Migracja ze starszych wersji Drupala do nowszych

Migracja ze starszych wersji Drupala do nowszych to jedno z najtrudniejszych wyzwań, z jakimi mierzą się zespoły odpowiedzialne za rozwój serwisów WWW. Zmiany w architekturze, przepisane kluczowe moduły oraz nowe podejście do konfiguracji sprawiają, że aktualizacja nie jest zwykłym kliknięciem w panelu administracyjnym. Odpowiednio zaplanowany proces pozwala jednak nie tylko bezpiecznie przenieść dane, ale też uporządkować kod, poprawić wydajność i przygotować projekt na kolejne lata rozwoju.

Dlaczego migracja ze starszych wersji Drupala jest tak wymagająca

Różnice architektoniczne między Drupal 7, 8, 9 i 10

Kluczowy powód złożoności migracji to ogromne różnice architektoniczne między kolejnymi generacjami. Przejście z Drupal 6 lub 7 do wersji 8, 9 czy 10 oznacza zmianę z monolitycznego, proceduralnego podejścia na framework oparty na komponentach Symfony, zorientowany obiektowo.

W praktyce oznacza to, że:

• stare hooki są w dużej mierze zastępowane przez pluginy, serwisy i zdarzenia (eventy),
• motywy i szablony przechodzą na system Twig,
• konfiguracja jest przenoszona do plików w formacie YAML,
• zmienia się podejście do routingu, formularzy i encji treści.

Z tego względu migracja z Drupal 7 do 9 lub 10 bardzo często oznacza w praktyce nie tyle aktualizację, ile częściową lub pełną **przebudowę** serwisu w oparciu o nowy stos technologiczny.

Cykl życia wersji i kwestie bezpieczeństwa

Starsze wersje Drupala, po zakończeniu wsparcia, przestają otrzymywać poprawki bezpieczeństwa od społeczności. Pozostanie na nich naraża serwis na:

• podatności w rdzeniu i modułach współdzielonych,
• brak łatek dla nowych typów ataków,
• niemożność spełnienia wymagań zgodności, np. RODO lub standardów korporacyjnych.

Migracja to szansa na przywrócenie pełnej stabilności i bezpieczeństwa, a także na korzystanie z nowych mechanizmów ochrony (np. lepsze zarządzanie uprawnieniami, aktualne biblioteki front-endowe, integracje z zewnętrznymi systemami uwierzytelniania).

Zmiany w modułach współdzielonych

Klasyczne moduły z czasów Drupal 7, takie jak Views czy CTools, w nowszych wersjach zostały wchłonięte do rdzenia lub całkowicie przebudowane. W konsekwencji:

• część modułów jest oznaczona jako porzucona lub zastąpiona,
• konfiguracje widoków, typów treści czy pól wymagają przemyślenia i przeprojektowania,
• customowe moduły korzystające z ich API wymagają przepisania.

To właśnie rozbudowane moduły współdzielone stanowią często największy koszt migracji – trzeba przeanalizować sposób ich wykorzystania, znaleźć odpowiedniki w nowej wersji, a w razie potrzeby przygotować własne rozwiązania.

Oczekiwania biznesowe a zmiana wersji

Migracja nigdy nie odbywa się w próżni. Zwykle towarzyszą jej:

• nowe wymagania biznesowe (np. integracja z CRM, marketing automation),
• potrzeba odświeżenia warstwy wizualnej i użyteczności,
• chęć uporządkowania treści i struktury informacji,
• reorganizacja zespołu i procesów utrzymania serwisu.

Dlatego migracja jest dobrym momentem na przegląd wszystkich funkcji, redukcję długów technologicznych i odrzucenie elementów, które od lat nie są już potrzebne, lecz wciąż obciążają serwis i zespół.

Planowanie procesu migracji

Inwentaryzacja istniejącego serwisu

Solidne planowanie zaczyna się od dokładnej inwentaryzacji. W przypadku Drupala obejmuje ona:

• listę wszystkich modułów core i contributed oraz ich status wsparcia,
• wszystkie moduły custom wraz z opisem pełnionych funkcji,
• typy treści, taksonomie, pola, widoki, bloki, role i uprawnienia,
• szablony, motywy, modyfikacje front-endu (JS, CSS),
• integracje z systemami zewnętrznymi (płatności, API, SSO, ERP).

Na tym etapie warto zidentyfikować, które elementy są krytyczne biznesowo, a które można ograniczyć lub wycofać. Ułatwia to późniejszą priorytetyzację prac i oszczędza czas.

