Proces instalacji certyfikatu na stronie

Instalacja certyfikatu SSL może brzmieć dla laika technicznie, ale w wielu przypadkach sprowadza się do wykonania kilku kroków, często zautomatyzowanych przez usługodawcę hostingowego. Ogólny proces wygląda tak:

1. Wygenerowanie żądania certyfikatu (CSR) – jeśli korzystasz z panelu hostingu, zazwyczaj odbywa się to w tle automatycznie. Ręcznie generuje się CSR na serwerze – jest to plik zawierający m.in. klucz publiczny i nazwę domeny, potrzebny do wystawienia certyfikatu.
2. Zamówienie certyfikatu od urzędu certyfikacji (CA) – w przypadku Let’s Encrypt odbywa się to automatycznie poprzez specjalny protokół (ACME) i klienta na serwerze. Przy certyfikatach komercyjnych, zamawiasz certyfikat u dostawcy, podając CSR i dokonując płatności (jeśli to certyfikat płatny). Następnie przechodzisz procedurę walidacji (dla DV – proste potwierdzenie domeny, dla OV/EV – dodatkowe kroki, jak opisano wcześniej).
3. Weryfikacja i wystawienie certyfikatu – urząd certyfikacji sprawdza, czy spełnione zostały warunki (np. czy kliknięto link w e-mailu dla DV albo czy przesłano dokumenty dla OV/EV). Jeśli tak, generuje właściwy certyfikat – czyli plik (lub pakiet plików) zawierający podpisany klucz publiczny oraz informacje o Twojej domenie/firmie.
4. Instalacja certyfikatu na serwerze – otrzymany plik certyfikatu (oraz ewentualnie tzw. certyfikaty pośrednie, CA bundle) trzeba zainstalować na serwerze WWW. W środowisku hostingowym robi się to często przez panel administracyjny: wklejając zawartość certyfikatu i klucza prywatnego lub korzystając z automatycznej instalacji. W przypadku administracji własnym serwerem, certyfikat konfiguruje się w oprogramowaniu serwera web (np. Apache, Nginx) – wskazując pliki certyfikatu i klucza prywatnego.
5. Przekierowanie ruchu na HTTPS – gdy certyfikat już działa, należy upewnić się, że użytkownicy korzystają z bezpiecznej wersji strony. W praktyce oznacza to wdrożenie przekierowania (kod HTTP 301) z adresów http:// na odpowiadające im https://. Ponadto w treści strony warto zmienić wszystkie linki i zasoby na wersje https, aby nie było tzw. mieszanej zawartości (mixed content). Mieszana zawartość występuje, gdy strona główna jest pod HTTPS, ale np. osadza obrazki lub skrypty przez HTTP – przeglądarka wtedy nadal zgłasza ostrzeżenie. Dlatego po instalacji certyfikatu wykonuje się test, czy cała witryna korzysta wyłącznie z bezpiecznego połączenia.
6. Aktualizacja usług towarzyszących – jeśli masz API, aplikacje mobilne, integracje – upewnij się, że one również korzystają z nowych, szyfrowanych adresów. Warto też dodać witrynę w wersji https do Narzędzi Google dla Webmasterów (Google Search Console) jako nową właściwość, aby monitorować indeksowanie po zmianie adresów.

Dla początkujących brzmi to skomplikowanie, ale jak wspomnieliśmy – wiele hostingów automatyzuje niemal cały proces. Często wystarczy kliknąć „Włącz SSL” w panelu, a reszta dzieje się sama: certyfikat Let’s Encrypt jest pobierany i instalowany, a standardowe przekierowanie ustawiane automatycznie. Jeśli nie jesteś pewien jak to zrobić, warto skontaktować się z pomocą techniczną swojego hostingu – z pewnością pomogą, bo dzisiaj powszechne wsparcie SSL jest wręcz częścią dobrej oferty hostingowej.

