Słownik podstawowych pojęć związanych z tworzeniem stron internetowych

Tworzenie stron internetowych może wydawać się skomplikowane, szczególnie dla osób początkujących, które dopiero poznają tajniki projektowania i budowania witryn WWW. Branża internetowa posługuje się wieloma specyficznymi terminami i pojęciami – od nazw technologii po żargon techniczny – co bywa przytłaczające na starcie. Słownik podstawowych pojęć związanych z tworzeniem stron WWW, który prezentujemy poniżej, ma pomóc Ci zrozumieć te najważniejsze terminy w prosty i przystępny sposób. Dzięki temu łatwiej odnajdziesz się w świecie tworzenia serwisów internetowych, zrozumiesz, o co tak naprawdę chodzi w rozmowach z deweloperami lub agencją interaktywną, a także zyskasz solidne podstawy do samodzielnej pracy nad własną stroną.

Podstawowe języki stron internetowych

HTML

HTML (HyperText Markup Language) to podstawowy język znaczników służący do tworzenia struktury i zawartości strony internetowej. Za pomocą HTML definiujemy elementy takie jak nagłówki, akapity, listy, obrazy czy linki – czyli wszystko, co stanowi szkielet witryny. Przeglądarka internetowa interpretuje kod HTML i na jego podstawie wyświetla użytkownikowi treść strony w odpowiednim układzie. Innymi słowy, HTML dostarcza stronie „ciało” i logiczną hierarchię elementów, na której opierają się kolejne technologie.

CSS

CSS (Cascading Style Sheets, kaskadowe arkusze stylów) odpowiada za wygląd i styl strony internetowej. Ten język opisuje, jak mają prezentować się elementy zdefiniowane w HTML – pozwala określać kolory, czcionki, rozmiary, marginesy, rozmieszczenie elementów na stronie, a nawet efekty wizualne czy animacje. Dzięki CSS surowy szkielet HTML zyskuje atrakcyjny wygląd i staje się bardziej przyjazny dla oka. Style CSS można osadzać bezpośrednio w kodzie HTML lub umieszczać w osobnym pliku, co ułatwia zarządzanie wyglądem całej witryny z jednego miejsca.

JavaScript

JavaScript to wszechstronny język programowania, który dodaje stronie internetowej interaktywność i dynamikę. Kod JavaScript uruchamia się po stronie przeglądarki użytkownika (front-end), co pozwala reagować na działania internauty w czasie rzeczywistym. Dzięki JavaScript na stronie mogą pojawiać się dynamiczne elementy, takie jak rozwijane menu, wyskakujące okienka, galerie obrazów, walidacja formularzy czy interaktywne mapy. Język ten znacząco wzbogaca doświadczenie użytkownika, sprawiając, że strona nie jest statycznym dokumentem, lecz żywą aplikacją działającą w przeglądarce. Warto dodać, że istnieje wiele bibliotek i frameworków JavaScript (np. jQuery, React, Angular), które ułatwiają tworzenie zaawansowanych funkcji w aplikacjach webowych.

PHP

PHP (PHP: Hypertext Preprocessor) to popularny skryptowy język programowania działający po stronie serwera (back-end). Oznacza to, że serwer wykonuje kod PHP zanim wyśle stronę do przeglądarki użytkownika. PHP umożliwia tworzenie dynamicznych stron internetowych – takich, których zawartość może zmieniać się w zależności od danych wprowadzonych przez użytkownika czy informacji przechowywanych w bazie danych. W praktyce PHP stanowi fundament wielu systemów CMS (przykładowo WordPress powstał właśnie w PHP) i obsługuje funkcje takie jak przetwarzanie formularzy, logowanie użytkowników, generowanie treści na bieżąco czy komunikacja z bazą danych. Jego składnia jest stosunkowo prosta, a dzięki szerokiemu wsparciu społeczności PHP stał się jednym z najczęściej używanych języków na serwerach WWW.

SQL

SQL (Structured Query Language) to język zapytań służący do komunikacji z bazami danych. Nie jest on używany do tworzenia samej strony w przeglądarce, ale odgrywa istotną rolę w działaniu aplikacji webowych, które przechowują dane. Za pomocą SQL można zapisywać, pobierać, modyfikować i usuwać informacje w bazie danych – na przykład listę użytkowników, treści postów na blogu czy katalog produktów sklepu internetowego. W kontekście tworzenia stron WWW SQL współpracuje najczęściej z językami back-endowymi (takimi jak PHP czy Python), pozwalając im zapisywać i odczytywać potrzebne dane. Przykładowe systemy baz danych wykorzystujące SQL to MySQL, PostgreSQL czy Microsoft SQL Server. SQL umożliwia również tworzenie interaktywnych witryn, które dostosowują wyświetlane treści do kontekstu (np. pokazują dane konkretnego użytkownika po zalogowaniu).