Dobór strategii: aktualizacja in-place czy przebudowa

Przy migracji ze starszych wersji Drupala można rozważyć dwa główne podejścia:

• migrację in-place (stopniowe przechodzenie po wersjach, jeśli to możliwe),
• pełną przebudowę serwisu na najnowszej wersji i migrację danych.

W przypadku Drupal 7 i starszych, ze względu na skalę zmian w architekturze, częściej opłacalne jest drugie podejście. Pozwala ono uniknąć przenoszenia starych kompromisów i długów technologicznych, a jednocześnie lepiej wykorzystać nowe możliwości platformy.

Zakres migracji: dane, konfiguracja, funkcje

W planie migracji trzeba jasno rozdzielić trzy obszary:

• dane – węzły, użytkownicy, taksonomie, pliki, komentarze, relacje,
• konfiguracja – typy treści, pola, widoki, menu, role,
• logika – zachowanie serwisu: moduły custom, reguły, integracje.

Każdy z tych elementów migruje się innymi narzędziami i procesami. Szczególną uwagę trzeba poświęcić polom złożonym (np. referencje do encji, media) oraz mechanizmom, które w nowym Drupalu mają zupełnie inne odpowiedniki.

Planowanie środowisk i harmonogramu

Bezpieczna migracja wymaga przygotowania kilku środowisk:

• dev – do podstawowych prac programistycznych,
• test/stage – do testów funkcjonalnych, wydajnościowych i akceptacyjnych,
• produkcyjne – na którym przeprowadzany jest finalny proces migracji.

Harmonogram powinien uwzględniać:

• czas na prototypową migrację wybranych typów treści,
• wielokrotne przebiegi migracji próbnej na aktualnych danych,
• okres zamrożenia zmian redakcyjnych przed migracją produkcyjną,
• okno serwisowe i strategię wycofania w razie krytycznych problemów.

Narzędzia i techniki migracji w Drupalu

Moduł Migrate i ekosystem rozszerzeń

Podstawą migracji do nowszych wersji Drupala jest moduł rdzeniowy Migrate oraz powiązane z nim rozszerzenia, takie jak Migrate Drupal i Migrate Tools. Zapewniają one:

• definiowanie źródeł, pól docelowych i mapowań w YAML,
• możliwość tworzenia własnych pluginów źródeł i procesorów,
• obsługę zależności między encjami (np. kolejność importu taksonomii, mediów, węzłów).

Dzięki temu można odtworzyć złożone zależności obecne w starym serwisie i mieć pełną kontrolę nad tym, jak dokładnie dane trafiają do nowej struktury.

Migrate Upgrade: automatyzacja podstawowego zakresu

Migrate Upgrade służy do częściowej automatyzacji migracji z Drupal 7 i wcześniejszych. Na podstawie połączenia z bazą źródłową:

• analizuje schemat danych,
• proponuje wstępne mapowania typów treści, pól i taksonomii,
• generuje konfiguracje migracji, które można później dopracować.

Choć narzędzie to rzadko zapewnia w pełni bezobsługową migrację, znacząco przyspiesza start projektu, eliminując konieczność ręcznego opisywania każdej struktury. Jest szczególnie przydatne, gdy serwis rozwijał się przez lata i dokumentacja techniczna jest niepełna.

Migracja plików i multimediów

Przenoszenie plików i mediów to oddzielny obszar. W starszych instalacjach często występują:

• niestandardowe ścieżki i ustawienia prywatności,
• odnośniki do plików osadzone bezpośrednio w treści (w polach tekstowych),
• przestarzałe moduły galerii lub menedżerów plików.

W nowszych wersjach Drupala stosuje się do tego system encji Media. Migracja może wymagać:

• transformacji URL-i w treści,
• utworzenia encji mediów dla istniejących plików,
• mapowania starych typów pól na nowe pola referencji do mediów.

Niestandardowe migracje danych zewnętrznych

Migracja do nowej wersji Drupala bywa też okazją do połączenia danych z innych systemów: blogów, forów, CMS-ów firmowych. W takich przypadkach:

• tworzy się dedykowane pluginy Migrate Source (np. odczyt z API, CSV, XML),
• definiuje procesory czyszczące i normalizujące dane,
• projektuje się nowe typy treści tak, by lepiej odzwierciedlały logikę biznesową.

Nowa instalacja Drupala może stać się centrum integracji, co ułatwia późniejsze utrzymanie i rozwój.

Przepisanie modułów custom i motywów

Analiza kodu własnego i refaktoryzacja

Moduły własne to często serce biznesowej logiki serwisu. Przy przejściu na nowszą wersję Drupala:

• trzeba zastąpić hooki nowymi pluginami lub serwisami,
• dostosować się do kontenerów DI oraz nowego systemu routingu,
• usunąć zależności od przestarzałych API i bibliotek.