Utrzymanie i odnowienie certyfikatu

Posiadanie certyfikatu SSL to nie jednorazowe działanie – certyfikaty mają swój okres ważności. Standardowo wynosi on od 90 dni (dla Let’s Encrypt) do 1 roku. Dawniej można było wystawiać certyfikaty na dłużej (2-3 lata), ale ze względów bezpieczeństwa branża przeszła na krótsze okresy. Oznacza to, że co pewien czas certyfikat wymaga odnowienia. Odnowienie działa podobnie jak uzyskanie nowego certyfikatu – trzeba ponownie potwierdzić własność domeny lub przejść procedurę weryfikacji. Na szczęście, i to jest często automatyzowane. Let’s Encrypt odświeża certyfikaty co 3 miesiące automatycznie (gdy masz poprawnie skonfigurowany mechanizm ACME na serwerze). Płatne certyfikaty co rok trzeba przedłużyć – zwykle dostawca wysyła przypomnienia z wyprzedzeniem, abyś wykupił przedłużenie i przeszedł ponownie walidację.

Ważne jest, by pilnować terminu ważności certyfikatu. Wygasły certyfikat sprawi, że Twoja strona przestanie być dostępna jako bezpieczna – przeglądarki zaczną wyświetlać alarmujące komunikaty o niezgodności certyfikatu (że wygasł lub jest nieważny). Użytkownicy najprawdopodobniej w ogóle nie wejdą wtedy na stronę. Dlatego nie można zapomnieć o odnowieniu. Jeżeli korzystasz z darmowego SSL na hostingu, upewnij się, że mechanizm automatycznego odnawiania jest włączony. Przy certyfikatach kupionych – sprawdź, czy dostawca nie oferuje opcji auto-renewal lub czy Twój administrator na pewno przedłuży certyfikat na czas.

Poza odnowieniem, warto okresowo monitorować poprawność konfiguracji SSL na swojej stronie. Czy wszystkie podstrony ładują się przez https bez błędów? Czy certyfikat obejmuje wszystkie potrzebne domeny i subdomeny? Czy nie pojawia się gdzieś mieszana zawartość? Czy używane protokoły i szyfry są aktualne? Te kwestie wpływają na ogólny poziom bezpieczeństwa. Na szczęście istnieją darmowe narzędzia online (np. Qualys SSL Labs Test), gdzie można wpisać adres swojej strony i otrzymać raport na temat konfiguracji SSL – to pomoże wychwycić ewentualne niedociągnięcia.

Podsumowanie

Certyfikaty SSL stały się nieodłącznym elementem współczesnego internetu. Jeszcze kilkanaście lat temu były stosowane głównie w bankowości elektronicznej czy sklepach online, ale obecnie standardem jest zabezpieczenie każdej strony internetowej. Zapewniają one szyfrowanie danych, chroniąc użytkowników przed przechwyceniem poufnych informacji, oraz budują zaufanie do witryny poprzez uwierzytelnienie jej tożsamości. Dodatkowo, wpływają pozytywnie na pozycję strony w wynikach wyszukiwania i pomagają spełnić wymogi prawne związane z ochroną danych.

Dla właściciela strony wdrożenie SSL nie jest ani kosztowne, ani bardzo skomplikowane – wiele rozwiązań (np. darmowy Let’s Encrypt) umożliwia uzyskanie certyfikatu szybko i bez opłat. Korzyści płynące z posiadania certyfikatu SSL są natomiast nie do przecenienia: bezpieczeństwo, wiarygodność, lepsze SEO, zgodność z prawem i spokój zarówno dla prowadzącego stronę, jak i dla jej użytkowników.

Jeśli więc prowadzisz stronę internetową (nieważne czy mały blog, czy duży sklep), a jeszcze nie wdrożyłeś certyfikatu SSL, najwyższy czas to zrobić. Internet zmierza w kierunku pełnego szyfrowania – użytkownicy oczekują bezpieczeństwa, a przeglądarki i wyszukiwarki coraz mocniej egzekwują standard HTTPS. Certyfikat SSL to dziś po prostu must have dla każdej witryny, która poważnie traktuje swoich odbiorców. Zadbaj o to, aby na Twojej stronie widniała kłódka i adres HTTPS – to drobna zmiana, która przynosi wielkie korzyści. Bezpieczna strona to zadowoleni użytkownicy i lepsza przyszłość Twojego serwisu w sieci.