Domena, hosting i serwer – podstawy działania strony

Domena internetowa

Domena internetowa to unikalny adres, pod którym dostępna jest dana strona WWW w internecie. Najczęściej przybiera postać łatwej do zapamiętania nazwy zakończonej rozszerzeniem (np. .pl, .com, .org). Domena wskazuje użytkownikom (oraz ich przeglądarkom), gdzie znajduje się Twoja witryna, pełni więc rolę podobną do adresu w świecie rzeczywistym. Przykładowo w adresie www.twojadomena.pl część „twojadomena.pl” jest właśnie domeną. Rejestrację domeny przeprowadza się za pośrednictwem wybranego rejestratora i zwykle wymaga ona corocznego odnawiania, aby utrzymać prawa do danego adresu.

Hosting

Hosting to usługa polegająca na udostępnieniu miejsca na serwerze, na którym znajdują się pliki i dane Twojej strony internetowej. Mówiąc obrazowo, firma hostingowa wynajmuje Ci kawałek przestrzeni na swoich serwerach, dzięki czemu Twoja witryna jest dostępna online przez całą dobę. W ramach hostingu otrzymujesz do dyspozycji zasoby takie jak przestrzeń dyskowa, transfer (ruch danych), a często także dodatkowe funkcje, np. konta e-mail we własnej domenie czy bazy danych. Wybór dobrego hostingu jest bardzo ważny – od jego jakości zależy m.in. szybkość działania strony oraz jej niezawodność. Istnieją różne rodzaje hostingu (współdzielony, VPS, dedykowany, chmurowy), które różnią się mocą i zakresem oferowanych zasobów, co pozwala dopasować usługę do wielkości i potrzeb danej witryny.

Serwer

Serwer to komputer (lub oprogramowanie) pełniący rolę gospodarza dla stron internetowych i aplikacji online. Serwer działa nieprzerwanie, nasłuchując zapytań od przeglądarek internetowych i odpowiadając na nie poprzez wysyłanie żądanych danych – na przykład plików strony WWW. W kontekście hostingu, serwer to fizyczna maszyna albo instancja w chmurze, na której znajduje się Twoja strona i która udostępnia jej zawartość użytkownikom w internecie. Można sobie wyobrazić serwer jako mocny komputer umieszczony w centrum danych, który „serwuje” (stąd nazwa) treści strony odwiedzającym. Posiadanie własnego serwera wymaga zaawansowanej wiedzy i stałego nadzoru, dlatego większość właścicieli witryn korzysta z usług firm hostingowych, które dostarczają zasoby serwerowe w ramach wykupionego hostingu.

DNS (Domain Name System)

DNS to system nazw domen, który zamienia przyjazne dla człowieka adresy internetowe (jak np. twojadomena.pl) na odpowiadające im adresy IP serwerów (czyli ciągi liczb, np. 192.168.0.1). Działa on jak internetowa „książka telefoniczna” – kiedy wpisujesz nazwę domeny w przeglądarce, serwery DNS szybko odnajdują właściwy adres IP i kierują Twoje połączenie do serwera, na którym znajduje się żądana strona. Dzięki DNS nie musimy pamiętać skomplikowanych ciągów liczbowych; wystarczy zapamiętać nazwę domeny. Poprawna konfiguracja DNS (m.in. ustawienie odpowiednich rekordów) jest niezbędna, aby domena faktycznie wskazywała na prawidłowy serwer i żeby strona wyświetlała się odwiedzającym.

