SaaS – co to jest? Definicja, historia i przykłady

Software as a Service (SaaS), czyli oprogramowanie jako usługa, to model dostarczania aplikacji przez internet, który zrewolucjonizował sposób korzystania z oprogramowania. Zamiast kupować tradycyjne pakiety i instalować je na własnym komputerze, użytkownik w modelu SaaS otrzymuje dostęp do potrzebnego programu online, zazwyczaj poprzez przeglądarkę lub dedykowaną aplikację. W ten sposób może korzystać z zaawansowanych narzędzi bez konieczności instalacji, aktualizacji czy utrzymania infrastruktury – tym wszystkim zajmuje się dostawca usługi.

Definicja modelu SaaS i jego charakterystyka

Na czym polega model SaaS?

Model SaaS polega na udostępnianiu oprogramowania jako usługi, zamiast sprzedaży go jako produktu instalowanego lokalnie. Dostawca aplikacji utrzymuje ją na swoich serwerach (w tzw. chmurze obliczeniowej) i udostępnia użytkownikom przez internet. Użytkownik końcowy korzysta z programu za pośrednictwem przeglądarki internetowej lub lekkiego klienta aplikacji, bez potrzeby instalacji czegokolwiek na swoim urządzeniu. W praktyce oznacza to, że firma zewnętrzna (producent lub operator usługi) odpowiada za wszystkie aspekty działania aplikacji – od utrzymania infrastruktury serwerowej, przez aktualizacje i bezpieczeństwo, aż po wsparcie techniczne. Użytkownik natomiast po prostu loguje się do systemu i korzysta z jego funkcjonalności, płacąc najczęściej abonament za dostęp.

Jak działa oprogramowanie w modelu SaaS?

W modelu SaaS oprogramowanie działa w środowisku chmury obliczeniowej, co zapewnia dużą elastyczność i skalowalność. Dostawca przechowuje wszystkie dane oraz logikę aplikacji na swoich zdalnych serwerach. Gdy użytkownik wykonuje jakąś operację (np. wprowadza dane w formularzu czy zapisuje dokument), aplikacja przesyła te informacje przez internet do serwera. Tam oprogramowanie działające po stronie dostawcy przetwarza i zapisuje te dane. Następnie serwer odsyła wynik działania z powrotem do przeglądarki użytkownika. Co istotne, wielu dostawców SaaS stosuje tzw. architekturę multi-tenant – jedna uruchomiona instancja aplikacji obsługuje licznych klientów jednocześnie, z zachowaniem izolacji ich danych. Takie współdzielenie zasobów pozwala efektywnie wykorzystywać infrastrukturę i obniżać koszty świadczenia usługi. Dzięki temu klienci płacą mniej, niż gdyby każdy musiał utrzymywać własny, oddzielny system. Dzięki temu nawet bardzo złożone programy mogą działać płynnie na zwykłym laptopie czy tablecie – większość ciężkich obliczeń odbywa się po stronie serwera. Dostawca zapewnia także bieżące aktualizacje oprogramowania: wprowadza nowe funkcje i poprawki centralnie, dzięki czemu od razu stają się one dostępne dla wszystkich klientów. Użytkownik nie musi sam instalować uaktualnień ani martwić się kompatybilnością – zawsze korzysta z najnowszej wersji aplikacji. Co ważne, model ten opiera się najczęściej na subskrypcji (abonamencie) – klient opłaca regularny dostęp (np. co miesiąc lub rok) zamiast kupować licencję na własność.

Historia rozwoju SaaS

Początki koncepcji oprogramowania jako usługi

Choć termin Software as a Service pojawił się dopiero pod koniec lat 90. XX wieku, sama idea zdalnie udostępnianego oprogramowania ma znacznie dłuższą historię. Już w latach 60. zaczęto eksperymentować z tzw. systemami czasowego współdzielenia mocy obliczeniowej na dużych komputerach mainframe. W tamtym okresie komputery były ogromne i bardzo drogie, dlatego instytucje starały się udostępnić ich moc wielu użytkownikom jednocześnie za pomocą podłączonych terminali. Każdy terminal pozwalał korzystać z oprogramowania działającego na centralnym komputerze, a użytkownicy niejako „wypożyczali” moc obliczeniową – był to pierwszy zalążek idei oferowania oprogramowania jako usługi zamiast produktu.

