Historia Drupala – od pierwszych wersji do Drupala 10

Historia Drupala to opowieść o projekcie, który z domowego eksperymentu dwóch studentów w Belgii przekształcił się w jedno z najważniejszych narzędzi do budowy stron i aplikacji internetowych na świecie. Od prostej tablicy ogłoszeń, przez potężny system zarządzania treścią, po elastyczną platformę aplikacyjną – Drupal to nie tylko kod, ale także społeczność, filozofia otwartości i konsekwentny rozwój w stronę nowoczesnego, bezpiecznego i skalowalnego oprogramowania.

Początki Drupala i pierwsze wersje

Dorp, drop i narodziny projektu

Historia Drupala zaczyna się w 1999 roku, kiedy Dries Buytaert wraz z grupą znajomych z uniwersytetu w Antwerpii potrzebował prostego narzędzia do komunikacji w ramach akademika. Powstała niewielka, prywatna tablica ogłoszeń. Projekt nazwano Dorp (po niderlandzku: wieś), jednak podczas rejestracji domeny omyłkowo wpisano drop.org. Błąd okazał się szczęśliwy – z motywu „kropel” i „przelewania się informacji” wyewoluowało logo i nazwa Drupal, wywodząca się z niderlandzkiego słowa „druppel”.

W 2001 roku Dries postanowił udostępnić kod na licencji GPL, zmieniając prywatny projekt w otwarte oprogramowanie. Ta decyzja sprawiła, że wokół Drupala zaczęła budować się globalna społeczność programistów i użytkowników, a system zaczął nabierać kształtu platformy ogólnego przeznaczenia.

Drupal 1–3: Od tablicy ogłoszeń do CMS-a

Pierwsze wydanie, Drupal 1.0, pojawiło się w styczniu 2001 roku. Był to raczej prosty system z podstawowymi funkcjami publikowania treści, użytkownikami i komentarzami. Mimo ograniczeń wyróżniał się jedną, kluczową cechą: modułową budową, która umożliwiała rozszerzanie funkcji bez modyfikowania rdzenia systemu.

W kolejnych wersjach – Drupal 2 i 3 – rozwijano koncepcję modułów i ulepszano architekturę kodu. Pojawiła się bardziej rozbudowana konfiguracja, lepszy system użytkowników oraz pierwsze próby ustrukturyzowania treści. To wtedy zaczęła krystalizować się tożsamość Drupala jako systemu zarządzania treścią, a nie tylko prostej aplikacji społecznościowej.

Rozkwit społeczności i pierwsze zastosowania biznesowe

Wraz z otwarciem kodu pojawiły się pierwsze rozszerzenia tworzone przez społeczność: moduły, które dodawały galerie zdjęć, prostą analitykę, wyszukiwarkę czy integracje z zewnętrznymi usługami. Drupal zaczął być używany poza środowiskiem akademickim – przez organizacje pozarządowe, małe firmy i projekty społecznościowe.

To właśnie we wczesnych latach 2000. ukształtował się model rozwoju, w którym rdzeń (core) zapewnia solidną podstawę, a ogromna liczba dodatkowych modułów pozwala dopasować system do niemal każdego scenariusza. Ten sposób myślenia – „core jako platforma + moduły jako funkcje” – pozostaje aktualny aż do Drupala 10.

Drupal 4 i 5 – profesjonalizacja i wejście na salony

Drupal 4: Stabilność i pierwsze duże wdrożenia

Linia wersji 4.x, która zaczęła się w 2002 roku, przyniosła większą stabilność i funkcje potrzebne większym serwisom. Drupal 4 wprowadzał m.in. rozbudowane uprawnienia użytkowników, lepsze zarządzanie modułami oraz system taksonomii, czyli elastyczny mechanizm kategoryzowania treści.

Taksonomia od początku była jednym z najmocniejszych atutów Drupala. Zamiast sztywnych kategorii i tagów, pozwalała tworzyć dowolne słowniki pojęć, łączyć je i organizować w hierarchie. To otwierało drogę do budowy złożonych serwisów informacyjnych, portali społecznościowych czy baz wiedzy, których inne systemy CMS nie były w stanie obsłużyć tak elastycznie.

Drupal 5: Modułowość w pełnej krasie

W 2007 roku ukazał się Drupal 5, który do dziś wspominany jest jako ważny krok ku profesjonalizacji systemu. Pojawił się instalator z prawdziwego zdarzenia, lepsze API dla programistów oraz bardziej przejrzyste zarządzanie motywami. Rozkwitła też ekosystem modułów – liczba rozszerzeń rosła wykładniczo, a społeczność zaczęła organizować większe wydarzenia, takie jak DrupalCon.

