Instalacja Drupala krok po kroku dla początkujących

Drupal to jeden z najbardziej elastycznych systemów CMS, pozwalający tworzyć zarówno proste strony wizytówki, jak i rozbudowane portale czy platformy e‑learningowe. Dla początkujących jego instalacja może wydawać się skomplikowana, ale dobrze poprowadzony proces krok po kroku usuwa większość barier. Ten poradnik przeprowadzi Cię przez cały etap: od przygotowania serwera, poprzez pobranie plików i konfigurację bazy danych, aż po pierwsze logowanie do panelu administracyjnego i podstawowe ustawienia nowej strony.

Wymagania i przygotowanie środowiska

Minimalne wymagania serwera

Aby instalacja Drupal przebiegła prawidłowo, potrzebujesz serwera spełniającego określone wymagania techniczne. Standardowo wykorzystuje się pakiet LAMP lub LEMP: Linux, Apache lub Nginx, PHP oraz baza danych, najczęściej MySQL lub MariaDB. Drupal jest dość wydajnym, ale też wymagającym systemem, dlatego warto zwrócić uwagę na parametry hostingu, takie jak ilość pamięci RAM, limit procesów PHP czy dostęp do konfiguracji PHP.

W większości przypadków wystarczy popularny hosting współdzielony, lecz jeśli planujesz intensywnie rozwijany serwis, lepiej od razu rozważyć serwer VPS. Pamiętaj, że Drupal wykorzystuje wiele modułów i bibliotek, więc im lepsze parametry środowiska, tym szybciej zadziała Twoja nowa strona. Wersja PHP musi być zgodna z wymaganiami używanej wersji Drupal, o czym warto upewnić się w oficjalnej dokumentacji projektu.

Wersja PHP i moduły

Drupal wymaga określonej wersji PHP, zwykle jest to jedna z nowszych gałęzi (np. 8.1 lub nowsza, w zależności od bieżącej generacji systemu). W panelu hostingu lub w pliku konfiguracyjnym serwera musisz ustawić odpowiednią wersję. Bez tego instalator może zgłosić błędy lub w ogóle odmówić uruchomienia.

W PHP muszą być aktywne niektóre rozszerzenia, między innymi: pdo_mysql lub inne rozszerzenie PDO dla wybranego silnika bazy danych, gd lub inna biblioteka do obsługi grafiki, json, mbstring, openssl, a także filter i hash. Bez tych rozszerzeń Drupal nie będzie działał w pełni poprawnie, a niekiedy instalacja zostanie zatrzymana. Informacje o brakujących modułach otrzymasz w komunikatach weryfikujących środowisko podczas uruchamiania instalatora.

Wybór hostingu lub środowiska lokalnego

Masz dwie podstawowe opcje: instalacja Drupal na hostingu zewnętrznym lub w środowisku lokalnym na własnym komputerze. Hosting zewnętrzny to rozwiązanie dobre, jeśli od razu chcesz stworzyć publicznie dostępną stronę. W takim wypadku zwróć uwagę, czy dostawca oferuje wygodny panel, nowsze wersje PHP, możliwość tworzenia kilku baz danych oraz łatwą konfigurację certyfikatu SSL.

Środowisko lokalne jest idealne do nauki i testów. Możesz skorzystać z pakietów takich jak XAMPP, WampServer czy MAMP, które zawierają Apache, PHP i MySQL w jednym instalatorze. Pozwoli Ci to eksperymentować bez wpływu na realnych użytkowników. Gdy później przeniesiesz stronę na serwer produkcyjny, wystarczy skopiować pliki, bazę oraz dostosować parametry połączenia z bazą danych.

Przygotowanie domeny i certyfikatu SSL

Jeśli tworzysz stronę publiczną, potrzebna będzie domena. Możesz ją zarejestrować u wybranego rejestratora, a następnie przypisać do serwera. W wielu panelach hostingowych odbywa się to w kilku krokach: utworzenie nowej domeny lub subdomeny, wskazanie katalogu, w którym znajdują się pliki strony oraz ewentualna konfiguracja przekierowań.

Bardzo ważny jest także certyfikat SSL, dzięki któremu Twoja strona będzie działała po protokole HTTPS. Często hosting udostępnia darmowe certyfikaty Let’s Encrypt, które można aktywować jednym przyciskiem. Włączenie SSL jest istotne nie tylko ze względów bezpieczeństwa, ale również pod kątem SEO i zaufania użytkowników. Drupal współpracuje z szyfrowanym połączeniem bez problemu, o ile serwer ma poprawnie skonfigurowany certyfikat.