Migracja jest dobrym momentem na gruntowną refaktoryzację, czyli uproszczenie kodu, wydzielenie powtarzających się fragmentów i wprowadzenie testów automatycznych, co znacząco zwiększa niezawodność całego rozwiązania.

Przejście na Twig i nowy system themingu

Motywy zbudowane dla Drupal 6 lub 7 nie są kompatybilne z Drupal 9 czy 10. Nowy system Twig wymusza:

• przepisanie szablonów PHPTemplate na pliki Twig,
• wykorzystanie nowej hierarchii szablonów i hooków themingowych,
• wyrzucenie logiki PHP z warstwy prezentacji.

Choć wiąże się to z pewnym wysiłkiem, ułatwia późniejsze utrzymanie front-endu, integrację z nowoczesnymi narzędziami budowania interfejsów i poprawia czytelność kodu.

Optymalizacja wydajności i cache

Nowe wersje Drupala oferują rozbudowane mechanizmy cache’owania: cache renderowania, cache danych, integrację z reverse proxy, obsługę CDN. Przy migracji warto:

• przeanalizować, które części serwisu mogą być mocno cache’owane,
• zoptymalizować zapytania do bazy,
• zastosować odpowiednie tagi cache i konteksty.

W efekcie nowy serwis nie tylko zyskuje na funkcjonalności, ale również na wydajności i skalowalności, co bezpośrednio przekłada się na doświadczenie użytkowników.

Dostosowanie do standardów kodowania

Ekosystem Drupala posiada jasno określone standardy kodowania i narzędzia ich egzekwowania (PHP_CodeSniffer z regułami Drupal i DrupalPractice). W trakcie migracji warto:

• wdrożyć automatyczne sprawdzanie standardów w CI,
• stopniowo dostosowywać moduły i motywy do aktualnych wytycznych,
• ułatwić przyszłą rekrutację i onboardowanie nowych członków zespołu.

Testowanie, uruchomienie i dalszy rozwój po migracji

Scenariusze testowe i zaangażowanie redakcji

Dokładne testy to podstawa udanej migracji. Obejmują one:

• testy funkcjonalne wszystkich kluczowych ścieżek użytkownika,
• testy regresyjne istniejących funkcji,
• testy ról i uprawnień redakcyjnych,
• kontrolę poprawności zmapowania treści i taksonomii.

W proces testów warto włączyć redaktorów i właścicieli biznesowych, aby potwierdzili, że nowy serwis spełnia ich rzeczywiste potrzeby i nie utrudnia codziennej pracy.

Procedura przełączenia produkcji

Sam moment migracji produkcyjnej powinien być opisany krok po kroku:

• przygotowanie pełnych kopii zapasowych baz danych i plików,
• zamrożenie zmian w starym serwisie (freeze),
• wykonanie finalnej migracji danych na świeżej kopii stagingowej,
• przełączenie DNS lub zmiana konfiguracji proxy na nowy serwer,
• monitorowanie obciążenia i logów po starcie.

Dobrze opracowana procedura minimalizuje ryzyko długich przestojów i umożliwia szybki powrót do poprzedniej wersji, jeśli pojawi się nieprzewidziany problem.

Monitorowanie i poprawki po starcie

Po wdrożeniu nowego serwisu należy uważnie monitorować:

• logi błędów i ostrzeżeń,
• wydajność (czas odpowiedzi, wykorzystanie zasobów),
• zachowanie użytkowników (współczynnik odrzuceń, ścieżki nawigacji),
• skargi i sugestie zgłaszane przez redakcję oraz użytkowników końcowych.

Okres kilku tygodni po migracji to moment, w którym wychodzą na jaw rzadkie, ale istotne scenariusze. Zaplanowany budżet na poprawki pozwala szybko zareagować i utrzymać wysoką jakość serwisu.

Strategia aktualizacji na przyszłość

Największą korzyścią z migracji do nowoczesnych wersji Drupala jest możliwość łatwiejszego utrzymania aktualności w kolejnych latach. Aby z tego skorzystać, warto:

• wdrożyć proces regularnych aktualizacji rdzenia i modułów,
• utrzymywać środowisko testowe do sprawdzania zmian przed produkcją,
• dokumentować istotne decyzje architektoniczne,
• systematycznie redukować dług techniczny, zamiast odkładać wszystko na kolejną dużą migrację.

Dobrze przemyślana migracja ze starszych wersji Drupala do nowszych otwiera drogę do stabilnego, rozwijalnego i bezpiecznego systemu zarządzania treścią, który będzie w stanie wspierać rozwój organizacji przez wiele kolejnych lat.