W tym okresie Drupal zaczął trafiać do administracji publicznej, większych mediów oraz korporacji, które potrzebowały stabilnego, bezpiecznego i skalowalnego systemu. Duże wdrożenia napędzały rozwój; firmy zaczęły specjalizować się w usługach opartych o Drupala, co umocniło jego pozycję na rynku profesjonalnych rozwiązań webowych.

Współpraca, standardy i dojrzewanie projektu

Wraz ze wzrostem popularności potrzebna była lepsza organizacja prac. Wprowadzenie jasnego cyklu wydawniczego, struktury odpowiedzialności za poszczególne obszary rdzenia oraz procesów przeglądu kodu pozwoliło utrzymać jakość i bezpieczeństwo. Społeczność Drupala zaczęła również coraz aktywniej współpracować z innymi projektami open source, dzieląc się wiedzą i praktykami.

Ten etap rozwoju przygotował grunt pod kolejną, przełomową generację systemu, w której Drupal miał stać się nie tylko CMS-em, ale czymś znacznie więcej – elastyczną platformą aplikacyjną.

Drupal 6 i 7 – złota era klasycznego CMS-a

Drupal 6: Stabilizacja i wejście w świat enterprise

Wydany w 2008 roku Drupal 6 był odpowiedzią na rosnące wymagania rynku. Przyniósł lepszą wydajność, ulepszone zarządzanie językami, bardziej dopracowany interfejs administracyjny oraz usprawnienia bezpieczeństwa. Kluczowe było dopracowanie podstaw, aby system mógł obsługiwać duże, globalne serwisy z milionami odwiedzin.

To właśnie na Drupalu 6 zbudowano wiele znanych stron rządowych, serwisów uczelni i instytucji międzynarodowych, którym zależało na transparentności i kontroli nad danymi. Open source stał się realną alternatywą dla rozwiązań komercyjnych, a Drupal był jednym z głównych beneficjentów tej zmiany.

Drupal 7: Interfejs, pola i struktury danych

Premiera Drupala 7 w 2011 roku wprowadziła rewolucję w sposobie modelowania treści. Największym kamieniem milowym było ujednolicenie koncepcji „pól” (fields) i uczynienie ich centralnym elementem systemu. Każda treść, użytkownik, komentarz czy inny obiekt mógł mieć dowolny zestaw pól, co otworzyło ogromne możliwości modelowania danych bez pisania kodu.

Drupal 7 przyniósł również nowy, bardziej przyjazny interfejs administracyjny, usprawnione aktualizacje oraz mocniejszy nacisk na użyteczność. Dla wielu organizacji była to wersja, na której zbudowano całe, złożone ekosystemy stron, intranetów i aplikacji wewnętrznych.

Ekspansja modułów i wyzwania długowieczności

W erze Drupala 7 nastąpiła prawdziwa eksplozja liczby modułów. Można było dodać zaawansowane workflow, integracje z CRM-ami, rozbudowane mechanizmy cache’owania, e-commerce i tysiące innych funkcji. Z jednej strony dawało to niesamowitą elastyczność, z drugiej – utrudniało utrzymanie i aktualizacje, zwłaszcza w dużych projektach.

Długa żywotność Drupala 7 – używanego produkcyjnie ponad dekadę – stała się jednocześnie zaletą i wyzwaniem. Migracje do nowszych wersji wymagały przemyślanych strategii, a projekt musiał znaleźć sposób na pogodzenie innowacji z zachowaniem stabilności dla istniejących wdrożeń.

Drupal 8 i 9 – przejście na nowoczesną architekturę

Drupal 8: Symfony, OOP i API-first

Wydany w 2015 roku Drupal 8 był najpoważniejszym przepisaniem rdzenia w historii projektu. Zamiast autorskiego frameworka sięgnięto po komponenty Symfony, wprowadzono obiektowe podejście (OOP), przestrzenie nazw i nowoczesne standardy PHP. Celem było uczynienie Drupala bardziej przewidywalnym, skalowalnym i otwartym na integracje z innymi systemami.

Drupal 8 mocno postawił na architekturę API-first: większość funkcji dostępnych była przez ustandaryzowane interfejsy, co pozwalało wykorzystywać Drupala jako backend dla aplikacji mobilnych, SPA (Single Page Applications) czy innych front-endów budowanych np. w React, Vue lub Angularze. To przesunęło go z roli klasycznego CMS-a w stronę uniwersalnej platformy aplikacyjnej.

Nowe doświadczenie redaktorów i wielojęzyczność

Wraz z Drupalem 8 wzmocniono też obszar doświadczeń redaktorskich. Wprowadzono m.in. edytor WYSIWYG w rdzeniu, ulepszoną obsługę obrazów i mediów oraz możliwość „wglądu” w strukturę strony podczas edycji. Szczególnie istotna była jednak natywna wielojęzyczność: tłumaczenia interfejsu, konfiguracji i treści były dostępne „out of the box”, bez konieczności instalowania wielu osobnych modułów.