URL (Uniform Resource Locator)

URL to jednolity lokalizator zasobów, czyli pełny adres internetowy prowadzący do konkretnego zasobu w sieci (strony, obrazka, pliku itp.). Składa się on z kilku elementów: protokołu (np. http:// lub https://), nazwy domeny (np. www.przyklad.com), opcjonalnie numeru portu, ścieżki do zasobu (np. /katalog/podstrona) oraz ewentualnych parametrów zapytania (ciągu po znaku ?). Przykładowy URL może wyglądać następująco: https://www.mojadomena.pl/blog/artykul?sortuj=rosnąco. Każdy URL jest unikalny i wskazuje dokładnie jedną lokalizację w internecie. W potocznym użyciu często słowo URL bywa stosowane zamiennie z określeniem „adres internetowy”. Warto dbać o to, by struktura URL-i na Twojej stronie była czytelna i zrozumiała – ma to znaczenie zarówno dla użytkowników (łatwiej zapamiętują adresy), jak i dla SEO (wyszukiwarki doceniają przyjazne adresy, co może wpłynąć na pozycję strony w wynikach).

Protokoły HTTP i HTTPS

HTTP (HyperText Transfer Protocol) to podstawowy protokół komunikacji w sieci Web, określający, w jaki sposób przeglądarka i serwer wymieniają się danymi (np. żądaniami wyświetlenia strony i odpowiedziami zawierającymi kod HTML). Gdy w przeglądarce wpisujesz adres strony i naciskasz Enter, protokół HTTP przekazuje to żądanie do serwera i pobiera z powrotem zawartość strony, która ma zostać wyświetlona. HTTPS (HTTP Secure) to rozszerzenie protokołu HTTP wzbogacone o szyfrowanie danych. HTTPS zapewnia, że informacje wymieniane między Twoją przeglądarką a serwerem pozostają poufne – dzięki zastosowaniu certyfikatu SSL przesyłane dane są kodowane, co uniemożliwia ich podejrzenie lub zmodyfikowanie przez osoby trzecie. Strony korzystające z HTTPS mają adres rozpoczynający się od https:// (z dodatkową literą „s”) oraz ikonę kłódki w pasku adresu przeglądarki. Obecnie wdrożenie HTTPS jest standardem – nie tylko gwarantuje bezpieczeństwo (szczególnie istotne przy przesyłaniu haseł czy danych osobowych), ale także pozytywnie wpływa na wiarygodność witryny i jej pozycję w wynikach wyszukiwania.

Certyfikat SSL

Certyfikat SSL to cyfrowe zaświadczenie bezpieczeństwa instalowane na serwerze, które potwierdza tożsamość danej witryny i umożliwia nawiązanie szyfrowanego połączenia (HTTPS) między przeglądarką a serwerem. Mówiąc prościej, certyfikat SSL jest narzędziem, dzięki któremu dane przesyłane między użytkownikiem a stroną (np. hasła, dane personalne czy informacje o płatnościach) pozostają poufne i zabezpieczone przed przechwyceniem. Po zainstalowaniu certyfikatu SSL strona internetowa uzyskuje adres zaczynający się od https:// zamiast http://, a w przeglądarce pojawia się symbol kłódki sygnalizujący bezpieczne połączenie. Certyfikaty SSL wydawane są przez zaufane instytucje (tzw. urzędy certyfikacji) i występują zarówno w wersjach bezpłatnych (np. Let’s Encrypt), jak i płatnych – te drugie często oferują dodatkowe gwarancje i ubezpieczenia. Posiadanie ważnego certyfikatu SSL jest obecnie niezbędne dla każdej profesjonalnej strony, nie tylko ze względów bezpieczeństwa, ale też z uwagi na pozytywny wpływ na SEO oraz zaufanie użytkowników.

FTP

FTP (File Transfer Protocol) to protokół służący do przesyłania plików między komputerem lokalnym a serwerem w internecie. W kontekście tworzenia stron WWW FTP często służy do wgrywania plików strony na serwer – na przykład, gdy programista lub webmaster chce opublikować zaktualizowany kod HTML/CSS albo grafiki. Aby skorzystać z FTP, potrzebny jest tzw. klient FTP (specjalny program lub aplikacja), w którym podaje się dane dostępowe do serwera (adres, login i hasło). Po połączeniu uzyskujemy dostęp do struktury plików na serwerze i możemy wysyłać nowe pliki, pobierać kopie zapasowe czy zarządzać katalogami. Choć obecnie istnieją także inne metody publikowania strony (np. systemy kontroli wersji czy menedżery plików w panelach hostingowych), FTP pozostaje podstawowym i powszechnie dostępnym narzędziem do ręcznego przenoszenia plików na serwer.