Rozwój w erze internetu – od ASP do SaaS

Kolejny etap ewolucji nastąpił wraz z upowszechnieniem sieci internet w latach 90. Pojawili się wtedy tzw. dostawcy typu ASP (Application Service Provider), czyli firmy oferujące aplikacje przez internet na zasadzie wynajmu. Przykładowo, przedsiębiorstwa mogły zdalnie używać aplikacji biznesowych działających na serwerach zewnętrznych firm, płacąc abonament zamiast kupować drogie licencje. Model ASP przecierał szlaki dla współczesnych usług SaaS. Pod koniec lat 90. powstały pierwsze nowoczesne aplikacje udostępniane całkowicie online. W 1999 roku założono firmę Salesforce.com, która zaoferowała system CRM dostępny wyłącznie poprzez przeglądarkę – uchodzi ona za jednego z pionierów modelu SaaS. W kolejnych latach coraz więcej producentów oprogramowania zaczęło eksperymentować z udostępnianiem swoich narzędzi w chmurze.

Upowszechnienie SaaS w XXI wieku

W latach 2000. nastąpił wysyp usług dostępnych w modelu SaaS praktycznie we wszystkich segmentach oprogramowania. Pojawiły się m.in. pierwsze webowe aplikacje biurowe (jak Google Docs uruchomione w 2006 roku), platformy e-commerce w chmurze (np. Shopify, założony w 2006 r.), narzędzia do komunikacji online (jak Slack, który wystartował w 2013 r.), a nawet kompleksowe systemy ERP dostępne przez przeglądarkę. Wielkie korporacje technologiczne również zwróciły się ku temu modelowi – Microsoft wprowadził w 2011 roku usługę Office 365 (obecnie Microsoft 365), oferując pakiet Office w formie subskrypcji. Rosnąca przepustowość internetu i popularyzacja urządzeń mobilnych dodatkowo napędziły trend korzystania z aplikacji „w chmurze”. Pod koniec drugiej dekady XXI wieku rozwiązania SaaS stały się jednym z dominujących sposobów dostarczania oprogramowania na rynku.

SaaS obecnie

Na przestrzeni pierwszych dwóch dekad XXI wieku model SaaS z niszowej nowinki przeobraził się w główny nurt branży oprogramowania. Dziś z rozwiązań SaaS korzystają zarówno małe startupy, jak i wielkie korporacje oraz użytkownicy indywidualni. Wiele tradycyjnych programów przeszło na formę usług online – dobrym przykładem jest pakiet Microsoft Office, który jako Microsoft 365 funkcjonuje w subskrypcji online zamiast jedynie jako jednorazowy zakup. Także w życiu codziennym powszechnie korzystamy z usług działających w modelu SaaS, często nawet nie zastanawiając się nad tym (poczta elektroniczna, edytory dokumentów online, serwisy streamingowe i inne). Eksperci zgodnie twierdzą, że obecnie SaaS to nie tylko przyszłość, ale wręcz standard dostarczania oprogramowania. Większość nowych aplikacji powstaje od razu jako usługi dostępne przez internet, co pozwala producentom szybciej dotrzeć do globalnego grona odbiorców i oferować regularnie ulepszane funkcje bez konieczności skomplikowanego wdrażania u klienta.

Najpopularniejsze przykłady rozwiązań SaaS

SaaS w codziennym życiu

Model SaaS przeniknął do wielu aspektów naszej codzienności. Przykładem są choćby usługi poczty elektronicznej dostępne przez przeglądarkę – zamiast instalować program pocztowy, korzystamy z webmaili takich jak Gmail czy Outlook.com, które działają w przeglądarce i przechowują dane na serwerach dostawcy. Podobnie dzieje się z innymi narzędziami: edytory dokumentów online (np. Google Dokumenty), dyski w chmurze do przechowywania plików (Google Drive, Dropbox), czy nawet aplikacje do rozrywki i komunikacji. Platformy streamingowe, takie jak Netflix czy Spotify, również opierają się na modelu usług subskrypcyjnych dostępnych przez internet – użytkownik płaci za dostęp do treści bez konieczności pobierania ich na własny dysk. Nawet media społecznościowe i różnego rodzaju aplikacje mobilne korzystają z rozwiązań chmurowych w tle, dzięki czemu możemy z nich korzystać z dowolnego miejsca.