Dzięki temu Drupal stał się jednym z najlepszych wyborów dla globalnych organizacji, które potrzebują utrzymywać złożone, wielojęzyczne serwisy i precyzyjnie kontrolować, jakie treści są dostępne w których wersjach językowych.

Nowy model wydań i narodziny Drupala 9

Dotychczas duże wersje Drupala oznaczały kosztowne migracje i zmiany w architekturze. Od Drupala 8 zmieniono podejście: zamiast rewolucji co kilka lat, wprowadzono częste, ewolucyjne aktualizacje, oparte na „małych krokach”. Nowy model przewidywał usuwanie przestarzałego kodu stopniowo, z odpowiednim wyprzedzeniem.

Drupal 9, który ukazał się w 2020 roku, był w praktyce „oczyszczoną” wersją Drupala 8 z usuniętymi przestarzałymi elementami i zaktualizowanymi zależnościami (Symfony, Twig, biblioteki front-endowe). Aktualizacja z 8 do 9 dla dobrze utrzymanych projektów była znacznie prostsza niż wcześniejsze migracje, co potwierdziło, że nowy model rozwoju działa.

Drupal 10 – współczesna platforma cyfrowa

Nowy front-end: Olivero, Claro i nowoczesny UX

Drupal 10, wydany w grudniu 2022 roku, kontynuuje kurs obrany w wersjach 8 i 9, ale jednocześnie odświeża wizerunek systemu. Wprowadza nowy domyślny motyw front-endowy Olivero, który spełnia wysokie standardy dostępności (WCAG), jest responsywny i nowocześnie zaprojektowany. Z kolei panel administracyjny oparty na motywie Claro zapewnia czytelny, uporządkowany interfejs dla redaktorów i administratorów.

Te zmiany są czymś więcej niż kosmetyką – pokazują, że Drupal poważnie traktuje doświadczenia użytkownika, zarówno końcowego, jak i redakcyjnego. System ma być nie tylko elastyczny i skalowalny, ale także wygodny w codziennej pracy zespołów treści.

Aktualne technologie: Symfony 6, CKEditor 5 i czystszy kod

Drupal 10 bazuje na nowszych wersjach kluczowych bibliotek: korzysta z Symfony 6, nowoczesnego CKEditor 5 oraz zaktualizowanych zależności front-endowych. Pozwala to utrzymać wysoki poziom bezpieczeństwa, wydajności i zgodności ze współczesnym ekosystemem PHP oraz JavaScript.

Jednocześnie kontynuowane jest systematyczne porządkowanie kodu: usuwanie przestarzałych API, upraszczanie architektury i zwiększanie spójności mechanizmów konfiguracji. Dzięki temu programiści mogą pracować z Drupalem w sposób przewidywalny, korzystając z dobrze udokumentowanych, stabilnych interfejsów i wzorców projektowych.

Drupal jako headless i hybrydowa platforma

W erze Drupala 10 w pełni wybrzmiewa koncepcja „headless” i „decoupled”: Drupal może działać wyłącznie jako backend dostarczający dane przez REST lub GraphQL do dowolnych front-endów – aplikacji mobilnych, PWA, serwisów zbudowanych w React lub Next.js. W tym modelu system staje się centralnym repozytorium treści i reguł biznesowych, a sposób prezentacji jest całkowicie dowolny.

Co ważne, możliwe są również podejścia hybrydowe: część serwisu oparta jest na klasycznym renderowaniu Drupala, inne sekcje korzystają z nowoczesnych frameworków JS. Ta elastyczność sprawia, że Drupal 10 dobrze wpisuje się w realne potrzeby organizacji, które często łączą stare i nowe technologie w jednym ekosystemie.

Rola społeczności i przyszły kierunek rozwoju

Od pierwszej tablicy ogłoszeń po złożoną platformę cyfrową, największą siłą Drupala pozostaje społeczność: tysiące kontrybutorów, firmy usługowe, stowarzyszenia lokalne i globalne wydarzenia. To oni rozwijają moduły, motywy, dokumentację i dobre praktyki, które pozwalają wykorzystywać system w coraz to nowych scenariuszach.

Wraz z Drupalem 10 projekt koncentruje się na dalszym upraszczaniu doświadczeń redaktorów, wzmacnianiu bezpieczeństwa, integracji z chmurą i poprawianiu wydajności. Jednocześnie zachowuje swoje fundamenty: elastyczne modelowanie treści, silne API i otwartość kodu. Dzięki temu Drupal pozostaje narzędziem, które potrafi ewoluować razem z szybko zmieniającym się światem technologii internetowych.