CMS i narzędzia do tworzenia stron WWW

CMS (System Zarządzania Treścią)

CMS (ang. Content Management System, czyli system zarządzania treścią) to aplikacja lub platforma internetowa, która umożliwia łatwe tworzenie i edycję zawartości strony WWW bez konieczności programowania. Dzięki CMS osobom nietechnicznym łatwiej jest zarządzać stroną – mogą dodawać podstrony, wpisy na blogu, zdjęcia czy aktualizować teksty poprzez przyjazny panel administracyjny, zamiast ręcznie modyfikować kod HTML. Typowy CMS oferuje wiele gotowych funkcjonalności oraz możliwość rozszerzenia strony za pomocą wtyczek (dodatkowych modułów) i motywów (szablonów graficznych). Przykładami popularnych systemów CMS są WordPress, Joomla czy Drupal. Wybór odpowiedniego CMS-a zależy od potrzeb projektu, ale ogólnie takie systemy znacząco skracają czas tworzenia strony i ułatwiają jej późniejsze utrzymanie.

WordPress

WordPress to najpopularniejszy na świecie system zarządzania treścią (CMS), z którym stworzono miliony stron internetowych – od prostych blogów po rozbudowane serwisy firmowe i sklepy online. Jego ogromną zaletą jest prostota obsługi oraz olbrzymia społeczność użytkowników i deweloperów. WordPress umożliwia budowanie witryny bez konieczności programowania, oferując intuicyjny panel do publikacji treści i zarządzania stroną. Dzięki tysiącom dostępnych wtyczek i motywów graficznych WordPress jest niezwykle elastyczny – można za jego pomocą uruchomić sklep internetowy (np. dodając wtyczkę WooCommerce), portfolio, forum dyskusyjne czy niemal dowolny inny typ strony. Regularne aktualizacje i ogromna liczba poradników sprawiają, że nawet początkujący są w stanie samodzielnie postawić i prowadzić stronę opartą na WordPressie.

Wtyczka (plugin)

Wtyczka to dodatkowe rozszerzenie lub moduł, który można zainstalować w systemie CMS (najczęściej w WordPressie) w celu dodania nowych funkcjonalności do strony internetowej. Dzięki wtyczkom nawet osoba bez znajomości programowania może wzbogacić swoją witrynę o rozmaite opcje – przykładowo formularz kontaktowy, galerię zdjęć, moduł sklepu internetowego, integrację z mediami społecznościowymi czy narzędzia do SEO. Instalacja wtyczki zazwyczaj wymaga tylko kilku kliknięć w panelu administracyjnym CMS, co czyni rozszerzanie możliwości strony bardzo prostym. Należy jednak pamiętać, że nadmiar wtyczek może spowolnić działanie witryny, a nieaktualizowane wtyczki mogą stanowić zagrożenie bezpieczeństwa. Dlatego warto instalować tylko niezbędne i zaufane dodatki oraz dbać o ich aktualizacje.

Kreator stron internetowych

Kreator stron (website builder) to narzędzie, które umożliwia zbudowanie prostej strony WWW bez potrzeby kodowania, za pomocą graficznego interfejsu i gotowych elementów. Kreatory stron oferują zazwyczaj zestaw szablonów graficznych oraz edytor typu „przeciągnij i upuść”, w którym użytkownik może rozmieszczać teksty, obrazy i inne komponenty na stronie metodą drag-and-drop. Przykładami popularnych kreatorów są Wix, Squarespace, Weebly czy polskie rozwiązania jak WebWave. Zaletą kreatorów jest szybkość – podstawową stronę można stworzyć w kilka godzin – oraz brak konieczności znajomości technicznych zagadnień. Mają one jednak pewne ograniczenia: mniejszą elastyczność i możliwości rozbudowy w porównaniu z własnym kodem czy systemem CMS, a czasem także niższą wydajność lub trudności z zaawansowanym SEO. Dla wielu małych firm czy blogerów kreatory są jednak idealnym punktem wyjścia, pozwalając zaistnieć w sieci niewielkim nakładem kosztów i czasu.

Szablon i motyw graficzny

Szablon (motyw graficzny) strony internetowej to gotowy projekt wyglądu i układu witryny, który można zaimplementować, aby szybko uzyskać estetyczny efekt bez projektowania od zera. Szablony określają m.in. rozmieszczenie elementów na stronie, kolorystykę, typografię (czcionki) oraz ogólny styl graficzny. W systemach CMS takich jak WordPress szablony nazywane są właśnie motywami – można je instalować i zmieniać, całkowicie odmieniając wygląd strony przy zachowaniu jej treści. Dostępne są tysiące darmowych i płatnych szablonów dostosowanych do różnych branż i zastosowań (np. motyw dla bloga kulinarnego, inny dla strony firmowej). Korzystanie z gotowego motywu znacznie przyspiesza start strony i pozwala skupić się na dodawaniu treści. Warto jednak wybrać szablon responsywny (dostosowujący się do urządzeń mobilnych) oraz optymalny pod kątem wydajności, aby strona działała szybko i była przyjazna dla użytkowników oraz wyszukiwarek.