SaaS dla biznesu

Również w świecie biznesu dominują dziś rozwiązania oferowane jako usługi online. Przedsiębiorstwa chętnie sięgają po oprogramowanie SaaS ze względu na wygodę i oszczędność kosztów. Istnieje wiele kategorii narzędzi biznesowych dostępnych w tym modelu. Na przykład systemy CRM (zarządzania relacjami z klientami), takie jak Salesforce czy HubSpot, działają wyłącznie w przeglądarce i pozwalają firmom zarządzać sprzedażą oraz kontaktami bez potrzeby wdrażania własnych serwerów. Inna popularna kategoria to narzędzia do komunikacji i współpracy zespołowej – np. komunikator Slack, Microsoft Teams czy usługa Google Workspace (pakiet aplikacji biurowych z Gmail, Dokumentami Google itp.). Do zarządzania projektami firmy często wybierają aplikacje SaaS takie jak Trello, Asana lub Jira, które umożliwiają śledzenie zadań i terminów w chmurze. W obszarze finansów i księgowości dostępne są systemy ERP oraz programy do fakturowania działające jako usługi online, eliminując potrzebę instalowania ich lokalnie. Wreszcie, warto wspomnieć o platformach e-commerce (np. Shopify), które pozwalają sprzedawcom szybko uruchomić własny sklep internetowy w modelu SaaS, bez konieczności tworzenia infrastruktury od zera. Te wszystkie przykłady pokazują, że praktycznie każdy typ oprogramowania biznesowego doczekał się wersji oferowanej w modelu SaaS. Firmy wybierają je, ponieważ mogą zacząć używać zaawansowanych narzędzi od razu, bez długiego wdrożenia, oraz łatwo skalować ich wykorzystanie wraz z rozwojem działalności.

Zalety i wady modelu SaaS

Główne zalety korzystania z SaaS

Model oprogramowania jako usługi oferuje szereg korzyści zarówno dla firm, jak i użytkowników indywidualnych. Do najważniejszych zalet SaaS należą przede wszystkim:

• Brak instalacji i łatwy dostęp: Użytkownik może zacząć korzystać z aplikacji niemal od razu, bez czasochłonnego procesu instalacji na każdym urządzeniu. Wystarczy dostęp do internetu i przeglądarka, aby zalogować się do systemu z dowolnego miejsca na świecie.
• Niższe koszty początkowe: W modelu SaaS nie ma potrzeby kupowania drogich licencji ani inwestowania w własne serwery czy infrastrukturę IT. Zamiast wysokich wydatków na start, ponoszone są bieżące opłaty abonamentowe, które często okazują się bardziej przyjazne dla budżetu (zwłaszcza małych firm).
• Skalowalność i elastyczność: Usługi SaaS można łatwo dostosować do aktualnych potrzeb. Gdy firma się rozrasta, wystarczy dokupić dodatkowe konta lub wyższy plan – bez konieczności przeprowadzania skomplikowanych migracji systemu. Analogicznie, można zmniejszyć skalę usługi, gdy zapotrzebowanie spada.
• Automatyczne aktualizacje: Dostawca dba o utrzymanie i rozwój aplikacji. Użytkownicy zawsze korzystają z aktualnej wersji oprogramowania, ponieważ wszelkie poprawki i nowe funkcje są wdrażane centralnie przez producenta. Nie trzeba samodzielnie instalować uaktualnień ani kupować nowych wersji programu.
• Mniejsza potrzeba własnego IT: Ponieważ obowiązki związane z infrastrukturą, bezpieczeństwem i wsparciem technicznym leżą po stronie dostawcy, organizacja korzystająca z SaaS może oszczędzić na kosztach zatrudniania dużego zespołu IT do utrzymania systemu. Dostawcy często zapewniają całodobową opiekę, kopie zapasowe danych i bieżące monitorowanie usług.
• Mobilność i współpraca: Aplikacje SaaS są dostępne przez internet, co umożliwia pracę z dowolnej lokalizacji. Zespoły rozproszone geograficznie mogą współpracować w tych samych narzędziach w czasie rzeczywistym. Ułatwia to wymianę informacji i zwiększa produktywność w środowisku pracy zdalnej.