Pobranie i umieszczenie plików Drupal

Pobieranie pakietu instalacyjnego

Kolejnym krokiem jest pobranie najnowszej stabilnej wersji Drupal z oficjalnej witryny projektu. Zazwyczaj dostępne są dwie formy archiwum: .zip oraz .tar.gz. Wybierz tę, która jest wygodniejsza dla Twojego systemu operacyjnego. Nie korzystaj z podejrzanych źródeł, aby uniknąć zmodyfikowanych lub zainfekowanych paczek.

Po pobraniu zachowaj plik na dysku twardym. Zwróć uwagę, że w informacjach o wydaniu zwykle pojawiają się informacje o wymaganiach systemowych, zmianach w stosunku do poprzednich wersji oraz zaleceniach dotyczących aktualizacji. Przeczytanie tych notatek pomaga uniknąć typowych problemów, zwłaszcza wtedy, gdy instalujesz Drupal równolegle z innymi aplikacjami na jednym serwerze.

Rozpakowanie plików

Archiwum z Drupala należy rozpakować w wybranym katalogu. Na komputerze lokalnym zrobisz to za pomocą standardowego narzędzia systemowego lub dedykowanego programu typu 7‑Zip czy WinRAR. Po rozpakowaniu otrzymasz strukturę katalogów zawierającą pliki rdzenia, moduły, motywy oraz skrypty instalacyjne.

Najważniejsze foldery to core, modules, profiles, themes oraz sites. Część z nich będzie używana później do instalowania dodatkowych modułów i motywów graficznych. Nie zmieniaj na tym etapie nazw katalogów ani plików, ponieważ może to doprowadzić do problemów z aktualizacjami i integracją. Struktura, którą pobierasz z oficjalnej strony, jest standardem, na którym opiera się cała społeczność Drupala.

Przeniesienie plików na serwer

Jeśli instalujesz Drupal na zewnętrznym hostingu, musisz skopiować pliki na serwer. Najczęściej wykorzystuje się do tego klienta FTP lub SFTP, takiego jak FileZilla. Po połączeniu z serwerem przechodzisz do katalogu przypisanego do Twojej domeny, na przykład public_html lub httpdocs, i przesyłasz tam wszystkie rozpakowane wcześniej pliki oraz katalogi.

Przy dużej liczbie plików proces może potrwać kilka minut, dlatego warto upewnić się, że połączenie jest stabilne. W przypadku serwerów z dostępem SSH wygodniej jest przesłać samo archiwum na serwer i rozpakować je tam poleceniem w konsoli. Takie rozwiązanie jest szybsze i zmniejsza ryzyko niekompletnej transmisji danych.

Uprawnienia do plików i katalogów

Po przesłaniu plików na serwer trzeba zadbać o prawidłowe uprawnienia. Katalogi Drupala powinny mieć zazwyczaj uprawnienia 755, a pliki 644. Dzięki temu serwer WWW będzie mógł odczytywać i wykonywać niezbędne skrypty, ale jednocześnie ograniczysz możliwość nieautoryzowanych modyfikacji.

Szczególną uwagę zwróć na katalog sites/default oraz plik settings.php, o którym będzie mowa później. Podczas instalacji instalator może poprosić o tymczasową zmianę uprawnień tak, aby mógł zapisać odpowiednie ustawienia. Po zakończeniu procesu warto przywrócić bardziej restrykcyjne parametry, co zwiększy bezpieczeństwo Twojej strony.

Tworzenie i konfiguracja bazy danych

Zakładanie bazy danych w panelu hostingu

Drupal przechowuje treści, konfiguracje i dane użytkowników w bazie danych. Najczęściej spotykanym rozwiązaniem jest MySQL lub MariaDB. W panelu zarządzania hostingiem wyszukaj sekcję dotyczącą baz danych i utwórz nową bazę. Podczas tworzenia zostaniesz poproszony o nadanie nazwy bazy, utworzenie użytkownika oraz przypisanie mu hasła.

Dane te musisz zachować, ponieważ będą potrzebne później w instalatorze Drupala. Zadbaj, aby hasło było odpowiednio silne, składało się z małych i dużych liter, cyfr oraz znaków specjalnych. Unikaj prostych kombinacji, które mogłyby zostać szybko złamane. W niektórych panelach konieczne będzie także przyznanie użytkownikowi pełnych uprawnień do utworzonej bazy danych.

Konfiguracja bazy danych lokalnie

Jeśli pracujesz w środowisku lokalnym, otwórz narzędzie administracyjne, takie jak phpMyAdmin, Adminer lub konsolę MySQL. Utwórz nową bazę poleceniem CREATE DATABASE, a następnie dodaj użytkownika z odpowiednimi uprawnieniami. W wielu pakietach, jak XAMPP, domyślny użytkownik to root, często bez hasła, jednak ze względów bezpieczeństwa warto ustawić własne dane logowania.