Frontend i Backend – warstwy strony internetowej

Frontend

Frontend (część frontowa) strony internetowej to wszystko, co widzi i z czym bezpośrednio wchodzi w interakcję użytkownik w swojej przeglądarce. Innymi słowy, frontend obejmuje wygląd i zachowanie witryny po stronie klienta – czyli cały interfejs graficzny: układ treści, kolory, czcionki, obrazy, przyciski, formularze oraz wszelkie elementy interaktywne. Za tworzenie frontendu odpowiadają głównie technologie takie jak HTML, CSS i JavaScript, które definiują strukturę, styl i dynamiczne działanie strony. Dobrze zaprojektowany frontend zapewnia atrakcyjny wygląd oraz intuicyjną obsługę witryny, dzięki czemu użytkownicy mogą łatwo korzystać ze wszystkich funkcji strony.

Backend

Backend (część zaplecza strony) to warstwa, która działa „za kulisami” – jest niewidoczna dla odwiedzających, ale to ona odpowiada za logikę działania serwisu. Backend funkcjonuje na serwerze i obejmuje m.in. obsługę baz danych, przetwarzanie zapytań od użytkowników, wykonywanie obliczeń, zarządzanie kontami i bezpieczeństwem czy integracje z innymi systemami poprzez API. Kiedy wykonujesz jakąś akcję na stronie (np. wysyłasz formularz, logujesz się, dokonujesz zakupu), to właśnie backend przyjmuje te dane, przetwarza je i przygotowuje odpowiedź (np. zapisuje informacje w bazie lub generuje stronę z wynikami), którą następnie frontend wyświetla użytkownikowi. Do tworzenia backendu używa się języków programowania działających po stronie serwera, takich jak np. PHP, Python, Ruby, Java czy JavaScript (Node.js). Sprawnie działający backend zapewnia szybkość, bezpieczeństwo i poprawne funkcjonowanie wszystkich funkcji strony.

Baza danych

Baza danych to zorganizowany zbiór informacji, przechowywany najczęściej na serwerze, z którego korzysta strona lub aplikacja internetowa. Można ją porównać do elektronicznej kartoteki lub arkusza kalkulacyjnego, w którym gromadzi się dane niezbędne do działania witryny – na przykład listy użytkowników i ich haseł (oczywiście zaszyfrowanych), treści artykułów, produkty sklepu internetowego wraz z cenami i stanami magazynowymi, komentarze dodane przez odwiedzających i wiele innych. Strona WWW korzysta z bazy danych za pośrednictwem backendu: gdy potrzebuje jakiejś informacji (np. aby wyświetlić artykuł na blogu), backend wysyła zapytanie do bazy, a następnie otrzymane dane prezentuje na stronie frontendowej. Najpopularniejsze systemy baz danych używane w web developmencie to MySQL i PostgreSQL (obie korzystają z języka SQL do operacji na danych) oraz bazy NoSQL, takie jak MongoDB czy Redis, które przechowują dane w inny sposób niż relacyjny. Dla przeciętnego użytkownika baza danych jest niewidoczna, ale stanowi ona fundament większości współczesnych stron i aplikacji internetowych, umożliwiając przechowywanie i szybkie wyszukiwanie dużej ilości informacji.

Projektowanie i optymalizacja strony internetowej

Responsive Web Design (RWD)

Responsive Web Design (RWD), czyli responsywne projektowanie stron, to podejście do tworzenia witryn internetowych polegające na tym, że ich układ i wygląd automatycznie dostosowują się do wielkości ekranu i rodzaju urządzenia, na którym są wyświetlane. Strona zaprojektowana w sposób responsywny równie dobrze prezentuje się na dużym monitorze komputera, laptopie, tablecie, jak i na ekranie smartfona. Osiąga się to dzięki zastosowaniu elastycznych siatek (layoutu) oraz obrazów i elementów, które zmieniają swoje rozmiary lub układ w zależności od rozdzielczości. RWD jest niezwykle ważne w dzisiejszych czasach – coraz większa część użytkowników przegląda internet na urządzeniach mobilnych, więc witryna musi być dla nich wygodna w odbiorze. Co więcej, wyszukiwarki (takie jak Google) promują w wynikach wyszukiwania strony przyjazne dla urządzeń mobilnych.