Wyzwania i potencjalne wady SaaS

Oczywiście, korzystanie z modelu SaaS wiąże się też z pewnymi wyzwaniami i ograniczeniami:

• Zależność od internetu: Podstawowym wymogiem jest stałe, stabilne łącze internetowe. W przypadku braku dostępu do sieci (lub poważnych awarii po stronie dostawcy) użytkownik traci możliwość pracy z aplikacją. Dla firm oznacza to konieczność zapewnienia niezawodnego internetu i planów awaryjnych na wypadek przestojów.
• Bezpieczeństwo danych i prywatność: Powierzenie wrażliwych danych zewnętrznemu dostawcy może budzić obawy. Renomowani dostawcy SaaS inwestują co prawda w zaawansowane zabezpieczenia (szyfrowanie, certyfikacje, kopie zapasowe), jednak zawsze istnieje pewien poziom ryzyka związanego z przechowywaniem danych poza własną infrastrukturą. Firmy korzystające z SaaS muszą zaufać, że dostawca odpowiednio chroni ich informacje.
• Mniejsza kontrola: W modelu SaaS użytkownik ma ograniczony wpływ na działanie i konfigurację samej aplikacji poza dostępne opcje ustawień. Nie ma dostępu do serwera ani kodu źródłowego. Jeśli dostawca zdecyduje o zmianie funkcjonalności czy interfejsu, klient musi się do tego dostosować. Również harmonogram prac serwisowych (np. przerwy techniczne) narzuca odgórnie usługodawca.
• Możliwe ograniczenia funkcjonalne: Aplikacje SaaS są projektowane tak, by zaspokoić potrzeby szerokiej grupy odbiorców. Czasem może się okazać, że specyficzne wymagania danej firmy nie są w pełni obsługiwane przez gotowe rozwiązanie SaaS. W takich wypadkach elastyczność bywa mniejsza niż przy dedykowanym, pisanym na zamówienie oprogramowaniu instalowanym lokalnie.
• Koszty długoterminowe: Choć początkowo abonament SaaS jest tańszy niż zakup licencji, w dłuższej perspektywie ciągłe opłaty mogą sumować się do znacznych kwot. Dla dużych przedsiębiorstw wieloletnie utrzymywanie setek kont użytkowników może okazać się kosztowniejsze niż jednorazowy zakup licencji i samodzielne utrzymanie systemu. Warto więc analizować opłacalność w horyzoncie wieloletnim.
• Uzależnienie od dostawcy: Korzystając z konkretnej usługi SaaS, firma staje się w pewnym stopniu zależna od jej dostawcy. Problemy finansowe lub techniczne po stronie usługodawcy mogą przełożyć się bezpośrednio na klientów. Migracja danych z jednego systemu SaaS do innego bywa trudna, więc wybór niesprawdzonego dostawcy niesie ze sobą ryzyko. Dlatego przed podjęciem decyzji o wyborze danego rozwiązania warto sprawdzić reputację i stabilność firmy oferującej usługę.
• Integracja z innymi systemami: Wykorzystanie wielu różnych aplikacji (część w modelu SaaS, część tradycyjnych) oznacza konieczność zapewnienia ich wzajemnej komunikacji. Choć większość dostawców SaaS udostępnia API lub gotowe integracje, czasem połączenie usługi chmurowej z wewnętrznym systemem firmy bywa złożonym przedsięwzięciem. Wdrożenie integracji może wymagać dodatkowej pracy lub pośrednich platform integracyjnych.

Modele płatności i licencjonowania w SaaS

Usługi SaaS najczęściej opierają się na modelu abonamentowym, jednak istnieją różne podejścia do kwestii płatności i licencji. Dostawcy starają się dopasować ofertę do potrzeb klientów, dlatego spotkać można m.in. takie formy rozliczeń:

• Abonament (subskrypcja) czasowa: Najbardziej rozpowszechniony model. Użytkownik płaci stałą opłatę za korzystanie z usługi przez określony czas – najczęściej co miesiąc lub co rok. W zamian otrzymuje pełen dostęp do wybranej funkcjonalności oprogramowania. Przykładem może być miesięczna subskrypcja pakietu Microsoft 365 czy roczny plan w aplikacji do zarządzania projektami.
• Model „pay-as-you-go” (płać za użycie): W tym podejściu wysokość opłat zależy od faktycznego wykorzystania usługi. Zamiast stałego abonamentu, klient płaci proporcjonalnie do np. liczby użytkowników, ilości przetwarzanych danych lub liczby wykonanych transakcji. To rozwiązanie jest korzystne, gdy zapotrzebowanie na usługę jest zmienne – płacimy tylko za to, z czego rzeczywiście skorzystamy.
• Freemium: Część dostawców oferuje podstawową wersję swojego produktu za darmo, w modelu freemium. Użytkownik może bez opłat korzystać z ograniczonego zestawu funkcji lub z limitowanym zakresem (np. do określonej liczby użytkowników czy danych). Bardziej zaawansowane funkcjonalności, większe limity lub dodatkowe moduły wymagają wykupienia płatnego planu. Model freemium pozwala wypróbować usługę i przekonać się do jej wartości, zanim użytkownik zdecyduje się zapłacić.
• Licencja hybrydowa: Niektórzy dostawcy łączą model SaaS z tradycyjnym podejściem. Przykładowo, oprogramowanie może być dostępne jako usługa w chmurze, ale oferować też opcję zakupu licencji on-premises (do instalacji lokalnej) dla klientów, którzy tego potrzebują. Innym przykładem hybrydy jest udostępnianie pewnych komponentów lokalnie (np. aplikacja działająca na urządzeniu użytkownika) przy jednoczesnym wsparciu funkcji chmurowych. Takie modele są mniej typowe, ale istnieją w zależności od branży i wymagań klientów.

Porównanie: SaaS a tradycyjne oprogramowanie

Warto podsumować podstawowe różnice między modelem SaaS a klasycznym podejściem do oprogramowania instalowanego lokalnie (tzw. on-premises). Oto najistotniejsze aspekty, w których oba te rozwiązania się różnią:

• Sposób wdrożenia: Tradycyjne oprogramowanie wymaga instalacji na komputerach użytkowników lub na firmowych serwerach. Każda nowa maszyna czy stanowisko pracy wiąże się z koniecznością konfiguracji i instalacji. W przypadku SaaS wdrożenie sprowadza się do założenia konta u dostawcy – aplikacja działa w chmurze, więc użytkownik uzyskuje do niej dostęp przez internet bez instalacji.
• Infrastruktura i utrzymanie: Korzystając z modelu on-premises, firma musi posiadać (lub wynająć) własną infrastrukturę sprzętową: serwery, urządzenia sieciowe, bazy danych itp. Ponosi też koszty energii, chłodzenia, pomieszczeń serwerowych oraz pracy administratorów do utrzymania tego środowiska. W modelu SaaS cała infrastruktura leży po stronie dostawcy usługi – klient nie musi martwić się sprzętem ani zapleczem technicznym, co znacząco upraszcza utrzymanie systemu.
• Aktualizacje i wersje: Przy tradycyjnym oprogramowaniu użytkownik często sam musi dbać o instalowanie aktualizacji i poprawek (lub płacić za nowe wersje programu). Nierzadko firmy pozostają przy przestarzałych edycjach software’u, bo aktualizacja wiąże się z dodatkowymi kosztami lub ryzykiem przerw w pracy. W modelu SaaS dostawca przeprowadza aktualizacje automatycznie po swojej stronie i udostępnia je na bieżąco wszystkim klientom, bez dodatkowych opłat. Dzięki temu każdy użytkownik zawsze ma najnowszą wersję narzędzia, a poprawki bezpieczeństwa czy nowe funkcje są wdrażane od razu, gdy tylko zostaną opracowane.
• Model płatności: Tradycyjnie oprogramowanie kupuje się na własność, płacąc jednorazowo za licencję (ewentualnie plus opłata za wsparcie/aktualizacje). W SaaS dominuje model abonamentowy – opłaty rozłożone są w czasie w formie subskrypcji. To obniża barierę wejścia (brak dużego jednorazowego wydatku), ale oznacza stałe koszty operacyjne. Dla niektórych klientów korzystniejsze może być jedno duże CAPEX, dla innych przewagą jest OPEX w formie miesięcznego abonamentu.
• Dostępność i mobilność: Program zainstalowany lokalnie działa zazwyczaj tylko na tym urządzeniu (lub w wewnętrznej sieci firmowej). Aby z niego skorzystać, trzeba fizycznie być przy danym komputerze lub wpiąć się w firmową sieć. Tymczasem aplikacja SaaS jest dostępna z dowolnego miejsca – wystarczy zalogować się przez internet. Umożliwia to pracę zdalną, dostęp z wielu różnych urządzeń (komputer, tablet, telefon) oraz łatwe współdzielenie zasobów z innymi użytkownikami.