Nazwa bazy może być dowolna, lecz dobrze jest wybrać taką, która pozwala łatwo ją zidentyfikować, na przykład drupal_test lub drupal_projekt. Dzięki temu unikniesz pomyłek, jeśli na jednym serwerze będziesz utrzymywać kilka stron opartych o różne systemy CMS. Po utworzeniu bazy upewnij się, że używa ona kodowania UTF‑8, co jest niezbędne do poprawnej obsługi polskich znaków i innych alfabetów.

Parametry połączenia z bazą danych

Aby Drupal mógł połączyć się z bazą, będzie potrzebował zestawu informacji: nazwy bazy danych, nazwy użytkownika, hasła, adresu serwera bazy (często localhost) oraz portu, jeśli jest niestandardowy. Informacje te wpiszesz podczas działania instalatora, ale warto przygotować je wcześniej, aby w trakcie instalacji nie szukać ich w panelu hostingu.

W większości przypadków adres serwera bazy to właśnie localhost, jednak niektóre firmy hostingowe stosują inne nazwy, na przykład mysql.nazwatwojejdomeny.pl. Takie informacje znajdziesz w dokumentacji hostingu lub w panelu administracyjnym. W razie niepewności można skontaktować się z pomocą techniczną, aby uzyskać właściwe dane dostępowe.

Bezpieczeństwo bazy danych

Silne zabezpieczenie bazy danych jest kluczowe, ponieważ to tam przechowywane są wrażliwe informacje, w tym hasła użytkowników (oczywiście w postaci zaszyfrowanej). Oprócz stosowania mocnych haseł ważne jest ograniczenie dostępu do paneli zarządzania, takich jak phpMyAdmin, tylko do zaufanych adresów IP, o ile hosting daje taką możliwość.

Dobrym pomysłem jest także regularne wykonywanie kopii zapasowych bazy danych. Wiele paneli hostingowych umożliwia automatyczne tworzenie backupów w określonych odstępach czasu. W razie błędnej aktualizacji modułu, ataku lub uszkodzenia bazy zawsze będziesz mógł przywrócić wcześniejszy stan. Kopie najlepiej przechowywać poza serwerem produkcyjnym, na przykład w chmurze lub na dysku lokalnym.

Uruchomienie instalatora i podstawowa konfiguracja

Start instalatora Drupal

Gdy pliki są już na serwerze, a baza danych gotowa, możesz uruchomić instalator. W przeglądarce wpisz adres swojej domeny lub lokalnego hosta, na przykład http://localhost/nazwakatalogu. Jeśli wszystko zostało poprawnie przygotowane, zobaczysz ekran powitalny instalatora Drupal, na którym wybierzesz język interfejsu oraz profil instalacji.

Wybór języka polskiego pozwoli Ci wygodnie konfigurować system, zwłaszcza na początku przygody z Drupalem. Profil instalacji określa, czy chcesz zainstalować standardowy zestaw funkcji, czy konfigurację minimalną, zawierającą tylko najważniejsze elementy. Dla początkujących zalecany jest profil standardowy, który od razu udostępni typowe funkcje, takie jak tworzenie stron, artykułów, menu i bloków.

Wprowadzenie danych bazy w instalatorze

W jednym z kolejnych kroków instalator poprosi Cię o podanie danych połączenia do bazy. Będziesz musiał wpisać nazwę bazy, nazwy użytkownika, hasło oraz host bazy danych. Po wprowadzeniu tych informacji instalator spróbuje nawiązać połączenie. Jeśli parametry są poprawne, Drupal rozpocznie tworzenie tabel i zapis podstawowych ustawień w bazie.

W przypadku błędu sprawdź dokładnie, czy nie popełniłeś literówki w nazwie bazy lub użytkownika. Upewnij się, że użytkownik posiada uprawnienia do tworzenia tabel. Jeśli korzystasz z hostingu, który udostępnia kilka serwerów baz danych, zwróć uwagę, czy wskazałeś właściwy adres hosta. Po udanym połączeniu proces tworzenia struktury danych może zająć chwilę, w zależności od wydajności serwera.

Konfiguracja podstawowych ustawień witryny

Po zakończeniu instalacji bazy danych instalator poprosi o wprowadzenie podstawowych informacji o stronie. Należy podać tytuł witryny, adres e‑mail administratora, login oraz hasło dla głównego konta. Te dane są niezwykle istotne, ponieważ umożliwią pierwsze logowanie do panelu administracyjnego.

Warto już na tym etapie zadbać o silne hasło administratora, a także wybrać adres e‑mail, do którego masz stały dostęp. System wykorzysta go później do resetowania hasła czy otrzymywania powiadomień, na przykład o dostępnych aktualizacjach. Możesz również określić strefę czasową oraz preferencje dotyczące języka, co ułatwi codzienną pracę z panelem.