Mobile-first

Mobile-first design to zasada projektowania stron internetowych, zgodnie z którą prace nad wyglądem i funkcjonalnością witryny rozpoczyna się od wersji mobilnej, a dopiero potem rozbudowuje się ją dla większych ekranów. Podejście to wynika z faktu, że na smartfonach i tabletach obowiązują największe ograniczenia (mały ekran, wolniejsze połączenie, inny sposób nawigacji dotykowej), więc projektant najpierw tworzy stronę z myślą o tych warunkach. Taka mobilna wersja zawiera jedynie najważniejsze elementy i treści – wszystko, co zbędne, zostaje pominięte. Następnie, przechodząc do projektowania wersji na desktop, można dodać więcej rozbudowanych elementów, mając pewność, że fundament (wersja mobilna) jest już dopracowany pod kątem użyteczności. Mobile-first pomaga skupić się na tym, co najważniejsze dla użytkownika, i zapewnia, że strona będzie dobrze działać na najmniejszych urządzeniach, zamiast traktować wersję mobilną jako dodatek.

UX (User Experience)

UX, czyli User Experience, to termin określający całość doświadczeń i wrażeń użytkownika podczas korzystania ze strony lub aplikacji. Dobry UX oznacza, że strona jest intuicyjna, łatwa w obsłudze, spełnia oczekiwania odbiorców i dostarcza im wartości (np. potrzebnych informacji czy sprawnej usługi) w przyjemny sposób. Na doświadczenie użytkownika składa się wiele elementów: od czytelnej struktury nawigacji, szybkiego działania i responsywności, przez estetyczny i spójny wygląd, po jasno przekazany komunikat i przydatną treść. Projektanci UX analizują potrzeby i zachowania użytkowników, aby zaprojektować strony maksymalnie dla nich przyjazne – tak, by odwiedzający z łatwością znaleźli to, czego szukają i chętnie wracali. W praktyce dbanie o UX oznacza eliminowanie przeszkód (np. zbyt skomplikowanych formularzy), przewidywanie oczekiwań użytkownika i ciągłe usprawnianie interakcji na linii człowiek–strona.

UI (User Interface)

UI, czyli User Interface, odnosi się do warstwy wizualnej i interaktywnej strony internetowej – innymi słowy do tego, co użytkownik widzi na ekranie i z czym może bezpośrednio wchodzić w interakcje. Projektowanie UI koncentruje się na wyglądzie i rozmieszczeniu wszystkich elementów interfejsu: od menu nawigacyjnych, poprzez przyciski, ikony, pola formularzy, aż po typografię i kolorystykę strony. Celem jest stworzenie atrakcyjnego, spójnego wizualnie projektu, który będzie jednocześnie funkcjonalny i wygodny w obsłudze. Dobry UI designer dba o to, by strona była estetyczna i nowoczesna, a jednocześnie zgodna z zasadami użyteczności – np. aby ważne akcje (jak zakup w sklepie internetowym czy wysłanie formularza) były łatwo dostępne i wyróżnione, a teksty czytelne. UI i UX idą w parze: interfejs użytkownika (UI) jest narzędziem, dzięki któremu użytkownik doświadcza strony (UX). Świetny projekt graficzny musi więc współgrać z wygodą użytkowania.

SEO (Search Engine Optimization)

SEO, czyli optymalizacja pod kątem wyszukiwarek internetowych (ang. Search Engine Optimization), to zbiór działań mających na celu poprawę widoczności strony w wynikach wyszukiwania (głównie Google). Innymi słowy, chodzi o to, by Twoja strona pojawiała się jak najwyżej w wynikach organicznych (niepłatnych) na określone frazy wpisywane przez użytkowników. SEO obejmuje zarówno optymalizację samej witryny, jak i działania poza nią. Do najważniejszych elementów SEO należą m.in.: optymalizacja treści (publikowanie wartościowych tekstów zawierających odpowiednie najczęściej wyszukiwane frazy), dbałość o strukturę strony (np. poprawne nagłówki, linkowanie wewnętrzne), szybkie ładowanie się strony, dostosowanie do mobile (RWD), a także zdobywanie wartościowych linków zewnętrznych prowadzących do Twojej strony (tzw. backlinki). Ważne są też techniczne aspekty, takie jak poprawny kod HTML, mapa strony czy przyjazne adresy URL. Efektem dobrze przeprowadzonego SEO jest zwiększenie ruchu na stronie i dotarcie do szerszego grona odbiorców bez konieczności płatnej reklamy.