SaaS na tle innych modeli chmurowych: PaaS i IaaS

SaaS jest jednym z trzech podstawowych modeli usług w chmurze obok PaaS (Platform as a Service, platforma jako usługa) oraz IaaS (Infrastructure as a Service, infrastruktura jako usługa). Różnią się one zakresem tego, czym zarządza dostawca usługi, a co pozostaje po stronie klienta:

• IaaS: Dostawca udostępnia infrastrukturę informatyczną – czyli wirtualne serwery, przestrzeń dyskową, sieć i moc obliczeniową – jako usługę na żądanie. Klient otrzymuje surowe zasoby i sam decyduje, jakie oprogramowanie na nich uruchomić, instalując własne systemy operacyjne i aplikacje. Przykładem IaaS są usługi takie jak Amazon Web Services EC2, Microsoft Azure czy Google Compute Engine, gdzie firma wynajmuje moc obliczeniową w chmurze i zarządza na niej własnym oprogramowaniem.
• PaaS: W tym modelu dostawca oferuje gotową platformę do tworzenia, testowania i uruchamiania aplikacji. Klient nie musi zarządzać serwerami ani systemami operacyjnymi – otrzymuje środowisko (np. bazę danych, serwer aplikacji, narzędzia programistyczne) gotowe do wykorzystania. Na platformie PaaS programiści mogą budować własne aplikacje bez martwienia się o infrastrukturę. Przykłady PaaS to Heroku, Google App Engine czy Microsoft Azure App Service.
• SaaS: Jak już szczegółowo omówiono, w tym modelu klient dostaje gotową aplikację, z której może od razu korzystać przez internet, bez konieczności jej tworzenia czy instalowania. Dostawca zarządza praktycznie wszystkim – od infrastruktury, przez platformę, po samo oprogramowanie i dane. Użytkownik po prostu używa gotowego narzędzia (np. system CRM online, klient poczty w przeglądarce, aplikacja do zarządzania projektami).

Przyszłość modelu SaaS i trendy rynkowe

Popularność modelu SaaS ciągle rośnie i nic nie wskazuje na to, by ten trend miał się odwrócić. Coraz więcej obszarów biznesu przenosi się do chmury, a dostawcy usług prześcigają się w innowacjach, aby przyciągnąć klientów. Rynek SaaS dynamicznie się rozwija – prognozy wskazują na dalszy wzrost wartości tego segmentu branży IT w kolejnych latach. Można zaobserwować kilka wyraźnych trendów kształtujących przyszłość SaaS:

• Coraz szersza adopcja SaaS przez korporacje: Jeśli kiedyś duże firmy obawiały się rozwiązań chmurowych ze względu na bezpieczeństwo czy zgodność z regulacjami, to obecnie SaaS staje się standardem nawet w wysoko regulowanych branżach (jak finanse czy sektor publiczny). Praktycznie każdy nowy system biznesowy rozważany przez korporacje ma wariant SaaS lub jest dostępny wyłącznie w chmurze.
• Migracja tradycyjnych dostawców do chmury: Widzimy kontynuację trendu, w którym producenci dawnego oprogramowania pudełkowego przekształcają swoje produkty w usługi SaaS. Przykładowo, Adobe oferuje swój pakiet kreatywny w modelu subskrypcyjnym (Creative Cloud), a wiele systemów ERP przenosi się na platformy chmurowe. Dla klientów oznacza to stopniowe zanikanie konieczności instalowania czegokolwiek lokalnie.
• Przyspieszenie transformacji cyfrowej: Ostatnie lata, a zwłaszcza okres pandemii COVID-19, przyspieszyły przechodzenie firm na rozwiązania chmurowe. Wymuszona praca zdalna i ograniczony dostęp do fizycznych biur sprawiły, że narzędzia SaaS stały się niezbędne do podtrzymania ciągłości działania biznesu. Wiele organizacji, które wcześniej wzbraniały się przed chmurą, w obliczu pandemii szybko wdrożyło aplikacje SaaS do komunikacji, pracy grupowej czy obsługi klientów – i często pozostały przy nich już po ustaniu lockdownów.
• Rozwój ekosystemów i integracji: Dostawcy SaaS coraz częściej tworzą całe ekosystemy powiązanych ze sobą aplikacji. Pojedyncza usługa potrafi integrować się z wieloma innymi narzędziami (np. platforma CRM łączy się z systemem mailingowym, księgowym, e-commerce itp.). Dzięki otwartym API i standaryzacji, klienci mogą łatwiej łączyć różne usługi w spójne rozwiązanie dopasowane do ich potrzeb.
• Personalizacja i branżowe rozwiązania SaaS: Początkowo wiele usług SaaS miało charakter uniwersalny, jednak obecnie obserwujemy wysyp rozwiązań niszowych, skierowanych do konkretnych branż czy potrzeb. SaaS nie ogranicza się już do ogólnych aplikacji biurowych – powstają np. wyspecjalizowane platformy dla służby zdrowia, budownictwa, edukacji, a nawet mikro-usługi spełniające bardzo wąskie zadania. Rośnie też możliwość personalizacji usług SaaS pod klienta (np. poprzez moduły, wtyczki, opcje konfiguracji).
• Wykorzystanie sztucznej inteligencji: Nowoczesne aplikacje SaaS coraz częściej integrują elementy sztucznej inteligencji (AI) oraz uczenia maszynowego. Pozwala to na automatyzację wielu procesów, inteligentne analizowanie danych czy personalizowanie doświadczenia użytkownika. Przykładem są narzędzia marketingowe SaaS, które dzięki AI potrafią rekomendować działania, albo aplikacje analityczne wykorzystujące algorytmy machine learning do przewidywania trendów. Takie funkcje stają się wyróżnikiem konkurencyjnym na rynku usług.
• Lepsze zabezpieczenia i zaufanie do chmury: Z biegiem czasu dostawcy SaaS udoskonalają standardy bezpieczeństwa – szyfrowanie danych, uwierzytelnianie wieloskładnikowe, zgodność z normami (RODO, ISO itp.). Dzięki temu rośnie zaufanie klientów do przechowywania danych w chmurze. Wiele firm dostrzega, że duży dostawca chmurowy jest w stanie zapewnić znacznie wyższy poziom zabezpieczeń niż to, na co mogłyby sobie pozwolić samodzielnie.

SaaS w Polsce

Polskie przedsiębiorstwa również coraz śmielej korzystają z modelu SaaS. Rynek usług chmurowych nad Wisłą rośnie dynamicznie z roku na rok. Jeszcze dekadę temu obawy przed przechowywaniem danych poza firmą czy kwestie prawne (np. zgodność z krajowymi przepisami o ochronie danych) spowalniały adaptację chmury w Polsce. Jednak w ostatnich latach nastąpił wyraźny wzrost zaufania do usług online, czemu sprzyjały także globalne wydarzenia – np. pandemia COVID-19 zmusiła wiele polskich firm i instytucji do skorzystania z narzędzi SaaS (praca zdalna, nauczanie online), co pomogło przełamać wcześniejsze opory. Coraz więcej rodzimych firm – od startupów po duże korporacje – przenosi swoje najważniejsze systemy do chmury lub korzysta z gotowych aplikacji SaaS usprawniających codzienną pracę (jak choćby pakiety biurowe online, systemy CRM czy narzędzia do sprzedaży internetowej).

Pojawia się także wiele polskich dostawców oferujących własne rozwiązania SaaS, często konkurujące na rynkach światowych. Dobrym przykładem rodzimego sukcesu w tym modelu jest firma LiveChat z Wrocławia – jej oprogramowanie do czatowej obsługi klientów online jest używane przez tysiące biznesów na całym świecie. Inne polskie produkty SaaS, jak system do monitoringu mediów społecznościowych Brand24 czy platforma do zarządzania czasem pracy i projektami TimeCamp, również zdobyły popularność poza granicami kraju. Można więc powiedzieć, że Polska nie odstaje już od globalnych trendów i oprogramowanie jako usługa staje się naturalnym wyborem dla coraz szerszego grona krajowych firm poszukujących nowoczesnych i skalowalnych narzędzi.