Plik settings.php i dodatkowe ustawienia

W trakcie instalacji Drupal tworzy i modyfikuje plik konfiguracyjny settings.php w katalogu sites/default. Zawarte są w nim między innymi parametry połączenia z bazą danych, prefiks tabel, ustawienia ścieżek plików oraz inne informacje konfiguracyjne. Po udanej instalacji należy zmienić uprawnienia do tego pliku na bardziej restrykcyjne, aby uniemożliwić jego nadpisanie przez osoby niepowołane.

W przyszłości, jeśli będziesz przenosić stronę na inny serwer lub dokonywać zaawansowanych zmian, settings.php będzie jednym z kluczowych elementów. Warto więc wiedzieć, gdzie się znajduje i za co odpowiada. Zawsze zanim zaczniesz go edytować, wykonaj kopię zapasową, aby w razie błędu móc przywrócić poprzednią wersję i szybko uruchomić stronę ponownie.

Pierwsze logowanie i dalsza konfiguracja witryny

Logowanie do panelu administracyjnego

Po zakończeniu procesu instalacji Drupal zazwyczaj automatycznie loguje Cię jako administratora. W przyszłości, aby zalogować się ponownie, skorzystaj z adresu /user/login lub /user w swojej domenie. Po podaniu nazwy użytkownika i hasła uzyskasz dostęp do panelu, w którym znajdziesz menu administracyjne z odnośnikami do najważniejszych funkcji systemu.

Interfejs może wydawać się rozbudowany, ale po kilku sesjach stanie się intuicyjny. Główne sekcje pozwalają zarządzać treścią, strukturą, wyglądem, użytkownikami i konfiguracją ogólną. Dobrą praktyką jest stworzenie dodatkowego konta o mniejszych uprawnieniach, którego będziesz używać do codziennej pracy, zostawiając główne konto tylko do zadań administracyjnych.

Konfiguracja podstawowych modułów

Drupal opiera się na modułach, które dodają kolejne funkcje do rdzenia systemu. Część modułów jest włączona domyślnie, inne możesz aktywować ręcznie w sekcji administracyjnej. Znajdziesz tam między innymi moduły odpowiedzialne za tworzenie bloga, kontakt poprzez formularz, obsługę komentarzy, menu, bloki czy wyszukiwarkę wbudowaną.

Na początek warto przejrzeć listę modułów dostępnych w rdzeniu i włączyć tylko te, które rzeczywiście będą Ci potrzebne. Zbyt duża liczba aktywnych modułów może spowolnić stronę i utrudnić jej utrzymanie. Kolejne funkcje możesz dodawać w miarę rozwoju projektu, korzystając z bogatego repozytorium modułów społecznościowych, dostępnych na oficjalnej stronie Drupala.

Dostosowanie wyglądu i struktury menu

Wygląd strony Drupal kontrolowany jest przez motywy graficzne. Domyślnie zainstalowanych jest kilka prostych szablonów, które można aktywować i modyfikować z poziomu panelu administracyjnego. W sekcji motywów wybierasz motyw domyślny dla części publicznej oraz ewentualnie osobny motyw dla panelu administracyjnego.

Po wyborze motywu warto od razu zająć się strukturą menu i nawigacji. W Drupalu możesz tworzyć dowolne menu, dodawać i porządkować elementy, a następnie przypisywać je do określonych obszarów strony. Dzięki temu użytkownicy łatwiej odnajdą najważniejsze treści. W połączeniu z blokami, które można wyświetlać w różnych regionach motywu, pozwala to na bardzo elastyczne budowanie układu witryny.

Aktualizacje i bezpieczeństwo po instalacji

Gdy Twoja strona działa już poprawnie, kolejnym krokiem jest zadbanie o aktualizacje i bezpieczeństwo. Drupal regularnie otrzymuje poprawki, które usuwają błędy i luki w zabezpieczeniach. W panelu administracyjnym znajdziesz moduł informujący o dostępnych aktualizacjach rdzenia i zainstalowanych modułów. Warto regularnie sprawdzać te komunikaty i przeprowadzać aktualizacje na kopii testowej, zanim zastosujesz je na stronie produkcyjnej.

Dodatkowo pomyśl o instalacji modułów zwiększających ochronę, takich jak narzędzia do filtrowania spamu, ograniczania liczby prób logowania czy monitorowania logów systemowych. Ustaw także automatyczne kopie zapasowe plików i bazy danych. Połączenie aktualnego systemu, dobrych haseł, certyfikatu SSL oraz regularnych backupów znacząco zmniejsza ryzyko utraty danych i nieautoryzowanego dostępu do Twojej instalacji Drupal.