Dostępność (Accessibility)

Dostępność cyfrowa strony internetowej oznacza dostosowanie jej w taki sposób, aby mogły z niej w pełni korzystać również osoby z różnymi niepełnosprawnościami lub ograniczeniami (np. osoby niewidome, słabowidzące, niedosłyszące, mające trudności z obsługą myszy itp.). Projektowanie z myślą o dostępności obejmuje wiele aspektów, takich jak zapewnienie tekstów alternatywnych ALT dla obrazków (by czytniki ekranu mogły przekazać ich treść osobom niewidomym), odpowiedni kontrast kolorów między tekstem a tłem (ważny dla osób słabowidzących), możliwość nawigacji po stronie za pomocą samej klawiatury (dla tych, którzy nie mogą używać myszy), czy czytelną strukturę nagłówków i opisów formularzy. Istnieją oficjalne wytyczne dotyczące dostępności, znane jako WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), które opisują standardy tworzenia stron przyjaznych dla wszystkich użytkowników. Dbałość o dostępność nie tylko czyni witrynę bardziej inkluzywną, ale często poprawia jej ogólną jakość oraz SEO (wyszukiwarki również doceniają uporządkowaną, dostępną treść).

Inne ważne pojęcia przy tworzeniu stron WWW

Blog

Blog to strona internetowa lub wydzielona część większej witryny, na której regularnie publikowane są wpisy (artykuły) o różnorodnej tematyce, zwykle prezentowane w porządku chronologicznym (nowsze na górze). Blog może pełnić formę internetowego dziennika, poradnika, przestrzeni do dzielenia się wiedzą czy aktualnościami z życia firmy. Cechą charakterystyczną blogów jest możliwość dodawania komentarzy przez czytelników, co sprzyja budowaniu społeczności okolice strony. Dla właściciela witryny prowadzenie bloga ma wiele zalet: świeże treści przyciągają użytkowników, pomagają budować autorytet ekspercki oraz pozytywnie wpływają na SEO (wyszukiwarki lubią regularnie aktualizowane strony). Blogi mogą być samodzielnymi stronami (np. osobisty blog pasjonata podróży) albo częścią większej strony firmowej, gdzie pełnią rolę sekcji z artykułami branżowymi.

Sklep internetowy (e-commerce)

Sklep internetowy to witryna WWW umożliwiająca sprzedaż produktów lub usług online. Strony tego typu oferują funkcjonalności takie jak katalog produktów (z opisami, cenami, zdjęciami), koszyk zakupowy, system składania zamówień oraz integracje z płatnościami internetowymi i dostawą. Klienci mogą przeglądać ofertę, dodawać wybrane pozycje do koszyka, a następnie finalizować zakup, podając dane do wysyłki i opłacając zamówienie – podobnie jak w tradycyjnym sklepie, tyle że z dowolnego miejsca i o dowolnej porze. Dla właściciela sklepu internetowego panel administracyjny umożliwia zarządzanie asortymentem (dodawanie/edycję produktów, ustalanie stanów magazynowych), obsługę zamówień i klientów oraz analizę sprzedaży. Istnieje wiele platform e-commerce ułatwiających stworzenie takiego sklepu, np. WooCommerce (wtyczka do WordPressa), PrestaShop czy Shopify. Sklepy internetowe cieszą się ogromną popularnością, ponieważ pozwalają dotrzeć do szerokiego grona klientów bez konieczności prowadzenia fizycznego lokalu.