Podsumowując, model SaaS zrewolucjonizował sposób, w jaki korzystamy z oprogramowania – od gospodarstw domowych po międzynarodowe korporacje. Umożliwia dostęp do nowoczesnych narzędzi bez konieczności skomplikowanych wdrożeń i ogromnych inwestycji, co obniża bariery technologiczne. Biorąc pod uwagę tempo rozwoju chmury, można śmiało uznać, że SaaS to już nie przyszłość, a teraźniejszość branży IT – standard, od którego nie ma odwrotu.

FAQ (Najczęściej zadawane pytania)

Co to jest aplikacja SaaS?

Aplikacja SaaS to oprogramowanie udostępniane jako usługa przez internet. Zamiast instalować program na swoim komputerze, użytkownik korzysta z takiej aplikacji przez przeglądarkę lub specjalnego klienta – wszystkie dane i funkcje dostępne są online. Przykładem aplikacji SaaS jest webowy edytor dokumentów, system CRM czy klient poczty internetowej. Użytkownik nie musi zajmować się aktualizacjami ani infrastrukturą – tym zajmuje się dostawca usługi, a aplikacja jest gotowa do użycia od razu po zalogowaniu.

Co oznacza skrót SaaS?

Skrót SaaS pochodzi od angielskiego wyrażenia Software as a Service, co tłumaczy się na język polski jako „oprogramowanie jako usługa”. Oznacza to model dostarczania aplikacji, w którym użytkownik otrzymuje dostęp do programu przez internet, bez konieczności jego instalacji na własnym sprzęcie. Wszystkie aspekty techniczne (serwery, utrzymanie, aktualizacje) leżą po stronie dostawcy, a użytkownik płaci zazwyczaj abonament za korzystanie z takiego oprogramowania.

Czym różni się model SaaS od tradycyjnego oprogramowania?

Różnic jest kilka. Przede wszystkim w modelu SaaS nie trzeba instalować aplikacji lokalnie – działa ona w chmurze, a użytkownik łączy się z nią przez internet. Po drugie, płatności w SaaS mają formę abonamentu, podczas gdy tradycyjne oprogramowanie kupuje się najczęściej za jednorazową opłatą licencyjną. Ponadto przy SaaS to dostawca zajmuje się aktualizacjami i utrzymaniem infrastruktury, co odciąża użytkownika. W tradycyjnym modelu to użytkownik (lub dział IT w firmie) musi sam dbać o serwery, instalacje i aktualizacje programu.

Jakie są przykłady usług w modelu SaaS?

Przykładów usług SaaS jest bardzo wiele. Na co dzień większość z nas korzysta z nich nawet nie zdając sobie z tego sprawy – np. Gmail lub Outlook.com (poczta przez przeglądarkę), Google Drive czy Dropbox (chmurowe przechowywanie plików) lub Netflix i Spotify (streaming filmów i muzyki na żądanie). W firmach popularne są np. Salesforce (system CRM online), Slack (komunikator dla zespołów), Microsoft 365 (pakiet biurowy online) czy Zoom (platforma do wideokonferencji). Wszystkie te rozwiązania działają przez internet i nie wymagają instalacji u użytkownika.

Czy korzystanie z SaaS jest bezpieczne?

Renomowani dostawcy usług SaaS stosują zaawansowane zabezpieczenia – szyfrowanie danych, kopie zapasowe, uwierzytelnianie dwuskładnikowe i inne mechanizmy ochrony. Poziom bezpieczeństwa w profesjonalnej chmurze jest zazwyczaj bardzo wysoki – często wyższy niż to, na co mogłaby sobie pozwolić przeciętna firma we własnym zakresie. Oczywiście, należy zachować podstawową ostrożność: wybierać zaufanych dostawców, dbać o silne hasła i na bieżąco aktualizować oprogramowanie. Ogólnie jednak usługi SaaS uchodzą za bezpieczne, a standardy ochrony danych w chmurze są obecnie niezwykle wysokie.