Strona typu One Page

One Page (strona jednostronicowa) to witryna internetowa, której cała zawartość znajduje się na pojedynczej, długiej stronie zamiast na wielu osobnych podstronach. Zamiast klasycznego menu przenoszącego do oddzielnych podstron, taka strona zwykle posiada menu odsyłające do sekcji wewnątrz tej samej strony (płynne przewijanie do wybranej sekcji). One Page dobrze sprawdza się przy prezentacji niezbyt rozbudowanych treści – na przykład promowania jednego produktu lub usługi, przedstawienia portfolio, zapowiedzi wydarzenia czy jako prosta strona firmowa typu wizytówka. Zaletą stron jednostronicowych jest ich prostota i przystępność – użytkownik ma wszystko pod ręką, przewijając w dół. Minusem bywa ograniczona skalowalność: gdy treści przybywa, strona one-page może stać się zbyt długa i mniej wygodna w nawigacji. Również pod kątem SEO czasem trudniej wypozycjonować jedną stronę na wiele różnych fraz, ale dla mniejszych projektów One Page bywa wystarczającym i efektownym rozwiązaniem.

Landing page (strona docelowa)

Landing page, czyli strona docelowa, to specjalnie zaprojektowana podstrona nastawiona na osiągnięcie jednego, konkretnego celu marketingowego. Najczęściej wykorzystuje się ją w kampaniach reklamowych lub akcjach promocyjnych – użytkownik po kliknięciu reklamy (np. baneru lub linku sponsorowanego w Google) trafia właśnie na taką stronę docelową. Landing page charakteryzuje się skupieniem uwagi odbiorcy na jednej rzeczy: np. zachęceniem go do wypełnienia formularza kontaktowego, zapisu do newslettera, pobrania e-booka czy dokonania zakupu jednej konkretnej oferty. Strony tego typu mają ograniczoną nawigację (często brak menu, aby nie rozpraszać) oraz chwytliwe nagłówki, zwięzłe opisy korzyści i wyraźne CTA (wezwanie do działania, np. przycisk „Zapisz się” lub „Kup teraz”). Dobrze zaprojektowany landing page potrafi znacząco podnieść konwersję kampanii, ponieważ kieruje uwagę użytkownika dokładnie na to, na czym zależy nam w danym przekazie marketingowym.

Ciasteczka (Cookies)

Ciasteczka, znane powszechnie pod angielską nazwą cookies, to niewielkie pliki tekstowe, które strona internetowa zapisuje na urządzeniu użytkownika (komputerze, smartfonie) podczas jego wizyty. Pliki cookie służą stronie do zapamiętywania pewnych informacji o wizycie użytkownika – na przykład ustawień preferencji (jak wybrany język serwisu), zawartości koszyka w sklepie internetowym, stanu zalogowania (aby nie trzeba było logować się ponownie przy kolejnej wizycie) czy danych potrzebnych do prowadzenia statystyk odwiedzin (Google Analytics itp.). Przy kolejnych wizytach cookies są odczytywane, dzięki czemu strona może „rozpoznać” powracającego użytkownika i dostosować się do niego. Ze względu na kwestie prywatności, obecnie większość witryn informuje o używaniu cookies i wymaga zgody użytkownika na ich stosowanie (zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych). Użytkownik może też samodzielnie usunąć lub zablokować ciasteczka w ustawieniach swojej przeglądarki, jednak może to spowodować niepełne działanie niektórych funkcji strony.

RODO (GDPR)

RODO (Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych) to europejskie rozporządzenie prawne (znane też pod angielskim skrótem GDPR – General Data Protection Regulation), które weszło w życie w maju 2018 roku i wprowadziło jednolite zasady ochrony danych osobowych w krajach Unii Europejskiej. W kontekście tworzenia i prowadzenia strony internetowej, zgodność z RODO oznacza konieczność spełnienia szeregu wymogów związanych z prywatnością użytkowników. Do najważniejszych należą m.in.: uzyskiwanie zgody od odwiedzających na przetwarzanie ich danych (np. poprzez zaakceptowanie polityki prywatności czy zgody na cookies), informowanie w przejrzysty sposób, jakie dane są zbierane i w jakim celu, zabezpieczenie tych danych przed wyciekiem, a także umożliwienie użytkownikom wykonania swoich praw (np. prawo do usunięcia danych, poprawienia ich czy przeniesienia). Dla właściciela strony praktycznym wyrazem przestrzegania RODO jest posiadanie klarownej polityki prywatności na stronie, stosowanie bannerów cookies, gdzie użytkownik może wybrać ustawienia prywatności, oraz ogólna dbałość o bezpieczeństwo przechowywanych informacji (np. szyfrowanie połączenia za pomocą certyfikatu SSL, regularne aktualizacje oprogramowania strony). Niezastosowanie się do RODO może skutkować poważnymi karami finansowymi, dlatego aspekt ten stał się nieodłącznym elementem profesjonalnego tworzenia stron WWW w Europie.